Klikzink
De klem die onder onze felsbanen zit, is van hetzelfde verzinkte staal als de baan zelf. Dat lijkt een klein detail, maar het bepaalt hoe lang de verbinding meegaat en waarom wij hem zo hebben gekozen. Twee verschillende metalen tegen elkaar geven op een dak al snel galvanische corrosie: het ene metaal tast het andere aan zodra er vocht bij komt. Staal tegen staal, allebei met dezelfde Sendzimir-verzinking van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden, heeft dat probleem niet. De klem en de plaat zijn familie van elkaar, geen koppeling van vreemde materialen die op termijn tegen elkaar gaat werken.
Dat betekent niet dat de klem overal even lang meegaat. Zink beschermt staal door zichzelf op te offeren: waar de laag dun is of doorgesneden, corrodeert het zink eerst, en pas als dat zink weg is, begint het staal zelf te roesten. Een klem die uit de band is geknipt, heeft op die snijkant dus geen volledige zinklaag meer. Dat is normaal en geen fabricagefout, maar het is wel de plek waarop de levensduur van de klem uiteindelijk wordt bepaald. Hoe dikker de oorspronkelijke zinklaag en hoe kleiner de snijkant in verhouding tot de rest van de klem, hoe langer die rand blijft meedoen voordat het onderliggende staal zichtbaar wordt. Bij een klem die grotendeels vlak en ongesneden onder de fels ligt, is dat een gunstige verhouding.
Op de vraag of onze banen over bestaande dakpannen heen kunnen, is het antwoord nee. Wij leggen niet over pannen. Dat is geen keuze uit voorzichtigheid, maar een gevolg van hoe de klem werkt. De klem moet vlak en stevig verankerd liggen om de baan bij uitzetting en krimp goed te laten bewegen. Op een rij pannen, met hun golving, overlappingen en oneffenheden, is die vlakke, betrouwbare ondergrond er niet. De klem zou op een punt steunen in plaats van over zijn volle lengte, en dat concentreert de belasting precies op de plek waar hij het minst kan hebben: de rand met de dunste zinklaag.
Er is een tweede reden, die net zo zwaar weegt. Pannen liggen los op panlatten en zijn bedoeld om regenwater onder de bovenste laag door te laten glijden, niet om een dichte, waterkerende plaat te zijn. Een felsdak werkt andersom: de baan zelf moet dicht zijn, van fels tot fels. Die twee systemen door elkaar heen bevestigen levert geen dak op dat beide dingen goed doet, maar een dak dat op de overgang tussen beide systemen een zwakke plek krijgt. Wij kiezen er daarom voor om dat niet aan te bieden, ook niet als het op een tekening verleidelijk overkomt omdat het sloopwerk zou schelen.
Wat wel kan, en wat in de praktijk vaak de aanleiding is voor dit gesprek, is de pannen verwijderen en de klikbanen rechtstreeks op de bestaande onderconstructie leggen. Onder de pannen zit vaak nog een prima bruikbaar beschot, of panlatten die met wat aanpassing dienst kunnen doen als ondergrond. De klem wordt dan verankerd in dat beschot, net zoals bij een nieuw dak, en de baan klikt er vervolgens overheen zonder dat er een schroef door de plaat gaat. Op die manier profiteert u van het bestaande dakvlak, de bestaande gording en vaak ook van isolatie die al aanwezig is, zonder dat u het waterkerende principe van het felsdak moet ombuigen naar iets wat het niet is.
Een aannemer die dit voor het eerst doet, merkt vaak dat het beschot conditioneel bepaalt hoe snel het werk gaat. Is het beschot vlak en droog, dan is het leggen van de klemmen en het klikken van de banen een kwestie van een gestage dagindeling: de ene rij klem, de volgende rij baan, in een herkenbaar ritme. Is het beschot verzakt, vochtig of ongelijk, dan gaat er eerst tijd naar het herstellen daarvan, voordat er één klem in mag. Die volgorde is niet iets waar u om kunt heen werken; een klem op een ongelijke ondergrond geeft dezelfde spanningsconcentratie als een klem op een pan, alleen minder zichtbaar.
Soms ligt de knoop niet bij het beschot, maar bij het dakvlak zelf: een pannendak met een lage helling, waar de vraag opkomt of het na het verwijderen van de pannen als felsdak nog wel voldoet. Die technische randvoorwaarde, de minimale hellingshoek en wat daarbij komt aan waterafvoer en condensrisico, behandelen wij hier niet; die staat uitgewerkt op onze site over de technische kant van het systeem. Wat wij op deze pagina wel kunnen zeggen, is dat de keuze voor verzinkt staal in de klem onafhankelijk is van die hellingshoek: de klem functioneert hetzelfde op zes graden als op veertig graden, het is de constructie eronder en de vorm van het dak die de rest van de beslissing bepalen.
Daarmee samenhangend is er ook de vraag hoe het dak rondom wordt afgewerkt, bijvoorbeeld bij een bestaande schoorsteen of een dakraam die in het pannendak al een plek hadden. Die aansluitingen veranderen niet wezenlijk door de keuze voor verzinkt staal in de klem, maar ze vragen wel aandacht bij de planning, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de schoorsteen](/bevestiging/bestaande-dakpannen/schoorsteen). Ook een dakraam dat al in de bestaande pannen zat, moet opnieuw ingepast worden zodra de pannen weg zijn en de klikbanen ervoor in de plaats komen; hoe dat gaat, staat beschreven bij [de aansluiting op het dakraam](/bevestiging/bestaande-dakpannen/dakraam).
Voor een opdrachtgever die een offerte krijgt met pannen eraf en klikbanen erop, is het goed te weten dat dit twee gescheiden werkzaamheden zijn die niet gelijk snel gaan. Het verwijderen van pannen, het beoordelen en zo nodig herstellen van het beschot, en pas daarna het leggen van klem en baan: dat zijn drie fasen met elk hun eigen tempo. De laatste fase, het klikken zelf, is de fase waarin de blinde bevestiging zijn voordeel laat zien: geen doorboringen, geen afdichtingsmiddel bij elke schroef, een dagproductie die vooral wordt bepaald door de lengte van de banen en de toegankelijkheid van het dak, niet door hoe lang het weer droog blijft.
Wie overweegt om dit traject in te gaan, doet er goed aan om het beschot vooraf te laten beoordelen voordat de knip in de planning wordt gezet. Klikzink denkt daarbij mee op tekening, kosteloos, en heeft van alle drie de kleuren stalen monsters beschikbaar zodat u kunt zien hoe de matte afwerking eruitziet op het moment dat de pannen al weg zijn en de keuze voor de nieuwe dakbedekking definitief wordt.