Klikzink
Een aannemer die voor het eerst een gevel bekleedt met dezelfde banen als op het dak, verwacht vaak dat het ongeveer even snel gaat. Dat klopt voor een deel, en niet voor het deel dat de meeste tijd kost. Het rechte werk gaat sneller. De randen, de hoeken en de aansluitingen kosten evenveel tijd als op een dak, soms meer.
Op een dak liggen de banen meestal horizontaal, van dakvoet naar nok, en rust elke baan voor een deel op de ondergrond en op de klemmen die erin verwerkt zitten. Op een gevel draait de richting: de banen hangen verticaal, van boven naar onder, en het gewicht van de hele baan hangt aan de klemmen in plaats van dat het gedeeltelijk op iets rust. Dat verandert niet wat de klem moet doen, die is voor beide situaties hetzelfde ontworpen, maar het verandert wel hoe voorspelbaar het monteren gaat. Bij een liggend vlak kunt u een baan even laten rusten terwijl u de volgende klem vastzet. Bij een verticale gevel niet: de baan hangt, en moet dus in één beweging goed uitgelijnd en vastgeklemd worden voordat u aan de volgende toe bent. Wie dat een paar keer gedaan heeft, gaat er sneller doorheen dan wie het voor het eerst doet, maar dat geldt voor alle nieuwe vaardigheden.
De tijdwinst zit vooral in het aantal handelingen per vierkante meter op het rechte, herhaalbare deel van de gevel. Een blinde gevel zonder ramen, zonder doorvoeren en zonder inspringende hoeken is voor een groot deel repetitief werk: baan aanbrengen, klemmen, volgende baan. Dat gaat over een groot vlak vlotter dan bij solderen, waar elke naad apart behandeld moet worden en het weer meebepaalt of het kan. Op een gevel is er geen regen die op het werkvlak valt zoals op een hellend dak, en dat maakt plannen iets makkelijker, maar het scheelt niet in de handelingen zelf.
Waar de tijd niet vanzelf minder wordt, is bij de aansluitingen. Een gevel heeft vaak meer onderbrekingen dan een dakvlak: kozijnen, luifels, overgangen naar een andere gevelbekleding, hoeken van het gebouw. Elke onderbreking vraagt een passtuk, een aparte klemlijn of een aangepaste maatvoering, en dat werk schaalt niet mee met de oppervlakte. Een gevel van honderd vierkante meter met tien raamopeningen kost aanzienlijk meer tijd per vierkante meter dan een blinde gevel van honderd vierkante meter zonder onderbrekingen. Dat is geen bijzonderheid van klikbevestiging, dat geldt voor elke gevelbekleding, maar het is wel de reden dat een aannemer die alleen naar het rechte werk kijkt, de aansluitingen onderschat.
De windbelasting is een tweede reden waarom de winst op een gevel niet overal even groot is. Op een dak drukt de wind vooral van boven en van opzij, en helpt de eigen massa van de plaat en de klem om de baan op zijn plek te houden. Op een gevel trekt de wind de plaat van de ondergrond af, in dezelfde richting als waarin de klem moet vasthouden. Dat is precies waarom wij bij een gevel altijd naar de klemafstand en de ondersteuning kijken, zoals we uitgebreider beschrijven bij [de bevestiging op een gevel in plaats van een dak](/bevestiging/gevel). Voor de arbeid betekent dit dat een gevel op een hoek van een gebouw, waar de windbelasting het grootst is, meer klemmen per vierkante meter nodig heeft dan het midden van het vlak. Dat is extra tijd die op een dak vaak niet nodig is, tenzij het een windrijke locatie is.
Een derde punt is de volgorde van werken. Op een dak begint u meestal bij de dakvoet en werkt u omhoog naar de nok, met de overlap van de banen zo dat water altijd naar buiten kan lopen. Op een gevel is die volgorde net zo belangrijk, maar de reden verschilt. Het gaat er minder om dat regenwater een weg naar buiten vindt over het vlak zelf, want een gevel staat rechtop en water loopt grotendeels langs de plaat naar onder, en meer om dat de onderste rand van elke baan de bovenste rand van de baan daaronder overlapt zodat er geen kier ontstaat waar wind water naar binnen kan duwen. Die volgorde kost dezelfde denktijd als op een dak. Er is geen tijdwinst te behalen door de volgorde te versimpelen, want een verkeerde volgorde bij een gevel valt sneller op, omdat wind en slagregen een gevel anders belasten dan een dakvlak dat vooral neerslag van boven krijgt.
De klimaatuitzetting is een reden waarom de arbeid bij een lange gevel soms juist meer tijd vraagt dan bij een dak van vergelijkbare oppervlakte. Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en de klemmen zijn daar op berekend, maar bij een gevel van aanzienlijke hoogte loopt de temperatuurschommeling over de hele lengte van de baan, van onder tot boven. Bij een dakvlak is de baanlengte vaak beperkter door de aanwezigheid van een nok, een goot of een kilgoot die het vlak opdeelt, zoals te zien bij [de kilgoot op een gevel in plaats van een dak](/bevestiging/gevel/kilgoot). Bij een hoge, ononderbroken gevel moet u vaker rekening houden met een vast punt en een glijdend deel binnen dezelfde baan, wat een extra controle vraagt die op een gemiddeld dakvlak niet altijd nodig is.
Waar de arbeid op een gevel merkbaar gunstiger uitpakt dan op een dak, is de toegankelijkheid tijdens het werk zelf. Op een hellend dak werkt u vanaf een ladder, een steiger op het dak of hangend aan veiligheidslijnen, en dat is fysiek zwaarder en langzamer dan werken vanaf een steiger die tegen een gevel staat en waarop u rechtop kunt staan. Dat scheelt niet in het aantal handelingen per vierkante meter, maar wel in hoe lang een dakdekker die handelingen volhoudt op een dag, en in hoeveel voorbereiding er nodig is voordat er überhaupt gewerkt kan worden. Voor een aannemer die de planning maakt, is dat een reëel verschil, ook al staat het niet in de specificatie van de klem.
De conclusie voor de arbeid is dus tweeledig. Op het rechte, blinde deel van een gevel gaat het leggen van de banen sneller dan op een vergelijkbaar dakvlak met dezelfde oppervlakte, deels door het werken vanaf een stabiele steiger en deels door de repetitieve aard van het klikken zelf. Bij de details, de hoeken, de windgevoelige randen en de aansluitingen op kozijnen of doorvoeren is er geen tijdwinst, en soms is er meer tijd nodig dan op een dak, omdat de windbelasting en de baanlengte andere eisen stellen aan de klemafstand en de volgorde van werken. Wie een gevelproject plant op basis van de tijd die een dak kostte, moet dat verschil in de calculatie meenemen voordat de steiger staat.