Klikzink
Bij een gesoldeerd felsdak is schade aan één baan vaak het begin van een grotere klus. De naden zitten aan elkaar gesoldeerd, dus om één baan eruit te krijgen moet u de soldeernaad aan beide kanten opnieuw open maken, en dat lukt niet zonder de belendende banen ook te verstoren. In de praktijk wordt daarom bij een lekkage of deuk vaak een groter deel van het dakvlak vervangen dan strikt nodig is, gewoon omdat de bevestiging het niet toelaat om er precies één stuk uit te lichten.
Bij onze banen ligt dat anders, en dat komt door de klem. Elke baan is aan de zijkanten voorzien van een fels die over een klem valt, en die klem is los verkrijgbaar en apart te monteren. Er is geen doorlopende soldeernaad die de banen aan elkaar vastlegt. Dat betekent dat u een baan aan de linker- en rechterfels los kunt maken zonder de klemmen van de naastliggende banen te beschadigen. De rest van het dak blijft ongemoeid liggen.
Op nieuwbouw is de klem meestal rechtstreeks in de ondergrondse constructie of in een houten regelwerk geschroefd. Bij renovatie op een bestaand bitumendak ligt dat net iets anders, omdat de bitumen laag blijft liggen en de klem daar dus doorheen moet. Dat is op zichzelf geen probleem: de klem wordt door de bestaande dakbedekking heen in de onderliggende ondergrond geschroefd, op dezelfde manier als bij een volledige renovatie. Het verschil bij één vervangen baan is dat u nu maar op twee lijnen nieuwe doorboringen maakt in plaats van over het hele dakvlak.
Die twee lijnen liggen op de plek waar de oude baan aan zijn buren grensde. Als de bestaande klemmen daar nog goed zitten en niet beschadigd zijn, kunt u ze soms laten zitten en de nieuwe baan daarop laten aansluiten. Zit er corrosie op de klem, is de schroef losgetrild, of is de klem samen met de oude baan beschadigd, dan vervangt u de klem mee. Dat scheelt in de praktijk geen extra werk van betekenis: de klem is een klein onderdeel en het verwijderen en herplaatsen ervan kost minuten, niet uren.
De vraag die opdrachtgevers hier het vaakst stellen is of die nieuwe doorboringen in de oude bitumen laag een risico vormen. Het antwoord hangt af van hoe die doorboring wordt afgewerkt, niet van het aantal gaatjes op zichzelf. Een schroef die droog door bitumen gaat zonder afdichting is een zwakke plek. Een schroef die wordt gezet met een klem die de belasting afdraagt naar de onderconstructie, en waarbij de doorboring verder wordt behandeld zoals bij elke renovatie op deze ondergrond, is dat niet anders dan bij de rest van het dak. Wij lichten dat principe uitgebreider toe op de pagina over een klikdak op een bestaand bitumendak, en dat basisprincipe verandert niet omdat het hier om één baan gaat in plaats van het hele vlak.
Wat wel meespeelt: hoe ouder en brozer de bestaande bitumen laag is, hoe voorzichtiger u moet zijn bij het verwijderen van de oude klemmen. Bitumen die al jaren in de zon heeft gelegen, kan bij het lostrekken van een schroef meescheuren in plaats van netjes los te laten. In dat geval is het verstandiger om een iets ruimer stuk rond de beschadigde baan open te maken, zodat u niet werkt op een ondergrond die al aan het einde van zijn levensduur is. Dat is dan geen keuze die voortkomt uit onze bevestiging, maar uit de staat van de laag die eronder ligt.
De klem heeft iets nodig om aan vast te zitten dat de belasting kan opnemen, of dat nu een houten regelwerk is, een dakplaat, of een andere draagconstructie. Bij het vervangen van één baan controleert u dat op de twee plekken waar u nieuwe schroeven zet. Voelt de ondergrond zacht, week of verrot aan wanneer u er met een priem in prikt, dan is dat een probleem dat losstaat van de felsbaan zelf en dat u eerst moet oplossen voordat u een nieuwe klem monteert. Een klem die vastzit in verrot hout houdt evengoed niet vast als een schroef die dat doet.
Dit is meteen de reden waarom het vervangen van één baan soms toch groter wordt dan gepland. Als de schade aan de baan is ontstaan doordat er water onder de bekleding heeft gestaan, dan is de kans reëel dat de onderconstructie op die plek ook is aangetast. In dat geval repareert u niet alleen de zichtbare schade, maar ook de oorzaak daaronder, en dat kan betekenen dat u een stuk regelwerk moet vervangen voordat de nieuwe baan erop kan. Dat is geen tekortkoming van de bevestiging; het is wat er gebeurt wanneer schade een tijd onopgemerkt is gebleven, ongeacht welk systeem er op het dak ligt.
De volgorde is in de meeste gevallen: eerst de klemmen aan beide zijden van de beschadigde baan losmaken, dan de baan zelf optillen en verwijderen, de onderliggende ondergrond controleren, eventueel klemmen vervangen of bijplaatsen, en pas dan de nieuwe baan invoeren en vastklikken over de bestaande klemmen aan weerszijden. Omdat de baan op maat gewalst en op de millimeter afgekort geleverd wordt, hoeft u op de bouwplaats niets in te korten of te passen; de vervangende baan komt met dezelfde lengte als de oorspronkelijke.
Omdat onze banen ongeveer half zoveel uitzetten als zink, en de klem daar ruimte voor biedt, sluit een nieuwe baan zonder verdere aanpassing aan op klemmen die al jaren op het dak hebben gelegen. U hoeft de klemafstand niet opnieuw te berekenen voor één vervangen baan; die ligt vast in het bestaande legpatroon van het dak.
Het eerlijke antwoord is dat het vervangen van één baan alleen zin heeft als de schade lokaal is en de rest van het dak in orde. Is de schade het gevolg van een systematisch probleem, zoals een verkeerde overlap bij aansluitingen op bijvoorbeeld de dakvoet of de goot, dan verhelpt het vervangen van die ene baan het onderliggende probleem niet. De nieuwe baan ligt er dan weer even goed bij, maar de oorzaak van de schade zit ergens anders in het dak en komt terug. In dat geval is het beter om eerst te kijken naar de aansluiting die de schade veroorzaakt, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de dakvoet](/bevestiging/bestaand-bitumendak/dakvoet) of bij [de goot](/bevestiging/bestaand-bitumendak/goot), voordat u de zichtbare schade repareert.
Voor eenvoudige, lokale schade, zoals een deuk door vallend gereedschap of een baan die is beschadigd tijdens andere werkzaamheden op het dak, is het vervangen van die ene baan wel de logische en verhoudingsgewijs eenvoudige oplossing. U hoeft niet te wachten op droog weer om te solderen, en u belast de rest van het dak niet met onnodig werk.