Klikzink
Een felsbaan bestaat uit staal met daarop een verzinklaag en daarover een coating. Die twee lagen bepalen samen hoe de plaat de weersinvloeden doorstaat en welke kleur u ziet. Op deze pagina gaat het over die coating en de kleur die daarmee samenhangt, en over wat dat betekent voor een dak of gevel die met klemmen onder de fels bevestigd is, zonder doorboringen in de plaat.
Ons staal is Sendzimir verzinkt, 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden. Daarover ligt een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, een coating op biobasis. Die coating is er niet voor de kleur alleen. Ze beschermt de zinklaag tegen slijtage en beschadiging, en ze bepaalt de glans die u van veraf ziet. Onze glansgraad ligt onder de 5, en dat is precies wat een dak of gevel dof en rustig houdt in plaats van glimmend. Bij fel licht, bijvoorbeeld laag invallende zon op een schuin dakvlak, zie je dat verschil meteen: een glanzende plaat kaatst licht in een smalle streep, een matte plaat verspreidt het licht en blijft rustig ogen.
We leveren drie kleuren: Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver. Alle drie mat, alle drie bedoeld om als vlak te functioneren in plaats van als blikvanger. Welke van de drie het beste past bij een gevelbekleding, een baanbreedte of een bepaalde architectuur, is een vraag voor zinklook.com. Hier gaat het om wat de coating fysiek doet: ze zit om het staal heen als bescherming, ze is dezelfde dikte over de hele plaat, en ze verandert niets aan hoe de baan vastklikt of hoe de klem onder de fels grijpt.
Dat laatste is de reden dat dit onderwerp op deze site staat en niet alleen op een site over uiterlijk. Een schroef door een plaat heen doorboort ook de coating en de zinklaag op die plek. Rond dat gaatje kan roest beginnen, hoe klein het gaatje ook is en hoe goed de schroef ook afgedicht is. Bij onze banen gebeurt dat niet. De klem grijpt onder de fels, aan de rand van de plaat, niet in het vlak. De coating blijft op het hele oppervlak intact, ook op de plek waar de klem zit. Dat betekent dat de bescherming die de coating biedt, over de volledige levensduur van het dak hetzelfde blijft: er komt geen nieuwe zwakke plek bij na het leggen.
Dat is meteen ook waarom we zeggen dat een blind bevestigd dak andere zwakke plekken heeft dan een dak met schroeven, niet geen zwakke plekken. De coating beschermt het vlak van de plaat. De rand van de plaat, waar de fels omgezet is en waar de klem grijpt, is een andere plek dan het midden van de baan. Bij het vouwen van de fels, koud tot -15 graden, wordt de coating op de felsrand mechanisch belast. Dat hoort bij het proces en de coating is daar op gemaakt, maar het is een andere belasting dan een vlak dakdeel dat alleen regen en zon te verduren heeft.
Staal zet uit bij warmte, en onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als een zinken baan van gelijke lengte. Dat is een gegeven dat op klikfels.com verder uitgewerkt wordt voor de opbouw van het dak, maar het raakt de coating wel direct. Bij uitzetting en krimp beweegt de plaat een klein beetje ten opzichte van de klem. Een coating die hard en stijf is, zou op die plek kunnen scheuren bij herhaalde beweging over jaren. GreenCoat Pural BT is gekozen als coating die met die beweging mee kan zonder dat de laag op de felsrand loslaat of barst. Dat is dan ook een van de weinige plekken waar kleur en bevestiging elkaar echt raken: de coating moet niet alleen mooi blijven, ze moet blijven zitten op precies de plek waar de plaat mechanisch het meest belast wordt.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt dat concreet. Op een gevel op het zuiden, waar de plaat een groot deel van de dag in de zon staat, loopt de temperatuur van het staal aanmerkelijk hoger op dan de omgevingstemperatuur. Bij een lange baan van enkele meters is de uitzetting die daarbij optreedt merkbaar, ook al is die met staal kleiner dan met zink. De klem is daarop ingericht: hij laat de plaat in zijn lengte een beetje bewegen zonder dat de fels loskomt of vervormt. De coating op die felsrand maakt diezelfde beweging mee, honderden keren per jaar over de jaren heen. Dat is precies waarom niet elke coating geschikt is voor dit soort banen: een coating die primair op stilstaand vlak getest is, is niet vanzelfsprekend goed op een bewegende felsrand.
Er zijn situaties waarin de keuze voor kleur en coating niet het belangrijkste vraagstuk is. Op een dakkapel of erker, waar meerdere kleine vlakken en hoeken samenkomen, ligt de aandacht eerder bij de manier van aansluiten en afwerken dan bij de coating zelf; dat behandelen we op de pagina over dakkapellen en erkers. En bij een gevel die horizontaal gelegd wordt, spelen andere overwegingen over de klem en de ondersteuning een grotere rol dan de coating; die vindt u terug bij gevel horizontaal. Wij noemen dat hier zodat u weet waar u moet zijn als de vraag niet over kleur of coating zelf gaat, maar over de toepassing.
Het is ook goed om te zeggen wanneer een matte, dofgecoate plaat niet de aangewezen keuze is. Wilt u een sterk reflecterend, glanzend metalen oppervlak, dan is deze coating niet wat u zoekt: glansgraad onder de 5 is met opzet laag, en dat verandert niet naar wens per project. En als het gaat om een precieze beoordeling van kleur naast een bestaand gebouwdeel, zink, koper of een ander materiaal, dan is een fysiek monster nodig. Foto's en schermen laten mat staal er anders uitzien dan het in daglicht is. Van alle drie de kleuren zijn monsters beschikbaar, juist om dat verschil vooraf te kunnen zien in plaats van achteraf te ontdekken.
De technische randvoorwaarden voor toepassing, zoals dakhelling en de opbouw onder de plaat, staan beschreven op klikfels.com. De volledige maatvoering en de drie uitvoeringen van het vlak, van glad tot met ril of micro-lines, staan op specificaties. Hier hebben we het gehouden bij wat de coating doet, hoe de kleur tot stand komt en hoe die twee samenhangen met een dak dat blind bevestigd is en geen doorboringen in het vlak heeft.