Klikzink
Bij een traditioneel felsdak zit het vakmanschap voor een groot deel in het maken van de fels zelf. De platen worden op maat gezet, de rand wordt omgezet met een felsmachine of met de hand, en de banen worden aan elkaar gezet met een dubbele of enkele staande fels die pas op het dak zijn definitieve vorm krijgt. Dat vraagt oefening, gevoel voor het materiaal en iemand die de machine kent. Er zijn niet veel bedrijven die dit dagelijks doen, en dat is precies waarom een felsdak vaak wordt uitbesteed aan één specialist in de regio.
Onze banen komen al gefelst en op maat gewalst de bouwplaats op. De fels staat er al, haaks, 35 mm hoog. Wat er op het dak nog gebeurt is de baan neerleggen, de klem onder de fels bevestigen aan het regelwerk, en de volgende baan erover klikken. Er wordt niet meer gesoldeerd en er wordt niet meer gefelst op hoogte. Dat is het verschil dat telt voor de vraag wie dit kan leggen.
Een ervaren dakdekker die van golfplaat, damwand of andere plaatmaterialen komt, leert het klikken van onze banen in de praktijk relatief snel. De volgorde is logisch: banen liggen evenwijdig, de klik zit aan de lange zijde, en de klem bepaalt waar de bevestiging zit. Wat overblijft aan vakwerk zijn de dingen die met elk dakbedekkingssysteem meespelen, niet alleen met klikzink. Denk aan een rechte en waterpasse start, aan het strak houden van de banen over de volle lengte, aan het goed afwerken van de randen en aansluitingen, en aan het lezen van de ondergrond voordat er iets wordt vastgezet.
Dat laatste is bij een golfplatendak niet triviaal. Wie zelf nooit een dak heeft gelegd, onderschat vaak hoeveel van het resultaat al vastligt voordat de eerste baan wordt neergelegd. Een dakdekker die alleen theorie heeft gehad, mist het gevoel voor wanneer een regel net niet vlak ligt of wanneer een klem net te vast of te los wordt aangedraaid. Wij zien dat bedrijven die overstappen van felswerk naar klikwerk hun mensen meestal eerst op een kleine schuur laten oefenen voordat ze een grotere stal aanpakken. Dat is geen overbodige voorzichtigheid, dat is gewoon hoe je met een nieuw systeem vertrouwd raakt.
Bij een golfplatendak, vaak een schuur of een stal, is de ondergrond zelf het punt waar vakmanschap het hardst nodig blijft. Golfplaat is geen vlak, gelijkmatig dragend vlak. De golven zorgen voor een dragend patroon dat niet overeenkomt met de manier waarop onze klikbanen bevestigd moeten worden. Daarom komt er standaard een regelwerk overheen: een raster van houten of stalen regels dat een vlak en gelijkmatig ondersteunend patroon geeft voor de klemmen. Dat regelwerk moet waterpas, recht en op de juiste afstand liggen, anders werkt de klik niet goed en komt de plaat onder spanning te staan die er niet had moeten zijn.
Het aanbrengen van dat regelwerk is precisiewerk dat weinig te maken heeft met klikken en veel met traditioneel timmerwerk en meten. Een dakdekker die dit onderschat, legt een prachtig recht klikdak op een regelwerk dat een paar millimeter uit het lood staat, en dat komt op een groot vlak zichtbaar terug. Hoe dat regelwerk precies wordt opgebouwd en waarom de golf niet gelijkmatig draagt, leggen wij uit bij [een klikdak op een golfplatendak](/bevestiging/golfplatendak).
Bij oudere schuren en stallen is de kans reëel dat de bestaande golfplaat asbesthoudend is. Dat verandert niets aan hoe onze banen vastklikken, maar het verandert wel wie het werk mag doen en in welke volgorde. Het verwijderen of afdekken van asbesthoudende platen valt onder eigen regelgeving, met eisen aan certificering van het bedrijf dat de oude plaat verwijdert of saneert. Dat is ander werk dan het leggen van een klikdak, en het gebeurt voordat er ook maar één regel of klem op het dak komt.
In de praktijk betekent dit dat een project op een oude stal vaak twee verschillende partijen kent: een gecertificeerd saneringsbedrijf voor de oude plaat, en daarna de dakdekker die het regelwerk en de klikbanen aanbrengt. Een dakdekker die alleen ons systeem kan leggen, is niet automatisch bevoegd om asbest te verwijderen, en omgekeerd is een saneringsbedrijf niet per se bekwaam in het leggen van een klikdak. Wie dit voor een opdrachtgever regelt, doet er goed aan deze twee stappen los van elkaar te plannen, met voldoende tijd tussen sanering en het dichtleggen van het dak.
Omdat er geen felsmachine op het dak nodig is en er niet gesoldeerd wordt, is de bezetting op een golfplatendak anders dan bij een traditioneel felsdak. Er is geen wachten op de ene specialist die in de regio beschikbaar is, en het weer speelt een kleinere rol omdat er geen open vlam of soldeerwerk aan de orde is. Dat scheelt in de planning, vooral bij een agrarisch gebouw waar het dak vaak zo snel mogelijk weer dicht moet, ook met vee of opslag onder het dak.
Toch is dit geen reden om de voorbereiding te onderschatten. De tijd die je wint op de bevestiging, kun je makkelijk weer verliezen als het regelwerk niet in één keer goed ligt of als de sanering van de oude plaat niet op tijd is afgerond. Wie voor het eerst een klikdak op een golfplatendak legt, kan het beste beginnen met een kleiner dakvlak, de opbouw van het regelwerk laten controleren, en van daaruit doorbouwen naar de rest van het dak. Zo wordt duidelijk of de ploeg de klik en het regelwerk allebei onder de knie heeft voordat er een groot dakvlak in één keer wordt aangepakt.