Klikzink
Een sandwichpaneel is een geïsoleerde plaat met twee staalhuiden en een isolatiekern ertussen. De onderconstructie ligt er in feite al: het paneel draagt zichzelf en de daklaag erop moet vooral bevestigd worden zonder de kern te beschadigen. Dat is een andere uitgangspositie dan een houten of stalen dakstructuur met gordingen, en die uitgangspositie is precies waar de arbeidswinst van een klikdak op deze ondergrond vandaan komt, en ook waar hij ophoudt.
Het leggen van de banen zelf gaat aanzienlijk sneller dan bij een traditioneel felsdak. Bij solderen of haaknaadwerk op de bouwplaats wordt elke naad ter plekke gemaakt: dat is precisiewerk, weersafhankelijk, en met een beperkt aantal vakmensen dat het kan. Bij onze banen klikt de fels in elkaar over een klem die onder de plaat zit. Er wordt geklikt, niet gesoldeerd. Op een sandwichpaneel werkt dat gunstig, omdat het paneel zelf al vlak en stijf is: er is geen onderlaag die nog waterpas gelegd of nagemeten moet worden voordat de eerste baan erop kan. Een dakdekker die met twee man werkt, legt op een rechte, obstakelvrije vlakte een aanzienlijk grotere oppervlakte per dag dicht dan bij traditioneel werk. Dat is de kern van de arbeidsbesparing: het vlak gaat snel dicht.
Die snelheid werkt door in de planning van de bouw. Waar een gesoldeerd dak een aantal aaneengesloten droge dagen nodig heeft en een beperkt aantal ploegen die het kunnen uitvoeren, is de klikmethode minder kwetsbaar voor onderbrekingen. Een baan die halverwege de dag klaar is, kan de volgende ochtend zonder probleem worden voortgezet zonder dat er een naad opnieuw gemaakt moet worden. Voor een aannemer die een sandwichpaneeldak inplant naast andere werkzaamheden, is dat een reëel voordeel: de dakdekker staat minder lang op het dak, en de bouwplaats is minder lang afhankelijk van het weer voor deze fase.
De tijdwinst zit in het vlak, niet in de aansluitingen. Rond een dakdoorvoer, bij de dakrand, langs een dakraam of bij de aansluiting op een gevel is het werk net zo secuur als bij elk ander dak, en op een sandwichpaneel soms secuurder. De reden is de ondergrond zelf: een sandwichpaneel bestaat uit een dunne bovenhuid, een isolatiekern die niet belastbaar is, en een onderhuid. Een schroef of klem die op het vlak van het paneel bevestigd wordt, moet door die bovenhuid heen zonder de kern in te drukken. Drukt de bevestiging de isolatie in, dan ontstaat er een verzakking in het paneel die zich op termijn kan aftekenen in het dakvlak, ook onder een klikdak. Dat is geen probleem dat de klikbevestiging oplost; het is een eigenschap van de ondergrond waar de bevestiging rekening mee moet houden, met de juiste schroeflengte en het juiste aanzetmoment. Die zorgvuldigheid kost tijd, en die tijd verandert niet doordat de bovenlaag een klikdak is in plaats van een traditioneel dak.
Bij de details, zoals rond doorvoeren, aan de dakvoet of bij een kilgoot, is het aantal handelingen per strekkende meter niet lager dan bij traditioneel werk. Er moet nog steeds gemeten, aangepast en afgewerkt worden, en dat gebeurt op maat, op de bouwplaats. Wie op zoek is naar een dak dat overal even snel gaat, komt hier niet bij ons antwoord: het vlak wint tijd, de randen niet. Voor de uitwerking van die aansluitingen op sandwichpaneel, zoals de dakrand, de goot of de dakdoorvoer, hebben we apart materiaal; hier gaat het alleen om wat de bevestiging aan arbeid scheelt.
Op een sandwichpaneel is de dikte van het paneel bepalend voor de schroeflengte die nodig is om door de bovenhuid te komen zonder de onderhuid te raken of de isolatie te ver in te drukken. Dat is een rekenwerk dat per project, en soms per paneelserie, opnieuw gedaan moet worden. Onze klemmen zitten onder de fels en worden op vaste afstanden op het paneel bevestigd; hoeveel arbeid dat kost, hangt dus mede af van hoe goed de schroeflengte en de plaatdikte van het paneel op elkaar zijn afgestemd voordat de eerste klem gezet wordt. Een aannemer die dat vooraf met de leverancier van het sandwichpaneel heeft afgestemd, bespaart tijd op de bouwplaats; wie dat ter plekke moet uitzoeken, verliest een deel van de winst die de klikmethode normaal oplevert.
Omdat er geen schroef door de felsbaan zelf gaat, blijft het aanzicht vrij van doorboringen in de zichtbare plaat. Dat scheelt geen arbeid bij het leggen, maar wel bij het achteraf nalopen en afkitten van schroefkoppen, iets dat bij traditioneel doorschroefde daken vaak een aparte controleronde vergt. Bij een klikdak vervalt die ronde, omdat de bevestiging onder de fels verscholen zit en niet blootstaat aan weer en wind.
Voor een aannemer die een sandwichpaneeldak calculeert, is het praktisch om de arbeid in twee delen te zien: het leggen van het vlak, en het afwerken van de randen en doorvoeren. Op het eerste onderdeel is de tijdwinst van een klikdak reëel en merkbaar, vooral bij grotere, rechte dakvlakken zonder veel obstakels. Op het tweede onderdeel is er weinig verschil met traditioneel werk, en soms is er meer aandacht nodig vanwege de kwetsbaarheid van de isolatiekern voor indrukking. Wie deze twee onderdelen apart inplant, krijgt een realistischer beeld van de doorlooptijd dan wie uitgaat van één gemiddeld tempo voor het hele dak.
Op een grote loods met een eenvoudig zadeldak en weinig doorvoeren is de winst het grootst, omdat het vlak dan het grootste deel van het werk is. Op een dak met veel dakramen, doorvoeren en een onregelmatige vorm is de winst kleiner in verhouding tot de totale klus, simpelweg omdat er relatief meer randwerk is ten opzichte van vlak werk. Dat is geen tegenvaller van de klikmethode; het is een rekenkundig gevolg van waar de tijdwinst zit.