Klikzink
Een deuk van een gevallen tak, een scheur door verkeerd lopen, een storm die een hoekje optilt. Op een klikdak zit de schade meestal in één baan, en de vraag die dan bovenkomt is of dat ene stuk plaat eruit kan zonder de rest van het dak los te maken. Op sandwichpaneel is het antwoord ja, met een paar kanttekeningen die we hier uitleggen.
Bij een traditioneel felsdak zitten de banen aan elkaar gesoldeerd of ingehaakt in een systeem waarbij de ene baan de andere vasthoudt over de volle lengte, vaak met haken die in de ondergrond zijn vastgezet en een fels die is dichtgewerkt met een föhn of soldeerbout. Om één baan eruit te halen moet je vaak de naad met de buurbaan openwerken, en dat raakt dan meteen de plaat ernaast. Bij onze banen ligt dat anders. De platen klikken over een klem die onder de fels ligt, los van de naastliggende baan bevestigd. Dat betekent dat de klemmen van de beschadigde baan los te maken zijn zonder dat u de klem van de buurbaan aanraakt. De fels aan beide kanten van de baan gaat open, de baan komt eruit, en er gaat een nieuwe in.
De eerste stap is de fels aan beide lange zijden van de beschadigde baan opnieuw openen. Dat gaat met hetzelfde gereedschap waarmee de fels ooit dicht is gemaakt, alleen dan in omgekeerde volgorde. Zodra de fels open is, ziet u de klemmen die op het paneel zijn vastgeschroefd. Die klemmen blijven op hun plek zitten, want die zitten aan het paneel, niet aan de plaat. U maakt alleen de haak van de klem los van de baan zelf, en de beschadigde plaat komt los. Daarna verwijdert u de klemmen op de plek waar de nieuwe baan straks weer aangehaakt moet worden, controleert u of de bevestiging in de ondergrond nog goed vastzit, en zet u ze terug of vervangt u ze als de schroef door slijtage of verkeerd aandraaien niet meer goed vastzit.
De nieuwe baan wordt op maat gezaagd of, als u tijdig contact opneemt, op de millimeter afgekort besteld zodat er op de bouwplaats niet gezaagd hoeft te worden. Dat scheelt gezaagde randen die weer beschermd moeten worden. De nieuwe baan wordt aan één kant in de fels van de buurbaan gehaakt, aan de andere kant op de klemmen gelegd, en dan wordt de fels dichtgewerkt op dezelfde manier als bij de oorspronkelijke legging. Er is geen soldeer nodig, geen open vlam, en het weer speelt bij deze reparatie een kleinere rol dan bij een gesoldeerd dak, al blijft het prettiger om droog te werken.
Op sandwichpaneel ligt er één complicatie die op een dicht dakbeschot niet speelt. De klemmen zitten met een schroef door de bovenhuid van het paneel, en die schroef mag de isolatiekern niet indrukken. Bij het terugzetten van klemmen op een bestaand paneel is het dus belangrijk om te weten hoe dik het paneel is en welke schroeflengte daar oorspronkelijk bij gebruikt is. Een schroef die te lang is drukt de kern samen bij het aandraaien, en dat is precies de fout die zorgt dat de klem na een paar jaar speling krijgt. Bij reparatie is het raadzaam om niet zomaar dezelfde schroeven uit de gereedschapskist te pakken, maar te checken welke lengte bij de paneeldikte hoort. Dat gegeven staat meestal op de bouwtekening of is te herleiden uit de leverancier van het paneel; als dat niet meer te achterhalen is, is een paneel met bekende opbouw naast het te repareren stuk vaak de snelste controle.
Een tweede punt is dat de gaatjes van de oude schroeven, als u een klem op een iets andere positie terugzet, niet automatisch dicht zijn. Op een houten ondergrond drukt een nieuwe schroef net naast het oude gat het hout gewoon opnieuw vast. Op de stalen bovenhuid van een sandwichpaneel blijft een verkeerd geplaatst oud gaatje een zwakke plek, ook als de nieuwe schroef er vlak naast zit. Bij reparatiewerk is het dus zaak om de klemmen zoveel mogelijk op exact dezelfde positie terug te zetten, en als dat niet kan, het oude gat af te dichten voor u de nieuwe plaat erop legt.
Op een dicht houten beschot kunt u een klem vrijwel overal opnieuw vastzetten zonder dat de ondergrond daar iets van merkt. Op sandwichpaneel is die vrijheid kleiner, omdat elke doorboring door de bovenhuid gaat en de kern eronder geen extra grip geeft als het eerste gat niet meer deugt. Bij grote schade, waarbij meerdere klemposities over de lengte van de baan opnieuw gezet moeten worden, is de kans op een paneel met een aantal minder stevige bevestigingspunten dus groter dan bij reparatie op een massieve ondergrond. In die gevallen is het te overwegen om niet alleen de baan maar ook het onderliggende paneel te beoordelen, iets wat op een houten dak nooit nodig is.
Ook de aansluiting aan de randen van de vervangen baan is op sandwichpaneel gevoeliger. Grenst de beschadigde baan aan een doorvoer, een dakraam of een andere onderbreking, dan ligt de bevestiging daar al dichter bij de rand van het paneel en is er minder ruimte om uit te wijken naar een frisse schroefpositie. Dat is een ander verhaal dan de bevestiging rond een reguliere doorvoer, waarover wij apart schrijven bij [de aansluiting rond een dakdoorvoer](/bevestiging/sandwichpaneel/dakdoorvoer); voor een reparatie is het genoeg om te weten dat de marge daar kleiner is dan halverwege een baan.
Het vervangen van één baan is geen dagtaak zoals de eerste legging van een heel dakvlak. Het openen van de fels aan twee kanten, het controleren van de klemmen, en het opnieuw dichtwerken van de fels is met het juiste gereedschap in een paar uur te doen, afhankelijk van de lengte van de baan en de bereikbaarheid van het dakvlak. De tijd zit vooral in het op maat krijgen van de vervangende plaat en in het zorgvuldig controleren van de schroeflengte op de ondergrond, niet in het klikwerk zelf. Wie voor de reparatie een baan besteld met dezelfde kleur en dezelfde uitvoering van het vlak, voorkomt dat de vervangen strook opvalt tussen de rest van het dak, ook al is dat verder een kwestie van uiterlijk en niet van bevestiging.
Wie twijfelt over de paneeldikte of de oorspronkelijke schroeflengte kan ons dat gegeven doorgeven bij het bestellen van de vervangende baan; wij denken zonder kosten mee over welke uitvoering en welke lengte bij de bestaande situatie past.