Klikzink
Aannemers en dakdekkers vragen ons vaak naar een getal: hoeveel vierkante meter er op een dag dicht kan als de banen op multiplex komen te liggen. Wij geven dat getal niet, want het hangt te veel af van het dak zelf. Wat we wel kunnen doen is uitleggen waar het tempo vandaan komt, zodat u zelf kunt inschatten wat er op uw project haalbaar is.
Multiplex is als ondergrond in één opzicht gunstig voor het tempo: het is een gesloten plaatvloer die overal even sterk is. Er zit geen verschil tussen de ene en de andere strook zoals bij een dak met gordingen of tengels. Dat maakt het leggen voorspelbaarder. De klem die onder de fels komt kan overal waar de plaat doorloopt bevestigd worden, zonder dat u eerst moet uitzoeken waar een onderconstructie wel of niet zit. Bij een rib- of tengeldak moet die klem precies op een drager vallen, en dat kost tijd om uit te lijnen. Bij multiplex vervalt die zoektocht.
Wat bij multiplex wel meetelt, en wat bij een dichte plaatvloer soms wordt onderschat, zijn de plaatnaden. Multiplex wordt in platen aangevoerd en die platen liggen met een voeg tegen elkaar. Op die voeg mag een klem niet zomaar staan, want daar is de ondergrond zelf al een overgang en wilt u geen bevestigingspunt dat op twee platen tegelijk steunt. Dat betekent dat de rooilijn van de klikbanen op de plaatverdeling wordt afgestemd voor het werk begint. Die afstemming gebeurt op de bouw, met de platen die er al liggen, en dat is een kwartier werk per veld, niet meer. Maar het is een stap die u bij een egale plaatvloer soms vergeet in te plannen, terwijl hij bij een houten onderconstructie vanzelf meekomt omdat de tengels toch al de maatvoering bepalen.
Lengte van de banen is de eerste factor die het tempo echt stuurt. Onze felsbanen worden op maat gewalst tot acht meter, op de millimeter afgekort. Hoe langer de baan, hoe minder overgangen er per vierkante meter nodig zijn en hoe minder vaak er een eindnaad of een aansluiting gemaakt moet worden. Op een lang, ongebroken dakvlak met multiplex eronder loopt een ploeg die banen achter elkaar aan, klikt ze vast en heeft binnen een dag een fors deel van het vlak dicht. Op een dak met veel kappen, opkanten en doorbrekingen wordt elke baan korter, en elke korte baan brengt een extra rand mee die afgewerkt moet worden. Het tempo zit dus niet in het materiaal, het zit in de vorm van het dak.
De tweede factor is het aantal details. Elke nok, elke goot, elke doorvoer is een plek waar het klikprofiel stopt en er iets anders moet gebeuren. Op een eenvoudig zadeldak met multiplex heeft u er een paar: de nok boven, de dakvoet onder, misschien een dakraam. Op een dak met een kilgoot, een hoekkeper en een schoorsteen erbij komen er in dezelfde vierkante meters veel meer van die momenten voor, en die momenten kosten disproportioneel veel tijd ten opzichte van het rechttoe rechtaan leggen van een baan. Een ploeg die op maandag een groot vlak dichtlegt, kan op dinsdag aan een klein vlak met vijf details evenveel tijd kwijt zijn. Hoe die details precies worden opgelost, hangt af van welk detail het is; dat leggen we per onderdeel uit, zoals bij de aansluiting op de dakrand.
De derde factor is hoeveel mensen er tegelijk kunnen werken. Op een breed, vlak dakvlak met multiplex kunnen twee of drie man naast elkaar banen leggen zonder elkaar in de weg te zitten, omdat de blinde bevestiging geen soldeerwerk vraagt waarbij je op elkaar moet wachten. Bij een complex dak met kleine vlakken en veel hoeken is er letterlijk niet genoeg ruimte voor meer dan één of twee man, en helpt extra personeel dan weinig. Dat is een van de dingen die multiplex als ondergrond juist gunstig maakt: omdat de vloer overal begaanbaar en gelijk is, kunnen er meer mensen tegelijk over het dak bewegen dan op een dak waar je steeds tussen tengels moet stappen.
Waar multiplex het tempo eerder remt dan versnelt, is bij de voorbereiding. De plaatvloer moet vlak en droog liggen voor de eerste klem erop mag, en als er nog gewerkt wordt aan de randafwerking, zoals het boeiboord of de gevelaansluiting, dan wacht het leggen van de banen daar soms op. Bij een houten onderconstructie met tengels lopen die werkzaamheden vaker gelijktijdig, omdat de drager zelf minder kwetsbaar is voor bouwverkeer. Op multiplex wilt u niet dat er nog met steigermateriaal over geschuurd wordt terwijl de eerste banen al liggen, want de plaat is gevoeliger voor beschadiging dan de uiteindelijke stalen deklaag. Dat betekent dat de volgorde op de bouw strak moet: eerst de plaat vast en droog, dan de rand rondom af, dan pas de banen erop.
Er is ook een situatie waarin multiplex het dagtempo juist ongunstiger maakt dan een dak met gordingen. Bij grote, aaneengesloten platen zet de ondergrond zelf iets meer en anders uit dan een lattenwerk, en dat vraagt om net iets meer aandacht bij de eerste rijen klemmen, om te voorkomen dat de baan later onder spanning komt te staan doordat de plaat onder hem beweegt. Die aandacht kost geen extra dagen, maar wel iets meer overleg tussen de ploeg en degene die de maatvoering heeft uitgezet, en dat overleg gaat het snelst als het voor de eerste baan wordt gedaan en niet halverwege het vlak.
Wat dit voor de planning betekent, is dat u niet met een vast getal per dag moet rekenen, maar met de vorm van uw dak. Een groot, aaneengesloten vlak met weinig doorbrekingen en multiplex eronder is een van de gunstigste situaties die er zijn voor tempo: voorspelbare ondergrond, lange banen, weinig details. Een verknipt dak met veel hoeken, doorvoeren en aansluitingen is dat niet, ook al ligt er dezelfde multiplex onder. Wilt u weten hoe uw eigen dakvorm zich hiertoe verhoudt, dan denken wij daar op tekening in mee, zonder dat dat u iets kost.