Klikzink
Een klikdak heeft geen schroeven door de plaat, dus de vraag waar het lekt krijgt op dit dak een ander antwoord dan bij een traditioneel golfplatendak. Er is geen boorgat dat na jaren gaat uitslijten en geen pakking die verhardt. Wat er wel is: een golfplatendak eronder dat zelf niet vlak is, en dat betekent dat de opbouw eronder de zwakke schakel wordt, niet de klik zelf.
Golfplaten, van vezelcement, staal of soms nog asbest, dragen niet gelijkmatig. De golf zelf is stijf in de lengte, maar tussen de golven door buigt de plaat mee onder puntbelasting. Onze felsbanen worden daarom niet rechtstreeks op de golfplaat geklikt, maar op een regelwerk dat de golven overbrugt en een vlak, gelijkmatig draagvlak maakt. Als dat regelwerk verkeerd is uitgevoerd, met te grote overspanningen of regels die niet in het vlak liggen, gaat de klem onder de fels niet overal even hard aandrukken. Op een plek waar de klem los zit, kan de baan bij wind een beetje bewegen, en precies daar ontstaat op termijn een lek. Dat is dus geen fout van de bevestiging, maar van de ondergrond die de bevestiging niet consequent kan vasthouden.
De klem zelf is de tweede plek waar het misgaat, en dat ligt aan de keuze, niet aan het principe. Onze klemmen zijn ontworpen om de baan vast te houden en toch iets van beweging toe te staan, want staal zet uit en krimpt met de temperatuur. Op een schuur of stal, waar de plaatlengtes vaak groter zijn dan op een woonhuis, telt die uitzetting op over de hele lengte van de baan. Wordt de verkeerde klem gebruikt, of worden klemmen te ver uit elkaar gezet omdat het regelwerk daar toevallig zo lag, dan wordt de baan lokaal te strak vastgezet. De fels kan dan niet meeschuiven en gaat op een andere plek trekken, meestal bij een overlap of een aansluiting. Dat is precies waarom wij op tekening meekijken naar de klemafstand voordat er wordt gelegd, ook als de rest van het regelwerk al vast ligt.
De derde plek is de aansluiting, en die is op een golfplatendak vaak lastiger dan op een gewoon schuin dak. Golfplatendaken hebben regelmatig een lagere helling, brede overspanningen en her en der een doorvoer voor een ventilatiekap of een lichtkoepel die er later is bijgekomen. Elke aansluiting die de baan aan twee kanten vastzet, bijvoorbeeld een strak ingewerkte loodslab rond een doorvoer die aan de plaat is vastgeschroefd in plaats van aan het regelwerk, blokkeert de beweging die de klem net toestaat. Op zo'n punt gaat de spanning niet naar de klem, maar naar de plaat zelf, en daar kan een scheur of een opengetrokken naad ontstaan die niets met de klikverbinding te maken heeft. Zoals wij uitleggen bij [de dakdoorvoer op een golfplatendak](/bevestiging/golfplatendak/dakdoorvoer), is de oplossing niet een sterkere bevestiging maar een aansluiting die met de plaat meebeweegt in plaats van ertegenin te werken.
Asbest is op golfplatendaken een aparte kwestie, en die raakt de bevestiging wel degelijk. Bij een asbesthoudende golfplaat mag er niet zomaar doorheen geboord of geschroefd worden, en het regelwerk dat wij nodig hebben om de felsbanen op te leggen, moet dus op een manier bevestigd worden die aan die regels voldoet. Vaak wordt de oude plaat om die reden niet doorboord maar over een tussenconstructie ontzien, of wordt de asbestplaat eerst gesaneerd en pas daarna een nieuw regelwerk aangebracht. Wordt dat traject te snel doorlopen, met een regelwerk dat op de gesaneerde ondergrond niet overal goed verankerd zit, dan komt diezelfde onregelmatige ondersteuning terug die we bij het regelwerk al beschreven. Het lek zit dan niet in de nieuwe felsbaan, maar in de haast waarmee de oude plaat is weggewerkt.
Er is nog een praktisch punt dat bij golfplatendaken vaker voorkomt dan bij nieuwbouw: de plaat is er al, ligt er soms al dertig jaar, en is niet aangelegd met het idee dat er ooit een klikdak op zou komen. Dat betekent dat het regelwerk op maat gemaakt moet worden voor die specifieke golf, met die specifieke amplitude en golfslag, en dat er geen standaardmaat is die overal past. Op een stal waar de golfplaat een grove golfslag heeft, moet het regelwerk anders worden ingedeeld dan op een schuur met een fijne golf. Wordt dat regelwerk overgenomen van een ander project zonder het na te meten, dan liggen de klemmen straks niet waar de fels ze verwacht, en schuift de baan bij de eerste temperatuurwisseling net iets anders dan bedoeld.
Een lek op een klikdak boven een golfplatendak zit dus zelden in de klik zelf. Het zit in een regelwerk dat de golf niet gelijkmatig overbrugt, in een klemafstand die niet is afgestemd op de plaatlengte en de uitzetting, of in een aansluiting die de baan vastzet op een plek waar hij juist moet kunnen bewegen. Wie dit dak alleen beoordeelt op de bevestiging van de felsbanen, mist de plek waar het probleem meestal ontstaat: de laag daaronder, waar de golfplaat zelf de spelregels bepaalt.
Dat is ook waarom dit dak, hoewel het met onze banen technisch heel goed kan, niet altijd de gunstigste ondergrond is om op te bouwen. Een golfplatendak vraagt meer voorbereiding dan een dak dat al vlak en stijf is, en die voorbereiding, het regelwerk, de klemkeuze, de omgang met een eventuele asbestplaat, ligt buiten onze bevestiging maar bepaalt wel of die bevestiging houdt. Bij twijfel over de opbouw van het regelwerk zelf verwijzen wij liever door dan dat we een schuur toezeggen die op papier klopt maar in de praktijk ongelijk ligt.