Klikzink
Een golfplatendak dat al twintig of dertig jaar op een schuur of stal ligt, is meestal niet de ondergrond waar we zonder meer overheen bevestigen. Het antwoord op de vraag of het bestaande dak kan blijven liggen is meestal ja, maar niet rechtstreeks. Er komt bijna altijd een regelwerk tussen de oude golfplaat en de nieuwe felsbanen. Dat regelwerk is het verschil tussen wel en niet doorgaan met dit dak.
Onze klemmen zitten onder de fels en worden vastgezet op iets dat de belasting gelijkmatig kan opnemen. Een golfplaat is daar ongeschikt voor. De golfplaat draagt op de golven, niet op de dalen, en de dikte en stijfheid verschillen sterk per fabricaat en per jaar van productie. Schroef of klem je een klem direct op de top van een golf, dan zit die klem op een punt die onder wind- of sneeuwbelasting kan doorbuigen op een manier die de oude plaat nooit heeft moeten weerstaan zonder iets erboven. De golfplaat is bovendien vaak al broos door verwering, vooral bij de oudere types. Een doorboring op een verkeerde plek raakt dan niet een stevige plaat, maar een verzwakte rand van een golf.
Daarom leggen we een regelwerk aan op de bestaande golfplaten, meestal houten panlatten of een stalen profiel, dat de belasting verdeelt over de onderliggende gordingen of spanten in plaats van over de golfplaat zelf. Zodra dat regelwerk er ligt, is de golfplaat niet meer de drager, maar alleen nog de onderlaag die het dak dicht houdt tot het nieuwe dak erover komt. Hoe die regelwerkopbouw er precies uitziet voor dit type ondergrond, staat uitgewerkt op de pagina over een klikdak op een golfplatendak.
De vraag of het bestaande dak het regelwerk en de nieuwe felsbanen kan dragen, ligt niet bij de golfplaat maar bij de gordingen en spanten daaronder. Een golfplatendak op een schuur is vaak licht gedimensioneerd, want golfplaat zelf weegt weinig en de oorspronkelijke berekening ging daar vaak van uit. Onze banen wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, en dat is op zichzelf niet zwaar, maar het regelwerk erbij en eventueel bijkomende isolatie kunnen de belasting wel degelijk verhogen. Bij een stal die we recent hebben aangepakt, bleek de bestaande gordingmaat precies aan de rand van wat nog kon, en is er gekozen voor een lichter regelwerkprofiel om binnen de bestaande marge te blijven. Dat soort rekenwerk hoort bij de aannemer of constructeur die de bestaande situatie kent, wij kunnen op basis van een tekening aangeven wat onze opbouw toevoegt aan gewicht en waar de klemmen komen, maar de vraag of de onderliggende constructie dat aankan beantwoorden we niet vanaf de tekentafel alleen.
Golfplatendaken van voor ongeveer 1990 zijn regelmatig van asbestcement, en dat verandert het traject wezenlijk. Bij asbest is de volgorde niet meer eigen keuze: er gelden regels voor wie de plaat mag verwijderen, hoe dat gebeurt, en wat er met het afval gebeurt. Een gecertificeerd saneringsbedrijf moet de platen verwijderen, meestal na een asbestinventarisatie die vaststelt of en hoe het materiaal verwerkt is. Dat is een apart traject, met een eigen vergunning en een eigen tijdlijn, los van de dakopbouw die daarna komt.
De keuze die daarbij vaak wordt overwogen, is de golfplaat laten liggen en er overheen bouwen in plaats van saneren. Dat mag in sommige gevallen, mits de asbestplaat intact blijft en er geen boringen doorheen gaan die vezels kunnen vrijmaken. Maar zodra we een regelwerk gaan bevestigen, is de vraag onvermijdelijk of dat door de golfplaat heen moet of erop kan rusten. Bij een aantal projecten hebben we gezien dat een opgetild regelwerk op steunpunten naast de golven, zonder doorboring van de asbestplaat zelf, een oplossing was die de gemeente en de sanering-regelgeving toestond. Maar dat is per situatie anders, en de regels rond asbest zijn net iets strenger of net iets anders ingevuld per gemeente en per provincie. Wij leggen daken, we saneren geen asbest en we geven geen juridisch advies over wat wel en niet mag met een asbestplaat. Wat we wel doen is meedenken op tekening over hoe het regelwerk eruit kan zien zodra de saneringskeuze eenmaal gemaakt is, en dat kost niets.
Een bestaand golfplatendak zonder asbest is in de praktijk een kwestie van regelwerk aanbrengen en daarna verder gaan zoals bij nieuwbouw: klemmen zetten, banen inklikken, dicht. Dat gaat, afhankelijk van de toegankelijkheid van de schuur of stal, met een normaal tempo per dag. Een golfplatendak met asbest erbij is een ander traject. Eerst de inventarisatie, dan de sanering of de beslissing om te laten liggen, en pas daarna beginnen we aan het regelwerk. Wie dit vooraf niet meeneemt in de planning, ziet het project maanden stilstaan terwijl het saneringsbedrijf moet worden ingepland, en dat is voor een opdrachtgever vaak de grootste verrassing in het hele traject, niet de kosten van het nieuwe dak zelf.
Op een golfplatendak liggen de aansluitingen vaak anders dan op een nieuw dak, want de bestaande dakrand, de goot of een doorvoer is ooit aangepast op de golfplaat en niet op een fels. Bij de dakvoet bijvoorbeeld sluit de golfplaat vaak direct aan op een bestaande goot die niet gedimensioneerd is op de waterafvoer van een gesloten felsdak, en dat vraagt om een keuze die we per situatie bekijken, zoals we ook uitleggen bij de dakvoet op een golfplatendak. Bij een schoorsteen of een dakdoorvoer die al door de golfplaat gaat, is de vraag of die doorvoer blijft zitten of vervangen wordt onderdeel van dezelfde afweging als de golfplaat zelf: blijft de oude constructie liggen als onderlaag, of wordt die aangepast voordat het regelwerk erop komt.
Er zijn situaties waarin het simpelweg makkelijker en goedkoper is om de golfplaat te verwijderen dan om een regelwerk te ontwerpen dat om de oneffenheden van een oude golfplaat heen werkt. Bij een golfplaat die al sterk vervormd is, met plaatselijke doorbuiging of scheuren, is het aanbrengen van een vlak regelwerk lastiger en duurder dan wanneer de plaat eraf gaat en het regelwerk op de blote gordingen komt. Bij asbest ligt dat net anders, omdat verwijderen daar een apart gereguleerd traject is dat op zichzelf al kosten en tijd met zich meebrengt, waardoor laten liggen soms juist de praktische keuze is, mits dat volgens de regels mag. Een golfplatendak is dus niet per definitie een probleem voor dit systeem, maar het is ook niet de eenvoudigste ondergrond die we tegenkomen, en dat is iets wat we liever vooraf benoemen dan pas als het regelwerk al gedeeltelijk ligt.