Klikzink
Wie een bestek moet schrijven of een dak moet inmeten, wil geen verkooppraat maar getallen. Hieronder staat wat er vastligt aan onze felsbanen: de afmetingen, het materiaal, de kleuren en de manier waarop de baan aan het dak of de gevel vastzit. Waar een getal invloed heeft op hoe het werk op de bouw verloopt, leggen we dat uit.
De felsbaan heeft een haaks opstaande fels van 35 mm en een werkende breedte van 475 mm. Die breedte is de maat die na het leggen zichtbaar is, dus de maat waarmee u rekent bij het verdelen van een vlak. De platen zelf leveren wij van 450 tot 8000 mm lengte, op de millimeter afgekort. Dat betekent dat u voor een dakvlak van, zeg, 6,20 meter geen baan hoeft te lassen of over te lappen: de baan wordt gewoon 6200 mm besteld en gelegd. Bij een traditioneel felsdak is die vrijheid er niet altijd; daar bepaalt vaak de rolbreedte op de bouwplaats waar een naad valt. Hier ligt die keuze bij de tekening, niet bij het weer op de dag van leggen.
De plaatdikte is 0,55 mm staal, Sendzimir verzinkt met 275 g/m2 zink aan beide zijden, en daarover een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, een biobased coating. Die opbouw bepaalt het gewicht: ongeveer 5 kg per vierkante meter. Dat is relevant voor de constructeur die de dakopbouw doorrekent, en het is relevant voor de dakdekker die platen over het dak tilt: het is een gewicht dat met twee man goed te hanteren is, niet iets waar een kraan voor nodig is.
De plaat is leverbaar in drie uitvoeringen van het vlak: vlak, met een verstijvingsril, en met micro-lines. Dat is geen kwestie van smaak alleen. Een groot vlak staal, helemaal glad, laat elke bolling en deuk in de plaat zien zodra de zon er schuin op staat. De ril en de micro-lines breken dat beeld op en houden het vlak optisch rustiger. Voor een klein dakvlak, bijvoorbeeld op een dakkapel, speelt dat minder; op een lange gevel of een groot dakvlak is het vaak de reden om voor een van de twee gestructureerde varianten te kiezen. Welke van de drie het beste past bij een gevel of een dak qua uitstraling, is een vraag over uiterlijk en die beantwoorden we liever op onze site over kleur en oppervlak. Hier gaat het om het feit dat de keuze bestaat en dat hij niets verandert aan hoe de baan vastzit.
De coating is leverbaar in drie matte kleuren: Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver. De glansgraad ligt onder de 5, en dat getal is wat het oppervlak dof maakt in plaats van blinkend. Voor specificatiedoeleinden is dat glansgraadgetal vaak net zo belangrijk als de kleurnaam: een architect die op tekening een bepaalde uitstraling vastlegt, wil dat glansgetal terug kunnen zien in het bestek. Van alle drie de kleuren zijn monsters beschikbaar, zodat u het materiaal in de hand kunt houden voordat het besteld wordt.
De kern van de specificatie is niet de kleur of de plaatdikte, maar de manier van bevestigen. De baan wordt blind bevestigd: onder de fels zit een klem die de plaat vasthoudt, en die klem wordt op de ondergrond geschroefd. De schroef gaat dus niet door het zichtbare vlak van de plaat, hij zit verstopt onder de opstaande naad. Voor de specificatie betekent dit dat het aantal klemmen per strekkende meter en de plaatsing daarvan onderdeel zijn van de uitvoering, terwijl bij een traditioneel felsdak de hechting en de soldeernaad de bepalende factoren zijn. Wie een bestek vergelijkt tussen een gesoldeerd systeem en een klieksysteem, moet dus niet naar dezelfde regel kijken: bij het een gaat het om vakmanschap in het soldeerwerk, bij het ander om de klem en de ondergrond waarop die klem bevestigd wordt.
Een voorbeeld maakt dat concreet. Op een dakvlak van 40 vierkante meter met banen van gemiddeld 5 meter lengte liggen de klemmen op vaste afstand onder elke fels. Er wordt niet door de plaat heen geschroefd, dus er is geen doorboring die na jaren kan gaan lekken door verweking van een kit- of rubberafdichting rond een schroefgat. Dat is een ander soort zwakke plek dan bij een dak met zichtbare bevestiging: daar is het gat door de plaat het aandachtspunt, hier is het de klem en de bevestiging van die klem aan de ondergrond. Beide systemen hebben dus een zwakke plek, alleen een andere.
Staal zet uit bij temperatuurverschil, en dat moet de klem kunnen opvangen zonder dat de baan gaat golven of de fels openspringt. Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, wat betekent dat de marges in de klembevestiging minder ruim hoeven te zijn dan bij een zinken dak met vergelijkbare baanlengte. Voor de specificatie van lange banen, bijvoorbeeld richting de 8 meter, is dat een reden waarom deze platen bij die lengtes minder snel om uitzetting vragen dan een zinken variant zou doen. Daarnaast is de plaat koud vouwbaar tot -15 graden, wat vooral voor de planning van de bouw van belang is: een aannemer die in de winter moet doorwerken, hoeft niet te wachten tot het dooit voordat de plaatranden gezet kunnen worden.
Deze specificaties zijn gemaakt voor een vlak dak of gevel vanaf zes graden dakhelling, gelegd in hele banen met klemmen onder de fels. Voor een dakvlak met heel veel doorbraken, ronde vormen of een detaillering die per vierkante meter meer om handwerk vraagt dan om lange rechte banen, zoals vaak het geval is bij dakkapellen en erkers, is de afweging anders; daarover leest u meer op onze pagina over dakkapellen en erkers. En voor wie per se een zichtbaar gesoldeerde naad wil, om historische of esthetische redenen, is dit systeem niet de vervanging: de klikverbinding oogt anders dan een soldeernaad en dat verschil is met deze specificaties niet te overbruggen.
Omdat platen op de millimeter worden afgekort en in drie vlakvarianten en drie kleuren leverbaar zijn, is de specificatie voor een groot deel maatwerk per project. Wij denken kosteloos mee op tekening: welke lengte de banen moeten krijgen, waar een naad wel of niet mag vallen, en welke vlakvariant bij de maat van het dakvlak past. Dat voorkomt dat er op de bouw improvisatie nodig is om een verkeerd bestelde maat passend te maken.