Klikzink
Een schroef die loskomt of gaat roesten, kan bij onze banen niet de oorzaak zijn. Er gaat geen schroef door de plaat. Dat is meteen ook de reden waarom de vraag waar een klikdak lekt bij een geventileerde spouw een ander antwoord heeft dan bij een dak met schroeven. Het lek zit niet in het bevestigingsmiddel zelf, maar in de keuze van dat middel en in de manier waarop de baan mag bewegen. Op deze pagina gaat het alleen over die twee dingen, en specifiek over de situatie met een luchtlaag onder de banen.
Bij een geventileerde spouw liggen de felsbanen niet plat op een vast, doorgaand oppervlak. Tussen de isolatie en de onderkant van de banen zit een luchtlaag, meestal opgebouwd met tengels of een drainerende folie. De klem die onder de fels zit en de baan op zijn plaats houdt, moet die laag overbruggen. Bij een dicht dak op volle ondersteuning is de klem kort en zit hij overal even vast. Bij een geventileerde opbouw wordt de klem langer, en de lengte van die klem is precies het onderdeel waar het om gaat. Een te lange of te dunne klem buigt mee onder windbelasting, en een klem die meebuigt geeft de baan speling die hij niet zou moeten hebben. Op de lange duur werkt dat de fels los, en dan ontstaat er een kier waar water niet zomaar doorheen loopt, maar bij regen met wind wel kan optrekken.
De tweede plek waar het misgaat is niet het vlak van het dak zelf, maar de rand ervan. Op het rechte vlak kunnen de banen ongehinderd uitzetten en krimpen met de temperatuur. Onze stalen banen zetten ongeveer half zoveel uit als een zinkdak, maar nul is het niet. Bij een geventileerde spouw is die beweging niet het probleem, de begrenzing van die beweging wel. Zodra een aansluiting de baan vastzet in plaats van hem te laten glijden, ontstaat er over jaren spanning op precies dat punt. Denk aan een baan die aan de onderzijde in een strak profiel is gedrukt in plaats van los ondersteund, of aan een klem die te dicht bij de rand is gezet en zo de speling wegneemt die de rest van de baan wel heeft. Dat punt gaat niet lekken op de eerste regenachtige dag. Het gaat lekken na een paar jaar van uitzetten en krimpen, wanneer het materiaal op die ene plek is vermoeid.
Een derde plek is waar de spouw zelf wordt onderbroken. Op een geventileerd dak moet de lucht onder de banen kunnen circuleren en, belangrijker voor deze vraag, het eventuele condens- of lekwater dat er wel eens doorheen komt, moet weg kunnen. Als een klem, een steunprofiel of een doorvoer die luchtlaag plaatselijk dichtzet, verzamelt zich daar vocht dat niet wegloopt. Dat is op zich geen lek in de bevestiging, maar het maakt van een kleine onvolkomenheid elders een groter probleem, omdat het water niet kan wegtrekken en op die plek blijft staan tot het een weg naar binnen vindt.
We zijn hier liever eerlijk dan geruststellend. Op een dicht dak, zonder spouw, is de klem kort en zit de bevestiging overal gelijk. Bij een geventileerde spouw is er een extra variabele: de hoogte van de luchtlaag moet overeenkomen met de klem die daar wordt gebruikt, en die keuze wordt op de bouw gemaakt, niet in de fabriek. Een klem die voor een ondiepe spouw is bedoeld, past niet zomaar in een diepere, en omgekeerd geeft een te lange klem in een ondiepe spouw juist te veel speling. Bij een groot, doorlopend vlak merkt u een verkeerd gekozen klem niet meteen. Bij wind en temperatuurwisseling over meerdere seizoenen wel. Dat is precies waarom wij aanraden de klemkeuze op tekening te laten meekijken voordat er wordt gelegd, iets wat wij zonder kosten doen.
Het meest voorkomende probleem dat wij tegenkomen is niet de klem zelf, maar de overgang van het vlakke dakdeel naar een aansluiting. Zolang de baan op het rechte vlak ligt, is er weinig aan de hand: de klemmen zitten op regelmatige afstand en de baan kan vrij bewegen tussen de vaste punten. Zodra die baan een hoek, een opstand of een doorvoer nadert, wordt de bevestiging daar vaak net iets strakker uitgevoerd dan op het vlak, omdat de aannemer die plek extra wil borgen. Dat is precies verkeerd. Een strakkere bevestiging bij de rand geeft juist meer kans op spanning, omdat de baan zich daar niet meer vrij kan zetten. Hoe die aansluitingen wel horen te werken op een geventileerde spouw, hebben we per onderdeel uitgewerkt, bijvoorbeeld bij de dakvoet en bij de kilgoot, en de logica is daar steeds dezelfde: de klem mag de baan vasthouden, niet vastklemmen.
Een tweede terugkerend punt is de overgang van het dakvlak naar de gevel of naar een verticaal vlak, waar de spouw vaak van richting verandert of dunner wordt. Als de klem daar niet meeverandert met de nieuwe spouwdikte, ontstaat precies dezelfde speling als hierboven beschreven, maar dan op een plek waar hemelwater door de val van het dak extra geconcentreerd langskomt. Dat maakt een kleine fout op die plek zwaarder dan dezelfde fout midden op het vlak.
Omdat het lek hier zelden bij de eerste regen optreedt, is de controle op de klemkeuze en de aansluitdetails iets wat u wilt doen voordat het dak dicht is, niet erna. Op het moment dat de banen liggen en gefelst zijn, is een te lichte klem of een te strak detail niet meer te zien zonder de baan weer open te maken. Dat is anders dan bij een geschroefd dak, waar een verkeerde schroef zichtbaar blijft en later te vervangen is. Bij blinde bevestiging is de controle vooraf het enige controlemoment dat er is.
Wij leveren de banen op maat en denken mee op tekening, juist om deze keuzes voor de spouwdiepte en de klemlengte al te maken voordat er iemand het dak op gaat. Voor de rest van het detail, van nok tot dakraam, verwijzen we naar de uitwerkingen per onderdeel; hier ging het alleen om de vraag waar het bij een geventileerde spouw kan mislopen, en dat blijkt steeds bij de klem en bij de randen die haar bewegingsvrijheid afknijpen.