Klikzink
Op een gevel liggen de banen meestal verticaal in plaats van horizontaal, en dat verandert wat er van een klem gevraagd wordt. Op een dak rust een baan grotendeels op zijn eigen ondergrond en is de klem er vooral om hem op zijn plek te houden tegen wind. Op een gevel hangt het gewicht van de baan aan de klem, van boven naar onder, over de volle hoogte van de gevel. De klem draagt dus permanent, niet alleen bij storm.
Daarom kiezen we bij een gevel bewust hoe de klem het aluminium en het staal bij elkaar houdt. Onze klemmen zijn zelf van aluminium of van verzinkt staal, afhankelijk van de opbouw, en waar aluminium en staal elkaar raken, ontstaat het punt waar u op moet letten. Aluminium en staal vormen samen, in aanwezigheid van vocht, een galvanisch koppel: het ene metaal tast het andere aan. Op een gevel komt er meer regen tegen het vlak dan op een dak, met meer kans dat er water tussen klem en plaat blijft staan. Wij lossen dat op door de klem te scheiden van het staal met een tussenlaag, of door voor de klem hetzelfde materiaal te gebruiken als voor de baan. Een aannemer die op tekening met ons meedenkt, krijgt daarom niet automatisch dezelfde klem als bij het dak van hetzelfde project.
Het aluminium zelf roest niet en dat is precies waarom gevels met veel regenbelasting, bijvoorbeeld aan de west- of zuidwestkant van een gebouw, vaak baat hebben bij deze uitvoering. Zink en staal met een coating verweren netjes, maar een tik in de coating is bij hen wel een aandachtspunt. Bij aluminium zonder coating is dat risico er niet op dezelfde manier, wat meetelt bij een gevel op ooghoogte waar een steiger, een ladder of gewoon een fietswiel tegenaan kan komen.
Uitzetting is de tweede reden waarom deze klem anders werkt dan op een dak.
Aluminium zet ongeveer twee keer zoveel uit als staal bij dezelfde temperatuurwisseling. Op een dak, waar de baan grotendeels ligt, geeft dat al ruimte nodig in de lengte. Op een gevel, waar de baan hangt, telt de uitzetting in de breedte net zo hard mee, en die werkt loodrecht op de klemmen die de baan dragen. Als de klem geen ruimte laat, gaat de spanning zitten in de fels, en daar zie je hem het eerst: een lichte welving, een fels die niet meer helemaal recht sluit. Onze klemmen zijn zo gemaakt dat de baan in de klem kan bewegen zonder dat de klem loskomt. Bij een aluminium baan geven we die beweging iets meer ruimte dan bij een stalen baan van dezelfde lengte, precies om die grotere uitzetting op te vangen. Dat is nu net het soort detail dat op tekening besproken wordt en niet achteraf op de steiger.
De manier waarop water langs een gevel loopt, is de derde reden om het bevestigingspunt goed te kiezen. Op een dak loopt water in de richting van de banen naar de dakvoet. Op een verticale gevel loopt water ook in de richting van de banen, maar de wind staat er vaker loodrecht op, en drukt water tegen de naad in plaats van ervan weg. Dat vraagt om een fels en een klem die tegen opstuwend water bestand zijn, niet alleen tegen een gestage regenstroom. Wij passen daarom bij gevels vaker een uitvoering met iets meer overlap in de klem toe dan bij een dak met dezelfde helling zou volstaan. Waar de gevel overgaat in een dakvlak of een uitstekend element, ontstaat een aansluiting die net zo goed aandacht verdient, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/bevestiging/gevel/nok).
Er is ook een praktisch verschil in hoe de klem tijdens de bouw zelf wordt belast. Op een dak liggen de banen vaak los tot ze allemaal vastzitten; een dakdekker kan op het net gelegde vlak lopen zonder dat er iets gebeurt. Op een gevel hangt elke baan al aan zijn klem zodra hij is bevestigd, en het gewicht van de volgende baan komt daar meteen bovenop. Dat vraagt om een volgorde van boven naar onder, of juist van onder naar boven, afhankelijk van het detail, waarbij elke klem meteen zijn deel van het gewicht draagt en niet pas aan het einde van de dag. Bij aluminium, dat lichter is dan zink en ongeveer even zwaar als verzinkt staal per vierkante meter, verandert dat gewicht op zich niet veel, maar de klemmen moeten wel vanaf de eerste baan hun werk doen, en niet pas nadat het hele vlak dicht is.
Een aluminium klem en een aluminium baan liggen voor de hand bij een gevel die al aluminium kozijnen, dorpels of regenpijpen heeft: dan is er nergens een direct contact tussen twee ongelijke metalen nodig, en dat vereenvoudigt de aansluiting op andere onderdelen. Ook bij een lichte constructie, bijvoorbeeld een stalen frame waar het gewicht van de gevelbekleding beperkt moet blijven, telt het lagere gewicht van aluminium mee, al is het verschil met verzinkt staal op onze banen niet groot.
Minder logisch wordt het wanneer de rest van de gevel al in verzinkt staal is uitgevoerd, of wanneer er veel schroeven, beugels of doorvoeren van staal in het vlak zitten. Dan moet u op elk van die punten opnieuw de scheiding tussen de metalen regelen, en dat is meer werk dan wanneer de klem en de omgeving van dezelfde familie zijn. Bij een gevel met veel doorvoeren, denk aan een technische ruimte met leidingen naar buiten, is het dan vaak eenvoudiger om bij verzinkt staal te blijven en de aansluiting rond zo'n doorvoer apart te detailleren, zoals ook gebeurt bij [de dakdoorvoer](/bevestiging/gevel/dakdoorvoer).
Ook bij een gevel die deels in het schaduwgebied van een ander gebouw valt, met minder uitdroging na regen, is de vraag naar de juiste metaalcombinatie relevant, want vocht dat langer blijft staan vergroot het risico op galvanische aantasting op de punten waar metalen elkaar raken. In die situatie kijken we liever nog eens goed naar de detaillering dan dat we uit gewoonte voor aluminium kiezen.
De keuze voor een aluminium klem op een gevel is dus geen kwestie van licht is beter. Het is een kwestie van wat er in het vlak al aan metaal hangt, hoeveel uitzetting de klem moet opvangen, en hoeveel regen er tegenaan komt. Wilt u weten welke uitvoering bij uw gevel past, dan bekijken wij dat het liefst aan de hand van een tekening, met de aansluitingen erbij.