Klikzink
Een aluminium klem heeft twee eigenschappen die er allebei toe doen zodra hij op een geventileerde spouw ligt. Hij roest niet, en hij is licht. Dat laatste lijkt een detail, maar op een lange baan met veel klemmen telt het gewicht wel degelijk mee voor wie het materiaal aandraagt. Het eerste is belangrijker voor de levensduur: waar aluminium en zink of staal elkaar raken, kan galvanische corrosie ontstaan, en daarom kijken we altijd naar wat de klem raakt en waarmee.
Op een dicht dak, direct op een ondergrond, is die vraag eenvoudig te beantwoorden: de klem zit vast in of op een aaneengesloten vlak en de bevestigingslengte is een gegeven, vaak een schroef van een paar centimeter. Bij een geventileerde spouw verandert dat. Tussen de isolatie en de felsbanen zit een luchtlaag die er bewust is, meestal enkele centimeters, om vocht weg te laten ventileren. De klem moet die laag overbruggen om de bevestiging, meestal een houten regel of een stalen profiel, te bereiken. Daarmee wordt de lengte van de klem het onderwerp, niet de klem zelf.
Stel dat de spouw vier centimeter is. Dan moet de klem, of het verlengstuk waarop de klem is gemonteerd, minstens die vier centimeter overbruggen voordat hij grip krijgt op iets dat hem ook echt vasthoudt. Is de spouw dieper, bijvoorbeeld bij een dikkere isolatielaag met extra ventilatieruimte, dan schuift die maat mee op. Dat is geen kwestie van een andere klem uitkiezen uit een catalogus zonder verder te kijken; het is een kwestie van precies weten hoe diep de spouw op die plek is, en dat kan per project, en soms per gevelvlak, verschillen.
Bij een te korte klem krijgt u een bevestiging die net houvast heeft, met weinig marge. Bij een te lange klem, of een verkeerd toegepaste, ontstaat er speling, en speling onder een felsbaan voel je terug in de baan zelf als die door wind of uitzetting beweegt. Aluminium zet daarbij niet hetzelfde uit als het staal van de felsbaan erboven; het beweegt meer bij temperatuurwisselingen dan staal, maar minder dan zink. De klem moet die beweging opvangen zonder dat de baan gaat golven of de klem los komt te staan van zijn verankering. Dat is precies waarom we bij een geventileerde spouw niet alleen naar het materiaal van de klem kijken, maar naar de hele combinatie van klemlengte, spouwdiepte en de manier waarop de klem aan de onderconstructie vastzit, zoals we breder toelichten bij [een klikdak op een geventileerde spouw](/bevestiging/geventileerde-spouw).
Aluminium is een logische keuze wanniet het contact met andere metalen beperkt kan worden, bijvoorbeeld wanneer de onderconstructie zelf uit aluminium profielen bestaat of wanneer er om gewicht wordt gevraagd, zoals op een lichte houtskeletbouw waar elke kilo op het dak meetelt. Het is ook een logische keuze op grote, vlakke daken waar veel klemmen nodig zijn en het totale gewicht van de bevestiging gaat optellen.
Aluminium past minder goed waar de klem rechtstreeks op ongecoat staal terecht zou komen, zoals bij sommige stalen daktrim-profielen die als onderconstructie dienen. Daar is een tussenlaag of een andere klemkeuze nodig om galvanische corrosie te voorkomen. Het past ook minder goed op plekken met veel puntbelasting, bijvoorbeeld rond een doorvoer of een schoorsteen, waar de klem niet alleen de baan vasthoudt maar ook krachten van een aansluiting moet opvangen; daar is vaak een stevigere uitvoering nodig dan de standaardklem voor het vlakke dakdeel.
Op de bouwplaats verandert een geventileerde spouw ook de volgorde van werken, en dat raakt de klem rechtstreeks. Eerst komt de onderconstructie, de regels of het profiel waarop straks bevestigd wordt. Dan de isolatie, dan de spouw zelf, en pas daarna de klemmen die door die spouw heen reiken naar hun verankering. Wie op dat moment de spouwdiepte niet meer precies weet, of wie op verschillende plekken van het dak met een net iets andere opbouw te maken heeft, loopt het risico dat de klemlengte niet meer klopt. Daarom is het verstandig om de spouwmaat op tekening vast te leggen voordat de klemmen worden bepaald, en niet pas op het dak zelf te gaan meten en passen.
Dit is ook de reden dat we op tekening meedenken voordat er iets wordt gewalst of geleverd. Een spouw van drie centimeter op het ene dakvlak en van vijf centimeter op een aangebouwd deel vraagt om twee verschillende klemlengtes, en dat wilt u weten voordat de eerste baan ligt, niet tijdens het leggen. Diezelfde precisie geldt voor aansluitingen die dwars op het vlak staan; zoals we bijvoorbeeld beschrijven bij [de dakrand op een geventileerde spouw](/bevestiging/geventileerde-spouw/dakrand), verandert de spouwdiepte vaak net aan de rand van het dakvlak, en dat is precies waar de klemlengte extra aandacht verdient.
Een aluminium klem bij een geventileerde spouw houdt de felsbaan vast aan de onderconstructie, niet meer en niet minder. Hij is geen onderdeel van de waterkering en geen onderdeel van de ventilatie; die twee functies liggen bij de opbouw van de spouw zelf en bij de banen erboven. De klem moet twee dingen tegelijk kunnen: voldoende stevig zijn om de baan bij wind en bij het eigen uitzetten van het materiaal op zijn plek te houden, en voldoende lang zijn om door de spouw heen echt grip te krijgen op iets dat zelf ook vastzit.
Bij een dikke isolatielaag met een royale ventilatieruimte kan die lengte behoorlijk oplopen, en dan wordt de klem eerder een klein constructief onderdeel dan een simpel bevestigingspunt. Dat is precies het moment waarop wij vragen naar de exacte opbouw: hoe dik de isolatie is, hoe breed de spouw daarboven is, en van welk materiaal de onderconstructie is gemaakt. Op basis daarvan bepalen we of aluminium de juiste keuze is voor die klem, of dat een andere uitvoering meer zekerheid geeft over de hele levensduur van het dak.
Voor een project met een geventileerde spouw is het daarom verstandig om de spouwmaat, het materiaal van de onderconstructie en de gewenste klemlengte al op tekening aan te leveren. Wij kijken daar kosteloos naar mee, en leveren op maat, zodat de klem die uiteindelijk op het dak ligt precies past bij de opbouw die daar werkelijk aanwezig is.