Klikzink
Storm trekt aan een dak, hij duwt er niet op. Windzuiging ontstaat aan de bovenkant van het dakvlak wanneer de wind erlangs strijkt, en die zuigkracht is het grootst aan de randen en op de nok. Midden op een groot dakvlak is de zuiging het kleinst. Dat is de reden dat een klikdak niet overal met dezelfde klemafstand wordt gelegd: waar de zuiging het hardst trekt, komen de klemmen dichter bij elkaar te staan. Dat is in de kern de rekensom die bepaalt of een dak op zijn plek blijft, en die rekensom verschilt per ondergrond.
Bij een sandwichpaneel ligt die rekensom net iets anders dan bij een dicht houten of stalen dakbeschot. Een sandwichpaneel bestaat uit twee staalhuiden met daartussen een laag isolatie, meestal PIR. De bevestiging van de klikband gaat door de bovenhuid heen, in de kern van het paneel of net erdoorheen, tot in de onderconstructie. Die schroef moet lang genoeg zijn om houvast te vinden voorbij de isolatie, maar hij mag de bovenhuid en de isolatie daaronder niet indrukken. Een ingedrukt paneel geeft een zachte plek, en een zachte plek onder een klem is precies waar je bij storm geen zachte plek wilt hebben. Wij bepalen de schroeflengte op basis van de paneeldikte die u opgeeft, en dat is maatwerk per project, niet een vaste schroef die overal past.
De wind die over een dak strijkt, versnelt bij de randen en bij de nok. Daar ontstaat een lagedrukzone die aan het dakvlak trekt, sterker dan in het midden. Op een sandwichpaneel voelt u dat verschil niet aan de plaat zelf, die is overal even stijf, maar u voelt het wel in de klemafstand die daar nodig is. Aan de rand en op de nok worden de klemmen dichter op elkaar gezet dan in het midden van het vlak. Dat is geen kwestie van voorzichtigheid, het is de rekensom die volgt uit de hoogte van het gebouw, de ligging in het land en de vorm van het dak. Diezelfde randzone is ook waar wij de aansluiting op de dakrand bespreken, zoals wij uitleggen bij [de dakrand op sandwichpaneel](/bevestiging/sandwichpaneel/dakrand), en die twee zaken, de klemafstand en de randafwerking, werken op hetzelfde stuk dak samen.
Op een dicht houten beschot kan een schroef vaak dieper en met meer trekvastheid worden gezet dan in een sandwichpaneel, omdat het beschot over zijn volle dikte draagkracht heeft. In een sandwichpaneel draagt vooral de onderplaat en de constructie daarachter, en de isolatie daartussen draagt niets. Dat betekent dat de schroef in een sandwichpaneel preciezer op zijn plek moet zitten: te kort, en hij trekt bij windbelasting los uit een laag die niet houdt; te lang, en hij duwt de onderhuid krom. Bij storm is dat verschil voelbaar. Een verkeerd gedimensioneerde bevestiging op een dicht beschot geeft meestal nog enige speling voor hij problemen geeft. Op een sandwichpaneel is die marge kleiner, omdat de kern niets compenseert.
Als de klemafstand op een sandwichpaneel te ruim is gekozen voor de plek op het dak, dan gaat bij storm niet meteen de hele baan los. Wat er gebeurt is dat de plaat tussen twee klemmen iets gaat werken, een fractie opbolt onder de zuiging en weer terugvalt als de vlaag wegvalt. Bij herhaling, over meerdere stormen, is dat de beweging die een klem op een sandwichpaneel eerder laat vermoeien dan op een stevig beschot, juist omdat de onderliggende huid zelf ook meebeweegt. Op een dicht beschot geeft de ondergrond een vast punt; op een sandwichpaneel geeft de bovenhuid iets mee, en de klem moet dat kunnen opvangen zonder dat de schroef daaronder gaat werken in de isolatie.
Dit is de plek waar wij zeggen dat een sandwichpaneel bij storm ongunstiger kan uitpakken dan een massieve ondergrond, niet omdat de klikbevestiging daar slechter op zou zitten, maar omdat de ondergrond zelf minder stijfheid heeft om op terug te vallen. Bij een dicht dakbeschot van bijvoorbeeld 22 millimeter multiplex zit er onder elke klem een volle, stijve laag hout. Bij een sandwichpaneel zit er onder de bovenhuid een isolatielaag die drukverdeling nauwelijks helpt. De rekensom voor de klemafstand houdt daar rekening mee door voor eenzelfde windbelasting op een sandwichpaneel vaker een iets kleinere afstand tussen de klemmen aan te houden dan op een dicht beschot. Dat is geen automatisme, het hangt af van de paneeldikte, de dikte van de staalhuiden en de ondersteuningsafstand van de gordels waarop het paneel zelf al rust.
De klemafstand in het vlak is één kant van de zaak, de aansluitdetails zijn de andere. Op een sandwichpaneel is elke doorbreking van het vlak, een dakdoorvoer, een dakraam of een schoorsteen, een plek waar de doorlopende plaat stopt en waar de windbelasting plaatselijk anders verdeelt dan in een gesloten vlak. Rondom zo'n doorbreking werken wij met een dichtere klemzetting en met randprofielen die net als in het vlak blind bevestigd zitten, maar de rekensom voor die zone volgt dezelfde logica als bij de nok: hoe dichter bij een rand of een obstakel, hoe hoger de plaatselijke zuiging en hoe dichter de klemmen bij elkaar moeten staan. Bij een sandwichpaneel is dat net iets kritischer dan bij een dicht beschot, omdat de bevestiging van die randprofielen dezelfde beperking heeft als de klemschroeven in het vlak: door de bovenhuid, tot in de draagconstructie, zonder de isolatie in te drukken.
Op een massief houten of stalen dakbeschot kan de bevestiging vaak wat ruimhartiger worden gedimensioneerd, met wat extra reserve, zonder dat dit de ondergrond zelf belast. Op een sandwichpaneel is die reserve er niet vanzelf: de onderhuid en de kern bepalen wat haalbaar is, en de schroeflengte is aan die paneeldikte gebonden. Dat is de reden dat wij bij een sandwichpaneel altijd de paneeldikte, het type kern en de ondersteuningsafstand van de gordels willen weten voor wij een klemafstand voor rand en nok vastleggen. Zonder die gegevens is elke uitspraak over windvastheid bij storm een gok, en dat is precies wat wij bij dit soort daken niet willen doen. Met die gegevens is de klemafstand een rekensom die net zo goed op zijn plek blijft als op een dicht beschot, maar dan wel met een afstand die op een sandwichpaneel vaker aan de krappe kant uitvalt dan u misschien van een ander dak gewend bent.