Klikzink
Wie ons belt met de vraag hoeveel er op een dag dicht kan, bedoelt meestal iets anders dan wij kunnen beantwoorden. Er is geen vast aantal vierkante meters per dag te noemen, want dat hangt af van de lengte van de banen, het aantal details op dat dak, en hoeveel mensen er tegelijk kunnen werken zonder elkaar in de weg te lopen. Wat we wel kunnen uitleggen is welke factoren op uw dak het tempo maken of breken, en waarom een dak met bestaande dakpannen daarin net iets anders werkt dan een nieuwbouwdak.
Eerst het punt dat vaak verkeerd begrepen wordt. Wij leggen niet over de bestaande pannen heen. Op /bevestiging/bestaande-dakpannen leggen we uit waarom dat niet kan: onze klemmen moeten vlak en stevig bevestigd worden, en dat gaat niet op een oneffen en golvend pannendak. De pannen moeten er dus af. Dat is meteen de eerste stap die het tempo van de hele klus bepaalt, en die stap staat los van hoe snel onze banen daarna gaan.
Onder de pannen zit meestal een panlattenconstructie op tengels, en daaronder vaak een dakbeschot of een onderdak. Die panlatten en dat beschot laten we, als de staat het toelaat, gewoon zitten. Dat is het verschil tussen een dak slopen en een dak ombouwen. Als het beschot droog en vlak genoeg is, timmeren we er een nieuwe ondergrond op, of werken we rechtstreeks op de panlatten met tussenschot, afhankelijk van wat de dakconstructie al biedt. Die keuze wordt niet op de bouwplaats zelf verzonnen; die ligt al vast voordat de eerste pan van het dak gaat, en dat is meteen ook de reden waarom een goede voorbereiding meer tijd bespaart dan een extra man op het dak.
De praktijk laat zien dat het strippen van de pannen en het beoordelen van wat eronder zit vaak meer tijd kost dan het leggen van onze banen zelf. Een dak dat er verzorgd uitzag maar waar het beschot bij het weghalen van de pannen toch vochtschade blijkt te hebben, dwingt tot herstelwerk voordat er een klem op mag. Dat is geen vertraging door onze bevestiging, dat is een vertraging die met elk systeem zou optreden zodra de pannen eraf gaan en de werkelijke staat van de onderconstructie zichtbaar wordt.
Zodra de ondergrond klaar is, gaat het net zo snel of langzaam als op elk ander dak: het hangt af van de lengte van de banen. Onze felsbanen worden op de millimeter afgekort tot 8000 mm, en hoe langer de baan die in één keer gelegd kan worden, hoe minder overgangen en hoe minder klemmen er per vierkante meter nodig zijn. Op een lang, ononderbroken dakvlak zonder dakramen of schoorstenen leggen twee man in een dag aanzienlijk meer dicht dan op een dak dat in stukken van twee meter is opgedeeld door doorvoeren.
Bij bestaande daken met dakpannen zien we vaak juist dat laatste: oudere woningen hebben regelmatig een dakraam, een schoorsteen die er later is bijgekomen, of een kilgoot waar twee dakvlakken samenkomen. Elk van die punten vraagt een aansluiting die niet uit een standaard baan bestaat, en dat werk gaat niet sneller omdat de bevestiging blind is. De klem onder de fels bepaalt hoe het vlak vastzit, niet hoe snel een dakraam wordt ingepast. Wilt u weten hoe zo'n aansluiting eruitziet, dan leggen we dat uit bij het dakraam op bestaande dakpannen en bij de schoorsteen op bestaande dakpannen; dat is ander werk dan het leggen van het vlakke deel en het hoort niet in dezelfde dagplanning te worden meegerekend als gewone meters.
Op een groot, vlak dakdeel kunnen meerdere mensen tegelijk banen leggen zonder elkaar te hinderen, omdat elke baan zijn eigen strook beslaat en de klemmen aan de rand van elke baan zitten. Op een klein dakvlak met veel hoeken, zoals bij een hoekkeper of bij een dakvoet die aansluit op een uitbouw, werkt een derde man vaak niet sneller maar juist vertragend, omdat er simpelweg geen ruimte is om tegelijk te werken. Dat is een reden waarom de vraag hoeveel vierkante meter er op een dag dicht kan zo sterk verschilt per dak: het gaat niet alleen om het aantal vakmensen, het gaat om hoeveel van die mensen daadwerkelijk iets te doen hebben zonder in elkaars weg te staan.
Bij een rechthoekig dakvlak zonder onderbrekingen kan dat aantal hoog liggen. Bij een dak met een dakvoet, een goot, een boeiboord en een gevelaansluiting die allemaal om een eigen afwerking vragen, ligt het tempo veel lager, simpelweg omdat er op elk van die randen apart gewerkt moet worden terwijl het vlak zelf al klaar is. Wie een planning maakt op basis van vierkante meters per dag zonder te kijken naar het aantal van dat soort randen, komt bedrogen uit.
Bij nieuwbouw ligt de ondergrond er meestal al efficiënt bij: rechte, grote vlakken, weinig historische toevoegingen, en een dakconstructie die al is ontworpen met het uiteindelijke dakbedekkingssysteem in gedachten. Bij een bestaand pannendak is dat zelden zo. De constructie is er ooit neergezet voor pannen, met een panlattenmaat en een dakhelling die daarbij paste, en de details zoals schoorstenen en dakramen zijn in de loop der jaren toegevoegd zonder rekening te houden met een ander systeem. Dat betekent dat het aandeel van de klus dat uit maatwerk bestaat, op een bestaand pannendak vaak groter is dan op een nieuwbouwdak van vergelijkbare oppervlakte. Wie dus vergelijkt met wat elders wordt beloofd over snelheid, moet er rekening mee houden dat een dak met een lange bewoningsgeschiedenis meer aansluitingen heeft opgebouwd dan een dak dat in één keer is getekend.
Dat is geen reden om van dit dak af te zien; het is een reden om de planning niet te baseren op vierkante meters per dag, maar op het aantal details dat het dak telt. Een dakdekker die van tevoren de nok, de dakvoet, de goot en eventuele doorvoeren telt en apart inplant, komt dichter bij een realistische doorlooptijd dan iemand die rekent met een gemiddelde snelheid die eigenlijk van een ander dak komt.
Voor wie dit moet inplannen, is het praktische advies om het dak eerst op te delen: hoeveel vierkante meter is vlak en ononderbroken, en hoeveel meter aan randen en details staat daar tegenover. Het vlakke deel gaat met de lengte van de banen en het aantal beschikbare mensen; de details gaan met hun eigen tempo, dat losstaat van hoe snel de rest van het dak dichtgaat. Zodra de pannen eraf zijn en de onderconstructie is beoordeeld, kunt u die knip zelf maken, of ons meekijken op tekening; dat kost niets en het scheelt in de praktijk vaak meer tijd dan een extra paar handen op het dak zelf.