Klikzink
Een dakdoorvoer is de plek waar het dakvlak even geen dakvlak meer is. Er komt een pijp doorheen, voor ventilatie, een rookgasafvoer of een leiding, en op die plek stopt de doorlopende felsbaan. Dat is meteen de reden waarom een dakdoorvoer vaker lekt dan een rustig stuk dak zonder onderbreking. Niet omdat de doorvoer zelf een zwak onderdeel is, maar omdat elke onderbreking in een dakvlak een aansluiting vraagt, en een aansluiting is precies waar de bevestiging het moet doen.
Op een sandwichpaneel ligt dat net iets anders dan op een houten dakbeschot of een stalen trapeziumplaat. Een sandwichpaneel bestaat uit twee staalhuiden met daartussen een geïsoleerde kern, meestal PIR of PU. De bovenhuid draagt de felsbaan en de klemmen, de onderhuid doet daar niets aan mee, en de kern zit er alleen tussenin als isolatie. Dat betekent dat elke bevestiging rond een doorvoer door die bovenhuid moet, en dat de schroef daar houvast zoekt zonder de kern in te drukken. Bij een massieve ondergrond schroeft u vast in iets dat overal even hard is. Bij een sandwichpaneel schroeft u in een huid van iets meer dan een halve millimeter staal, met daaronder een laag die meegeeft.
De dikte van het sandwichpaneel is niet iets waar u bij een dakdoorvoer overheen kunt kijken. Het paneel kan vijf centimeter dik zijn of twintig, en die dikte bepaalt hoe lang de schroef moet zijn om houvast te vinden zonder door te schieten. Een te korte schroef pakt de bovenhuid niet goed vast en trekt bij de eerste windbelasting los. Een te lange schroef gaat door de kern heen, raakt de onderhuid, en drukt op zijn weg daarheen de isolatie samen op de plek waar hij doorheen gaat. Dat samendrukken lijkt onschuldig, maar het maakt op die ene plek een koudebrug en een pad waarlangs vocht van buiten naar binnen kan trekken, precies rond de doorvoer waar de meeste beweging en de meeste temperatuurwisseling zit.
In de praktijk betekent dit dat er bij een dakdoorvoer op sandwichpaneel eerst gekeken wordt naar de opbouw van het paneel voordat er één schroef gezet wordt. Niet naar het uiterlijk van het dak of naar de kleur van de manchet rond de pijp, maar naar de dikte tussen de twee staalhuiden. Die maat staat meestal op de leveringsspecificatie van het paneel, en als die er niet bij is, wordt er gemeten voordat er geboord wordt. Een verkeerde inschatting hier is niet iets dat u achteraf corrigeert met extra kit.
Onze felsbanen zelf worden blind bevestigd: de klemmen zitten onder de fels, verborgen tussen de banen, en er gaat geen schroef door de plaat. Dat principe verandert niets aan wat er rond een dakdoorvoer gebeurt, want daar houdt de doorlopende baan op en begint een aansluiting die wel doorboord wordt. De manchet of de kraag om de pijp wordt vastgezet op de bovenhuid van het paneel, met schroeven die specifiek voor die paneeldikte gekozen zijn, en die schroeven zijn de enige plek in de buurt van de doorvoer waar wél door een plaat heen gegaan wordt.
Dat is een bewust verschil met de rest van het dakvlak. Op het vlakke deel van een klikdak zit de kracht die het dak bij elkaar houdt in de klem onder de fels, niet in een schroef door de plaat. Rond een doorvoer is dat niet vol te houden, simpelweg omdat er een gat in het dak moet komen waar de pijp doorheen gaat, en rond dat gat moet iets vastgeschroefd worden dat het water tegenhoudt. De opgave is dan om die ene onvermijdelijke doorboring zo te plaatsen en zo af te dichten dat ze niet de zwakke schakel wordt die de rest van het dak juist niet heeft.
Een dakdekker die op een houten ondergrond gewend is aan een vaste schroeflengte, neemt die gewoonte soms mee naar een sandwichpaneel. Dat gaat een tijd goed, tot het paneel dikker of dunner is dan waar de gewoonte op gebaseerd was. Bij een te korte schroef ziet u het probleem meestal niet meteen. De manchet zit vast, het dak lijkt dicht, en pas na een storm of na een paar jaar uitzetten en krimpen van het paneel komt de bevestiging los te staan. Water dat dan langs de doorvoer naar binnen trekt, doet dat niet zichtbaar op het dak zelf, maar via de kern van het paneel, en het duurt vaak lang voordat dat aan een plafond binnen te zien is.
Bij een te lange schroef is het probleem meteen aanwezig, alleen niet zichtbaar vanaf boven. De isolatie is op die plek ingedrukt, er is een verbinding ontstaan tussen buiten en binnen dwars door de kern, en op die plek condenseert het makkelijker dan waar de kern intact is. Rond een dakdoorvoer, waar toch al meer beweging en meer temperatuurverschil zit dan op een rustig dakvlak, is dat een ongelukkige plek om een extra koudebrug te hebben.
Bij een nieuw dak wordt de positie van een dakdoorvoer meestal al op tekening vastgelegd, en dat is niet zonder reden. Een doorvoer die precies op een felsnaad valt, ligt anders dan een doorvoer die midden in een baan zit, en dat verschil bepaalt hoe de klemmen rond die plek gezet worden en hoe de baan daar onderbroken en weer aangesloten wordt. Wij denken op tekening mee over waar een doorvoer het beste past ten opzichte van de baanindeling, en dat overleg kost niets, ook al gaat het hier niet over de bevestiging van de baan zelf maar om de plek waar die baan straks een onderbreking krijgt.
Op de bouw zelf wordt de doorvoer meestal geplaatst nadat het paneel al ligt en voordat de felsbanen daar overheen komen. Dat is een andere volgorde dan bij een dak zonder sandwichpaneel, waar de doorvoer soms na de dakbedekking nog aangepast kan worden. Bij een sandwichpaneel ligt de bovenhuid er al, en het gat voor de doorvoer wordt in die huid gezaagd of geboord op de plek die op tekening staat. Een verschuiving van een paar centimeter tijdens de uitvoering is dan niet zomaar op te lossen zonder een nieuw gat in een paneel dat daar niet op berekend is.
Een dakdoorvoer op sandwichpaneel is geen ingewikkelde bewerking als de paneeldikte bekend is en de juiste schroeflengte gekozen wordt, maar het is ook geen bewerking die zomaar aan iedereen overgelaten kan worden. Wie gewend is aan bevestigen op hout of op een enkele stalen plaat, moet bij een sandwichpaneel wennen aan het idee dat de kern van het paneel meegeeft en dat een schroef die te ver gaat direct een fout maakt die je van buiten niet ziet. Bij een dak met veel doorvoeren dicht bij elkaar, zoals bij installaties met meerdere afvoeren op een klein oppervlak, is bovendien extra aandacht nodig voor de afstand tussen de doorvoeren en de eerstvolgende felsnaad, omdat een doorvoer te dicht op een naad de klemming daar kan hinderen.
Voor wie een dakdoorvoer plant op een sandwichpaneel is het daarom verstandig om de paneelspecificatie erbij te houden voordat er geboord wordt, en om bij twijfel over de juiste schroeflengte contact te zoeken voordat het gat er al in zit.