Klikzink
Er valt een steiger tegen de gevel, een ladder schuurt tijdens onderhoud, of er komt een deuk in een baan door werk aan de kozijnen ernaast. De vraag die dan volgt is steeds hetzelfde: moet de hele gevelbekleding eraf, of kan die ene baan eruit. Bij onze klikbanen is het antwoord dat u met die ene baan volstaat, en dat komt door hoe de bevestiging werkt.
Bij een gesoldeerd of traditioneel gefelst dak zit de ene baan vast aan de volgende doordat de naden zelf de verbinding vormen, dichtgesoldeerd of met een staande fels die in elkaar is gewerkt en soms extra is vastgezet. Om er één eruit te halen, moet u die verbinding open maken, en dat raakt vaak ook de baan ernaast. Bij onze banen ligt dat anders. Elke baan klikt met de fels over een klem die onder de plaat zit vastgeschroefd aan de ondergrond. Die klem grijpt de fels van de ene baan en de volgende baan klikt daar los boven op. Er loopt geen soldeernaad en geen doorlopende schroefverbinding van baan naar baan. Elke baan is in feite een eigen stuk dat aan zijn buren grenst zonder er blijvend aan verbonden te zijn.
Om één baan te vervangen, ontkoppelt u hem aan beide kanten van zijn buurbanen. Dat kan met de juiste techniek zonder de belendende banen te vervormen of te ontklikken. De klemmen van de beschadigde baan blijven zitten of worden losgemaakt, afhankelijk van hoe de schade zit, en er komt een nieuwe baan op maat voor terug die op dezelfde klemmen weer inklikt. De banen ernaast zijn tijdens dat werk niet aangeraakt. Bij een gesoldeerd dak is dat een ander verhaal: de naden die u openmaakt om bij de schade te komen, moet u daarna weer dichtsolderen, en dat is werk dat weer van het weer afhangt en van iemand die het vak kent.
Op een dak liggen de banen meestal aflopend naar de goot, en het water dat over het oppervlak loopt, drukt de banen als het ware tegen elkaar aan in de richting van de afwatering. Op een gevel liggen de meeste banen verticaal, van boven naar onder, en dat is een andere belasting. Het water loopt recht langs de baan naar beneden in plaats van diagonaal, dus de aansluiting aan de zijkanten van een vervangen baan moet over de volle lengte water keren en niet alleen op een aflopend traject. Bij een verticale baan telt elke centimeter van de felsverbinding mee, terwijl op een hellend dak een fout lager op de baan door de helling al minder gewicht water te verduren krijgt.
Er is nog iets dat verandert, en dat is hoe de wind aan de baan trekt. Op een dak drukt en zuigt de wind vooral van boven op het vlak, verdeeld over de oppervlakte van de plaat. Op een gevel staat de wind er recht tegenaan of juist ervan af, over de volle hoogte van een baan die soms enkele meters lang is. Bij het vervangen van één baan betekent dat: de klemmen die de nieuwe baan vasthouden, moeten dezelfde windbelasting kunnen opvangen als de klemmen van de oorspronkelijke baan, over de hele lengte, en niet alleen aan de bovenkant waar de baan aan het dakvlak grenst.
Het derde verschil is het gewicht van de baan zelf. Op een hellend dak rust een baan voor een deel op de ondergrond en op de banen ertussen; de bevestiging houdt hem vooral tegen wegschuiven. Op een verticale gevel hangt de baan aan zijn bevestiging. Er is geen ondergrond die het gewicht mee opvangt zoals bij een hellend dakvlak. Bij het terugzetten van een vervangen baan moet elke klem dus zijn volle aandeel dragen, en dat is iets waar we bij het bepalen van de klemafstand op een gevel al rekening mee houden. Een baan die op een dak met een bepaalde tussenafstand aan klemmen zou volstaan, krijgt op een gevel vaker een kortere afstand tussen de klemmen, precies om dat hangende gewicht op te vangen.
Voor u als aannemer of dakdekker betekent dit dat het vervangen van een beschadigde baan op een gevel qua principe gelijk is aan een dak: u ontkoppelt, u vervangt, u klikt terug in dezelfde klemmen of nieuwe klemmen op dezelfde plaats. Maar de nieuwe baan moet wel aan strengere eisen voldoen wat betreft de klemafstand en de aansluiting aan de zijkanten, omdat de baan verticaal zijn eigen gewicht draagt en over de volle lengte winddruk en waterbelasting krijgt. Een baan die te lang blijft hangen op te weinig klemmen, gaat op een gevel eerder doorbuigen dan op een dak, waar de ondergrond nog een deel van het werk doet.
Bij een gesoldeerd gevelvlak is vervanging van één baan in de praktijk lastiger dan bij een dak, juist omdat de verticale naden die u openmaakt om bij de schade te komen, op hun beurt weer verticaal moeten worden dichtgesoldeerd, in een positie waar het soldeersel niet vanzelf wegvloeit zoals op een hellend vlak. Dat is precies waar de blinde klikverbinding het verschil maakt: er is geen soldeerwerk nodig, dus geen afhankelijkheid van weer of van een specialist die verticaal kan solderen.
Uitzetting is op een gevel niet anders dan op een dak wat het materiaal betreft, onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, maar de richting van de uitzetting werkt op een verticale baan wel anders door. Op een dak zet de baan vooral uit in de lengte langs het vlak naar de goot toe. Op een gevel zet de baan uit in de lengte van boven naar onder, en de klemmen zijn erop gemaakt dat de baan daarin kan bewegen zonder dat de fels los raakt. Bij het terugzetten van een vervangen baan moet die speling er weer zijn, anders gaat de nieuwe baan bij temperatuurschommelingen juist harder werken dan zijn buren.
Er zijn gevallen waarin het niet zinvol is om met één baan te volstaan. Als de schade niet op de baan zelf zit maar op de klem erachter, bijvoorbeeld door een verkeerd geplaatste bevestiging in de ondergrond, dan moet u ook de buurbanen los maken om bij die klem te komen, en dan is de ingreep groter dan één baan. Ook als de gevel op meerdere plekken tegelijk schade heeft opgelopen, bijvoorbeeld na een storm die meerdere banen tegelijk heeft beschadigd, is het vaak efficiënter om een aaneengesloten stuk gevel in één keer aan te pakken dan baan voor baan te werken, al blijft het principe van vervangen zonder de rest te ontklikken hetzelfde.
Voor de bevestiging van het klikdak op een gevel in het algemeen geldt verder dat de opbouw anders is dan op een dak, en die kant van de zaak laten we hier verder liggen. Wat hier telt is dat één beschadigde baan op een verticale gevel vervangbaar is zonder de rest los te maken, mits de klemafstand en de aansluiting van de nieuwe baan aan de eisen voldoen die voor die verticale positie gelden.