Klikzink
Solderen op een felsdak stopt zodra het vriest of flink regent. Tin hecht niet goed op een koude of natte plaat, en een dakdekker die dat toch doorzet, bouwt een naad die er mooi uitziet maar er over een paar jaar voor zorgt dat het gaat lekken. Bij een klikdak vervalt die beperking niet helemaal, maar wel voor een groot deel. De banen worden mechanisch in elkaar gezet over een klem, er is geen soldeerbout en geen vlam nodig, en dat verandert wat het weer nog mag bepalen.
Ons staal is koud vouwbaar tot -15 graden. Dat wil zeggen dat de plaat bij die temperatuur nog zonder scheuren of haarscheurtjes in de fels te zetten is, met de gereedschappen die daarvoor bedoeld zijn. Dat is winst ten opzichte van solderen, waar vorst een dag zonder werk betekent. Maar koud vouwbaar zijn en prettig werken zijn twee dingen. Bij vorst wordt staal stug, klikt een klem minder soepel dicht, en heeft een dakdekker met koude handen meer tijd nodig per baan dan bij tien graden. Op een bestaand bitumendak komt daar een tweede probleem bij dat niets met de plaat te maken heeft: rijp of een dun laagje ijs op de bitumen zelf. Wie daarover loopt en klemmen bevestigt, werkt op een ondergrond die glad is en waarvan je niet altijd ziet of hij nog vlak ligt onder dat laagje. Dat is een reden om te wachten, niet omdat het staal het niet aankan, maar omdat de ondergrond onder een dunne ijslaag onbetrouwbaar aanvoelt onder de voeten en onder het gereedschap.
Bij regen ligt het net iets anders. Een natte plaat vouwen is geen probleem, en een klik heeft geen droge naad nodig om dicht te zijn zoals een soldeerverbinding dat wel nodig heeft. Wat wel telt, is waar de klem doorheen gaat. Bij een renovatie op een bestaand bitumendak blijft de oude laag liggen en wordt de klem daar doorheen in de onderconstructie bevestigd, meestal in de bestaande dakplaat of in nieuw aangebrachte regels. Die doorboring is klein, maar hij moet wel droog afgedicht worden op het moment dat hij gemaakt wordt. Bij aanhoudende regen loopt water de gaatjes in voordat de afdichting kan zetten, en dat merkt u niet die dag, maar het jaar erop bij de eerste hevige bui. Een dakdekker die verstandig is, plant het zetten van klemmen dus niet tijdens een regenbui, ook al zou de plaat zelf er niets van merken.
Bij nieuwbouw is de vraag of het weer meewerkt vaak de belangrijkste. Bij een bestaand bitumendak komt er een vraag bij die zwaarder weegt: wat zit er onder die bitumen, en draagt dat nog. Een klem die door de oude dakbedekking gaat, moet ergens houvast vinden, en dat is niet de bitumen zelf. Is de onderliggende plaat of houten ondergrond verzwakt door jaren vocht, dan geeft de klem daar niet de grip die hij nodig heeft, hoe droog en vorstvrij het ook is op de dag van leggen. Dat is een reden waarom wij bij renovatie altijd aanraden om eerst te kijken naar de staat van de drager, zoals ook uitgebreider beschreven staat op de pagina over een klikdak op een bestaand bitumendak. Vorst en regen zijn dagelijkse omstandigheden die u kunt afwachten. Een verrotte onderconstructie is dat niet, die blijft liggen tot iemand hem vervangt.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt dit concreet. Bij een schoolgebouw met een plat bitumendak uit de jaren negentig lag de bitumen er op het oog nog redelijk bij, maar bleek de spaanplaat eronder op meerdere plekken zacht bij het aandrukken. De opdrachtgever wilde in november beginnen, precies het seizoen met kans op nachtvorst en aanhoudende regen. Het weer bleek uiteindelijk niet het probleem. De aannemer moest eerst een deel van de platen vervangen voordat er één klem gezet kon worden, en dat kostte meer tijd dan alle regendagen samen.
Op de bouw betekent dit dat een planning voor renovatie op bitumen twee lagen krijgt. De eerste laag is het gewone soort werk verdelen over dagen met werkbaar weer, zoals bij elk klikdak. Geen vorst onder de min vijftien, geen zware regen tijdens het zetten van klemmen, wel gewoon doorwerken bij een lichte bui zodra de klemmen al vastzitten en alleen de banen nog geklikt moeten worden. De tweede laag is een controle van de ondergrond die niets met het weer te maken heeft: is de bitumen intact, zit er nog droge onderconstructie onder, en is er ergens een plek waar vocht al jaren onder het oppervlak zit zonder dat het aan de bovenkant te zien is. Die controle doe je liefst voordat je een weekplanning vastzet, niet op de ochtend dat de ploeg al op het dak staat.
Bij nieuwbouw op een dakplaat of regelwerk is de bevestiging voorspelbaar: de klem gaat in een ondergrond die net gemaakt is en waarvan de sterkte bekend is. Op een bestaand bitumendak is dat niet zo. Ook als het weer meewerkt, kan de klem op een plek zitten die zwakker is dan verwacht, en dat ontdekt u soms pas als de klem los blijkt te staan bij de eindcontrole. Dat is dus geen kwestie van wachten op een droge, windstille dag, maar van vooraf weten waar u aan begint. Wie op basis van deze pagina alleen naar de weersvoorspelling kijkt en de ondergrond overslaat, heeft het verkeerde probleem opgelost.
Dat geldt op elke plek op het dak, maar het speelt sterker rond doorboringen die al in de bestaande laag zitten. Bij een dakdoorvoer of bij de aansluiting rond een schoorsteen ligt de bitumen vaak al jaren onder extra belasting door bewegingen in die doorvoer, en dat is precies waar wij aanraden eerst te kijken voordat er een nieuwe klem bij komt, zoals ook toegelicht bij de dakdoorvoer op een bestaand bitumendak. Bij die details is het weer op de dag van leggen vaak de kleinste van de twee zorgen.
Wat u hieraan overhoudt voor de planning is dus tweeledig. Vorst tot -15 graden staat het vouwen niet in de weg, maar maakt het werk trager en vraagt om voorzichtigheid op een mogelijk beijzelde ondergrond. Regen is geen bezwaar voor de plaat, wel voor het moment waarop een klem door de oude laag heen gezet wordt. En op een bestaand bitumendak is de staat van wat daaronder zit, meestal een grotere onzekerheid dan het weerbericht van die week.