Klikzink
Wij krijgen deze vraag bijna altijd in dezelfde vorm: hoeveel schiet er per dag op, zodat de planning ervan kan uitgaan. Een getal geven wij niet, want dat hangt af van de baanlengte, het aantal details op het dak en hoeveel mensen er tegelijk kunnen werken. Wat wij wel kunnen doen is uitleggen waar het tempo op sandwichpaneel vandaan komt, en waarom dat op dit type ondergrond net iets anders ligt dan op een dak met een dragende plaat en losse isolatie.
Op een felsdak wordt het tempo in de eerste plaats bepaald door de lengte van de banen, niet door de ondergrond. Onze felsbanen leveren wij op maat, tot 8000 mm op de millimeter afgekort. Op een doorlopend dakvlak zonder onderbrekingen kan dat betekenen dat één baan van dakvoet tot nok loopt. Dan legt een ploeg de baan neer, klikt de klem vast, schuift de volgende baan aan en gaat door. Zodra er een lengtenaad nodig is, of zodra de baan om een schoorsteen of dakraam heen moet, valt het ritme stil terwijl er wordt ingemeten en gepast. Op een dak met veel doorvoeren en meerdere dakvlakken ligt het tempo dus altijd lager dan op een groot, leeg vlak, ongeacht of de ondergrond een sandwichpaneel is of niet.
Wat sandwichpaneel toevoegt aan dat ritme zit in de bevestiging zelf. De klem waarmee onze banen vastklikken, wordt op de ondergrond geschroefd en moet door de bovenhuid van het paneel heen. Die bovenhuid is dun staal, vaak tussen de 0,4 en 0,6 mm, met daaronder een laag isolatieschuim en dan de onderhuid. Een schroef die te lang is of te hard wordt aangedraaid, drukt de isolatie plaatselijk in en de klem komt dan niet meer vlak op de plaat te staan. Dat is geen probleem dat je meteen ziet, maar het maakt de klemlijn ongelijk en dat gaat ten koste van de aansluiting van de fels erboven. Op een houten of stalen dakbeschot met volle onderslag speelt dat niet: daar zit onder de bovenplaat een vaste ondergrond die de schroef simpelweg tegenhoudt. Op sandwichpaneel moet de schroeflengte precies op de paneeldikte afgestemd zijn, en dat controleren kost tijd die op een ander soort dak niet nodig is.
In de praktijk zien wij dat het tempo op sandwichpaneel vooral wordt afgeremd bij het meten en instellen aan het begin van een project, niet tijdens het leggen zelf. Zodra de juiste schroeflengte en het juiste aandraaimoment eenmaal vastliggen voor die specifieke paneeldikte, gaat het verdere werk net zo door als op een andere ondergrond: klem plaatsen, baan erin klikken, volgende klem. Wij adviseren daarom altijd om aan het begin van de dag, of bij een nieuwe levering paneel, een paar proefbevestigingen te doen en die open te schroeven om te zien of de onderhuid niet is ingedrukt. Dat kost een kwartier en voorkomt dat er halverwege de middag een hele rij klemmen over moet, omdat de instelling toch niet klopte. Wie die controle overslaat, wint in het begin tijd en verliest die later dubbel terug.
Waar het paneel het tempo wel gewoon toestaat, is bij het aantal mensen dat er op het dak kan werken. Sandwichpaneel is vlak en loopbaar zolang je op de juiste plek staat, dicht bij een ondersteuning en niet midden op een overspanning. Dat betekent dat er, net als op een ander dak, meerdere ploegen naast elkaar aan verschillende dakvlakken kunnen werken zonder dat ze elkaar in de weg lopen. De beperkende factor is dan niet het paneel, maar de logistiek: hoeveel banen er tegelijk op het dak liggen te wachten, en hoeveel man er nodig zijn om een lange baan zonder verbuigen op zijn plek te leggen. Bij lange banen werkt dat prettiger met twee of drie man, wat het aantal beschikbare handen op het dak weer beperkt tot het aantal banen dat gelijktijdig gelegd kan worden.
Elke overgang naar een schoorsteen, een dakraam of een randafwerking onderbreekt het doorlopende ritme van baan na baan. Bij sandwichpaneel geldt daarbij een extra aandachtspunt: rond een doorvoer is de bovenhuid vaak al ingekort of ingesneden voor de flenskraag, en dat betekent dat de klemmen daar net niet op hun standaardafstand kunnen staan. De ploeg moet dan ter plekke een tussenmaat bepalen, wat een paar minuten extra kost per detail. Op een dak met tien doorvoeren telt dat op tot een aanzienlijk deel van de dag, terwijl het diezelfde tien doorvoeren op een ander dakvlak met minder obstakels niet zou kosten. Voor de uitwerking van die aansluitingen zelf verwijzen wij naar de pagina's over de dakdoorvoer, het dakraam en de schoorsteen op sandwichpaneel; hier gaat het er vooral om dat elk detail het tempo van de dag drukt, los van hoe dat detail precies wordt opgelost.
Ook de rand van het dak, waar de baan wordt afgewerkt naar boeiboord of dakrand, kost meer tijd dan het middenveld. Daar wordt vaak op maat gepast, ingekort en soms ter plekke nagewerkt, en dat is werk waarbij een ploeg niet kan doorlopen zoals bij een rechte baan op een leeg vlak. Een dak met een eenvoudige rechthoekige vorm en weinig randlengte per vierkante meter dakvlak legt dus sneller dicht dan een dak met veel kappen, hoeken en randen, ook al is het paneel en de bevestiging identiek.
Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en zijn koud vouwbaar tot -15 graden. Dat betekent dat er 's ochtends vroeg bij lage temperatuur en 's middags in de volle zon geen aanpassing in werkwijze nodig is: de klem is zo ontworpen dat de baan daaronder kan bewegen zonder dat de bevestiging losraakt. Voor het tempo op de dag maakt dat geen verschil, in de zin dat er niet gewacht hoeft te worden op een bepaalde temperatuur om te kunnen beginnen. Bij een dak met doorgeschroefde platen ligt dat anders: daar wordt vaak wel rekening gehouden met de temperatuur bij het aandraaien, om te voorkomen dat de plaat bij uitzetting rond een vaste schroef gaat trekken. Op dit punt werkt de blinde bevestiging dus in het voordeel van de planning, ook op sandwichpaneel.
Er zijn situaties waarin een klikdak op sandwichpaneel niet de snelste oplossing is voor een strak deadline. Bij een dak met heel veel kleine vlakken, hoge dakkapellen en doorlopende dakramen kan het aantal details zo hoog worden dat het voordeel van lange, snel te leggen banen grotendeels wegvalt tegen het detailwerk. In dat geval is het reëel om bij de planning uit te gaan van het tempo van het langzaamste onderdeel, de details, in plaats van het tempo van het vlak. Wij denken daarin liever vooraf mee op tekening, zonder kosten, dan dat wij op de bouwplaats achteraf moeten uitleggen waarom een dag minder opleverde dan gehoopt. Wie twijfelt of zijn dakvorm zich goed verhoudt tot een strakke planning, kan de tekening naar ons sturen; wij kijken dan mee naar waar de banen het langst kunnen doorlopen en waar onvermijdelijk vertraging in het detail zit.