Klikzink
Bij een klikdak zit de klem onder de fels, verborgen tussen de twee banen. U ziet hem niet als het dak af is, maar hij bepaalt wel of het blijft zitten. Op een sandwichpaneel werkt die klem in beginsel hetzelfde als op een houten of stalen ondergrond: hij pakt de rand van de baan vast en de volgende baan klikt erover, zodat er geen schroef door het zichtvlak gaat. Het verschil zit niet in de klem zelf, maar in waar hij op staat.
Een sandwichpaneel is geen massief dakbeschot. Het is een geïsoleerde plaat met twee dunne staalhuiden en een kern van isolatiemateriaal ertussen. De klem, of eigenlijk de schroef die de klem vasthoudt, moet door die bovenhuid heen. Daar zit de kern van de zaak: die schroef mag niet zomaar aangedraaid worden tot hij vastzit, want de isolatie erachter geeft mee. Draai te hard aan en u drukt de kern in, waardoor de klem niet meer strak tegen de staalhuid ligt maar in een deukje. Draai te licht aan en de klem heeft geen grip. De juiste aandraaidiepte is dus geen kwestie van gevoel alleen, het hangt af van de opbouw van dat specifieke paneel.
Bij een houten ondergrond kiest u een schroeflengte die ruimschoots door het beschot gaat, met wat marge. Bij een sandwichpaneel werkt dat andersom: de schroef mag niet te lang zijn. Een paneel van zestig millimeter vraagt een andere schroef dan een paneel van honderd millimeter, en niet omdat er meer houvast nodig is, maar omdat een te lange schroef door de onderhuid heen kan komen. Dat is in een woning of loods waar de onderzijde in het zicht blijft een zichtbaar probleem, en het is ook een lekpunt: een doorboorde onderhuid kan condensvocht doorlaten dat normaal binnen de kern blijft.
Dit betekent in de praktijk dat de aannemer voor elk project de exacte paneeldikte moet weten voordat de klemmen en schroeven besteld worden. Niet ongeveer, maar precies. Bij een pakket panelen van verschillende diktes op één project, wat voorkomt bij renovaties waar het dak in twee bouwlagen anders is opgebouwd, betekent dat twee schroefmaten op de bouwplaats en oplettendheid over welke waar hoort. Wie hier een verkeerde lengte gebruikt, merkt dat niet direct: het dak ligt er, het klikt dicht, en het probleem meldt zich pas als het paneel gaat werken onder temperatuurwisseling of windbelasting.
Op een massieve ondergrond is een blinde bevestiging vooral een kwestie van uiterlijk: geen schroefkopjes die roesten of opvallen. Op een sandwichpaneel is er nog een tweede reden. Elke doorboring van de bovenhuid is een plek waar de isolerende laag onderbroken wordt en waar vocht, als het er via een andere weg toch bij komt, een pad naar binnen kan vinden. Hoe minder doorboringen, hoe minder van die paden. De klem onder de fels betekent dat er per baan één rij bevestigingspunten nodig is, in plaats van een schroef door elke plaat op regelmatige afstand zoals bij een traditioneel dak met zichtbare bevestiging.
Dat is een voordeel, maar het verschuift het probleem niet weg, het verplaatst het. Bij een dak zonder doorboringen in het vlak zitten de overgebleven zwakke plekken juist bij de randen en de aansluitingen: waar het dak overgaat in een gevel, bij een doorvoer, bij de nok. Op die plekken moet wél gewerkt worden met extra bevestiging of afdichting, en dat is precies waar de opbouw van het paneel weer meespeelt. Voor die randdetails verwijzen wij liever naar de pagina's die daar specifiek over gaan, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/bevestiging/sandwichpaneel/nok) en bij [de dakvoet op sandwichpaneel](/bevestiging/sandwichpaneel/dakvoet), waar de klem een andere rol speelt dan in het middenvlak.
Er bestaan klemmen in verschillende hoogtes en profielen, passend bij de felshoogte van 35 millimeter die bij onze banen standaard is. Op een houten ondergrond is de keuze vooral een kwestie van welke klem het soepelst met de fels meewerkt bij uitzetting. Op een sandwichpaneel komt daar een tweede overweging bij: de klem moet met zijn schroef precies in de bovenhuid grijpen zonder dat de kern meegeeft onder de aandraaikracht. Sommige klemsystemen zijn ontworpen met een iets breder steunvlak, wat helpt om de druk over een groter oppervlak van de staalhuid te verdelen in plaats van op één punt. Dat is nergens verplicht voorgeschreven, maar het is een reden waarom niet elke klem die op hout goed werkt, zonder nadenken op een paneel gebruikt moet worden.
De leverancier van het sandwichpaneel geeft doorgaans een advies over de maximale aandraaimomenten en de minimale afstand tussen bevestigingspunten. Dat advies gaat over de draagkracht van de bovenhuid zelf, los van welk felssysteem er bovenop komt. De klem van het klikdak moet dus passen binnen wat het paneel al toelaat, niet andersom. Wie een dak ontwerpt op tekening en daarbij zowel het paneel als de felsbanen kiest, doet er goed aan die twee leveranciers met elkaar te laten afstemmen voordat er iets besteld wordt. Wij denken daar zonder kosten in mee, maar de uiteindelijke belasting die het paneel mag hebben, blijft een gegeven van het paneel, niet van de klem.
Op een houten dakbeschot is er praktisch geen grens aan waar u een schroef mag zetten binnen het raster dat de fabrikant voorschrijft: hout geeft nauwelijks mee en de schroeflengte is verder niet kritisch, een paar millimeter meer of minder maakt weinig uit. Op een sandwichpaneel is die marge kleiner. De combinatie van een dunne staalhuid, een zachte kern en een vaste diepte waarop de klem moet grijpen, maakt de bevestiging gevoeliger voor kleine afwijkingen. Een paneel dat op de bouwplaats een fractie dikker is dan op tekening vermeld, wat kan gebeuren bij een productiepartij met afwijkende tolerantie, kan al genoeg zijn om de voorgeselecteerde schroeflengte niet meer te laten passen.
Dit is dan ook een van de situaties waarin het geen automatisme moet zijn om voor een klikdak te kiezen zonder eerst te checken of de paneelopbouw daar goed op aansluit. Bij een zeer dun paneel, bijvoorbeeld gebruikt in een lichte overkapping, is er weinig marge tussen een schroef die net diep genoeg zit en een schroef die de onderhuid raakt. In dat geval loont het om samen met de paneelleverancier te kijken of een dikkere kern, of een net iets andere schroefkeuze, nodig is voordat het dak wordt gelegd. Voor de opbouw van het paneel zelf, de isolatiewaarde en de minimale dakhelling die daarbij past, verwijzen wij naar klikfels.com; hier gaat het alleen over wat de klem vastpakt en waar hij dat niet zonder overleg mag doen.