Klikzink
Een vraag die we vaak krijgen, letterlijk in die vorm: hoeveel gaat er per dag dicht op een dak met OSB-platen. Een getal geven we niet, want dat hangt af van de baanlengte, het aantal details en hoeveel mensen er tegelijk op het dak kunnen werken. Wat we wel kunnen doen is uitleggen waar het tempo op een OSB-ondergrond specifiek van afwijkt ten opzichte van andere ondergronden, en waar u rekening mee moet houden als u een planning maakt.
OSB-plaat wordt veel gebruikt bij nieuwbouw, en dat is niet zonder reden. De plaat is goedkoper dan multiplex en ligt in de meeste gevallen al voordat de dakdekker aan de beurt is, als onderdeel van de dakconstructie zelf. Dat is meteen de eerste factor die het tempo bepaalt: bij OSB begint u vaak niet met het leggen van een ondergrond, die ligt er al. De klikbanen kunnen daardoor sneller aan de beurt komen dan bij een dak waar eerst nog een underlayment gelegd of gecontroleerd moet worden. Dat scheelt een werkgang, en dus tijd op de eerste dag.
De belangrijkste factor voor het dagtempo is niet de ondergrond maar de lengte van de baan die u kunt leggen. Onze felsbanen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort. Bij een doorlopend dakvlak zonder onderbrekingen kan een baan van dakvoet tot nok in één stuk gelegd worden. Dat is de situatie waarin het tempo het hoogst ligt: een team legt de baan, klikt de volgende ernaast, en zo werkt het door over de breedte van het dak. Op een schuur met een simpel zadeldak van tien meter lang gaat dat merkbaar sneller dan op een woonhuis met dakramen, een schoorsteen en een kilgoot, ook als het vloeroppervlak van die twee daken vergelijkbaar is.
Elk detail dat de baan onderbreekt, kost tijd die niets te maken heeft met de OSB-ondergrond zelf. Een dakraam betekent uitmeten, inkorten, en een aansluiting die op maat gemaakt moet worden, zoals ook geldt bij de aansluiting op [het dakraam op OSB-plaat](/bevestiging/osb-plaat/dakraam). Een schoorsteen vraagt om een vergelijkbare onderbreking, alleen dan met een aansluiting aan vier zijden in plaats van drie. Op een dak met veel van dat soort details ligt het dagtempo dus lager, niet omdat de plaat trager werkt maar omdat er meer momenten zijn waarop het werk stilstaat voor precisiewerk.
Bij de bevestiging op OSB is er wel een technisch punt dat het tempo beïnvloedt, en dat is de uittrekwaarde van de plaat. OSB houdt een bevestigingspunt minder sterk vast dan multiplex, vooral aan de randen van de plaat waar de houtvezels minder samenhang hebben. Onze klemmen worden onder de fels bevestigd zonder dat er een schroef door de plaat zelf gaat, zoals wij toelichten bij [een klikdak op OSB-plaat](/bevestiging/osb-plaat), maar de klemmen zelf moeten wel ergens verankerd worden en dat gebeurt in de ondergrond. Bij een lagere uittrekwaarde is het raadzaam vaker te controleren of een klem goed vastzit, met name bij platen die aan de randen al wat vocht hebben opgenomen tijdens de bouw. Dat is een paar seconden per klem, maar op een groot dakvlak met honderden klemmen telt dat op.
Die gevoeligheid voor vocht aan de randen is ook de reden waarom wij aanraden de OSB-platen droog te houden tot het moment dat de banen erop komen. Een plaat die een paar weken open heeft gelegen in de regen werkt anders dan een plaat die net gemonteerd is. Op de bouw zien we regelmatig dat dit de werkelijke vertraging veroorzaakt: niet het klikken van de banen, maar het wachten tot een natte plaat weer voldoende is opgedroogd, of het vervangen van een plaat waarvan de rand is gaan opzwellen. Dat heeft niets met onze bevestiging te maken, maar het bepaalt wel hoeveel er die dag daadwerkelijk dicht gaat.
De derde factor is simpel maar wordt vaak onderschat: hoeveel mensen er tegelijk op het dak passen zonder elkaar in de weg te lopen. Bij het blind bevestigen met klemmen werkt het meest efficiënt met een vast team van twee tot drie personen per dakvlak: één die de baan positioneert en vastklikt, één die de klemmen plaatst, en eventueel een derde die banen aanvoert en op maat maakt. Meer mensen op één dakvlak zetten levert boven een bepaald punt geen extra tempo op, omdat ze op elkaar moeten wachten bij het inklikken. Bij een groot dakvlak zonder veel details kunt u wel met meerdere teams tegelijk aan verschillende zijden beginnen, en dat scheelt aanzienlijk meer dan een extra paar handen op dezelfde plek.
Als u een planning maakt voor een dak op OSB-ondergrond, kijk dan eerst naar het aantal details en de langste ononderbroken baanlengte, niet naar het aantal vierkante meter. Een dak van 200 m2 met een enkele kilgoot en een schoorsteen kan sneller dicht zijn dan een dak van 120 m2 met vier dakramen, een boeiboord aan drie zijden en een gevelaansluiting, zoals wij ook beschrijven bij [de gevelaansluiting op OSB-plaat](/bevestiging/osb-plaat/gevelaansluiting). Houd daarnaast rekening met de staat van de OSB-plaat op de dag van leggen: een droge, vlakke plaat zonder opgezwollen randen geeft geen vertraging, een plaat die nat is geweest wel.
Ons advies is om vooraf, op tekening, te laten zien waar de details liggen en hoe lang de banen per dakvlak kunnen worden. Dat meedenken kost niets en het geeft u een realistischer beeld van het tempo dan een algemeen kental zou doen. Voor een dak met veel aansluitingen, zoals bij een dakdoorvoer of een hoekkeper, is het vaak verstandiger om die details apart in te plannen en de rest van het dakvlak in doorlopende banen te leggen. Zo houdt u het tempo op de vlakke delen hoog, en isoleert u de tijd die de details vragen zonder dat die het hele proces vertraagt.