Klikzink
Een sandwichpaneel is geen dakbeschot met een dakbedekking erop. Het is zelf de constructie: twee staalhuiden met daartussen een isolatiekern, meestal PIR. Onze felsbanen liggen daar los boven op, vastgezet met klemmen die onder de fels grijpen en die met een schroef door de bovenhuid van het paneel gaan. Die schroef is het enige dat de bovenhuid raakt, en dat is precies waar de keuze voor het materiaal van de klem gaat spelen.
Aluminium is licht en roest niet. Op een sandwichpaneel is dat geen overbodige luxe. De bovenhuid van het paneel is dun staal, verzinkt of gecoat, en elke plek waar die huid wordt doorboord is een plek waar vocht een aanknopingspunt zoekt als de afwerking ooit beschadigt. Een klem die zelf niet corrodeert, voegt daar geen risico aan toe. Bij een gegalvaniseerde stalen klem is dat risico klein maar niet nul, vooral op plekken waar water lang blijft staan, zoals bij een lage helling of bij een kier die door wind wat opener staat dan bedoeld. Aluminium sluit dat gesprek af zonder dat u erover na moet denken.
Het is ook een gewichtsargument, al is dat op een sandwichpaneel minder dwingend dan op een houten dakbeschot. Het paneel draagt zichzelf, de klemmen wegen daar nauwelijks in mee. Waar aluminium wel verschil maakt is in de verwerking: een lichte klem is makkelijker te plaatsen, ook op een steile gevel waar de dakdekker de klem met één hand vasthoudt en met de andere de schroef zet.
Waar u wel op moet letten is het punt waar de aluminium klem het staal van het paneel raakt. Aluminium en staal vormen samen met vocht een galvanisch koppel: het ene metaal corrodeert dan sneller dan wanneer het alleen had gestaan. In de praktijk is dat een langzaam proces, maar het is niet niks op een onderdeel dat twintig jaar of langer op zijn plek moet blijven zitten. Onze klemmen zijn daarom niet zomaar een stuk aluminium dat op het paneel wordt vastgeschroefd. Tussen klem en paneel zit een voet die het directe metaal-op-metaal contact beperkt, en de schroef die door de klem en de bovenhuid gaat is zelf weer een ander materiaal met een eigen coating. Dat is een detail dat u niet ziet als het dak eenmaal ligt, maar het is de reden dat we het zo uitvoeren en niet anders.
Dit is meteen de reden waarom we niet elke aluminium klem die op de markt is, zomaar op elk paneel adviseren. Een klem die voor houten dakbeschot is ontwikkeld, heeft dat contactprobleem niet en is daar dus niet op ingericht. Op een sandwichpaneel is het wel relevant, en de klem moet daar voor gemaakt zijn.
De schroef door de klem gaat door de bovenhuid van het paneel en typisch nog een stuk de isolatiekern in, tot hij houvast vindt. Hoever hij moet gaan hangt af van de dikte van het paneel: een dunner paneel met een dunnere isolatielaag vraagt een kortere schroef dan een dik geïsoleerd paneel. Dat lijkt een detail voor de leverancier van de schroeven, maar het is ook een detail dat u op de bouwplaats terugziet. Een schroef die te lang is voor het paneel drukt door de onderhuid heen, of drukt de isolatie aan de onderzijde in elkaar zodat er een deukje in het binnenoppervlak ontstaat, zichtbaar vanuit de ruimte eronder als het paneel als binnenafwerking dient. Een schroef die te kort is, vindt geen houvast in de kern en trekt niet goed aan.
De juiste schroeflengte is dus geen vast getal maar een uitkomst van de paneeldikte, en die dikte varieert per project en soms per gebouwdeel. Wij vragen daarom altijd naar het type paneel en de dikte voordat we een bevestigingsvoorstel doen, en dat gebeurt het beste voordat het paneel al ligt, niet erna.
Een tweede punt dat bij sandwichpanelen anders is dan bij een houten ondergrond: de klem mag de isolatie niet indrukken. Bij hout heeft de schroef een vast, star oppervlak om op te steunen. Bij een sandwichpaneel zit onder de dunne bovenhuid een kern die relatief zacht is vergeleken met staal. Als de klem met te veel kracht wordt aangedraaid, of als de voet van de klem te klein is voor de belasting die erop komt, kan de bovenhuid lokaal indeuken en de isolatie eronder samendrukken. Dat tast niet meteen de sterkte van het dak aan, maar het geeft een oneffenheid die je van bovenaf soms als een lichte deuk in de felsbaan terugziet, omdat de baan die deuk volgt.
De klem moet dus een voet hebben die de belasting over voldoende oppervlak verdeelt, en de schroef moet met de juiste kracht worden aangedraaid, niet losser en niet vaster dan nodig. Dat is een verwerkingsdetail, geen materiaaleigenschap van aluminium op zich, maar het speelt bij aluminium klemmen net zo goed als bij stalen, en het is op een sandwichpaneel belangrijker dan op een drukvaste houten ondergrond.
Aluminium zet meer uit bij temperatuurwisseling dan staal. Onze felsbanen zijn van staal en zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en staal zet weer minder uit dan aluminium. Dat betekent dat de klem, de baan en het paneel onder elkaar drie verschillende matigheden van bewegen hebben: het paneel beweegt nauwelijks, de stalen baan een beetje, en de aluminium klem naar verhouding het meest. De klem is ontworpen om die verschillen op te vangen: hij houdt de baan vast op een manier die een beetje speling toelaat in de lengterichting, zodat de baan bij warmte kan uitzetten zonder dat de klem zelf onder spanning komt te staan die hem op termijn zou vermoeien.
Op een sandwichpaneel is dit een tandje belangrijker dan op een star dakbeschot, omdat het paneel zelf al meebeweegt bij temperatuurwisseling, zij het minder dan de felsbaan erboven. Twee bewegende lagen boven op elkaar vraagt om een klem die met beide bewegingen kan omgaan zonder los te trekken of te knarsen. Bij een correct gedimensioneerde en juist geplaatste klem gebeurt dat.
Er zijn situaties waarin een aluminium klem op een sandwichpaneel niet de aangewezen keuze is. Bij zwaardere windbelasting, zoals op een hoog gebouw of een blootgestelde gevel, kan de trekkracht op de klem hoger uitvallen dan waarvoor een lichte aluminium uitvoering is gedimensioneerd. Dan is een zwaardere klem nodig, en die is niet altijd van aluminium te maken zonder dat hij te groot of te duur wordt vergeleken met een stalen variant met een goede coating. Ook bij een paneel met een erg dunne of al beschadigde bovenhuid is voorzichtigheid nodig: de klem is niet sterker dan het materiaal waarin hij grijpt, en aluminium verandert daar niets aan.
Wij kijken daarom per project naar de combinatie van paneel, klem en verwachte belasting, en denken op tekening mee zonder daar kosten voor te rekenen. Dat gebeurt het liefst voordat het paneel is bevestigd, zodat de schroeflengte en het type klem al vaststaan op het moment dat de eerste felsbaan wordt gelegd.