Klikzink
Bij een sandwichpaneel is de vraag wat er onder de banen moet snel beantwoord: er moet niets meer onder. Het paneel is de ondergrond en de afwerking in één. Dat is meteen ook waar dit dak anders werkt dan een dak op houten beschot of een gordingenconstructie met damwand en isolatie los daarop. Bij die opbouwen ligt er nog een laag tussen de klem en de constructie. Bij een sandwichpaneel landt de klem direct op de bovenhuid van het paneel, en die bovenhuid moet het dus alleen doen.
Een sandwichpaneel bestaat uit twee dunne staalhuiden met daartussen een kern van isolatiemateriaal, meestal PIR. De onderhuid hangt aan de constructie, de bovenhuid draagt de felsbanen. Daar zit de kern van de zaak: de schroef die de klem vastzet, gaat door de bovenhuid en pakt daarachter de isolatie. Die isolatie is drukvast genoeg om een dak te vormen, maar niet gemaakt om schroefdraad in te laten bijten zoals een houten regel dat wel kan. De schroef moet dus voldoende diep in het paneel zitten om houvast te hebben, zonder dat hij het paneel indrukt of de bovenhuid vervormt rond het gat. Dat is een andere afweging dan bij een damwand op gordingen, waar de schroef simpelweg door de damwand de gording in gaat en de lengte vaststaat aan de hand van de gordingmaat.
Sandwichpanelen komen in verschillende diktes, doorgaans tussen de 40 en 200 millimeter, afhankelijk van de isolatie-eis en de overspanning. Elke dikte vraagt een andere schroeflengte. Een schroef die te kort is, pakt de kern niet voldoende en de klem trekt los onder windbelasting. Een schroef die te lang is, drukt door tot in of voorbij de onderhuid, en dat is in een dak met een zichtbare onderzijde geen optie: dan zit er straks een schroefpunt door het plafond. Bij de meeste projecten is er nog een tweede staalhuid als onderzijde die dat verbergt, maar de schroef moet daar dan wel voor stoppen.
In de praktijk betekent dit dat wij, of de aannemer die de klemmen monteert, eerst de exacte paneeldikte van het project moet weten voordat er één schroef in gaat. Dat gegeven staat op de tekening van de paneelleverancier en verschilt nogal eens per project, ook al lijkt een dak op het oog vergelijkbaar met een ander. Een hal met een dikker paneel voor een hogere isolatie-eis vraagt een andere schroef dan een loods met een dunner paneel. Wie hierin een vast schroefje aanhoudt omdat het vorige project ook zo ging, loopt het risico dat de klem net niet goed vastzit, of dat de punt net te ver doorschiet.
De klem onder de fels moet op de bovenhuid steunen op een plek waar die huid vlak en stevig is. Bij een sandwichpaneel is dat meestal geen probleem, want de bovenhuid loopt over de volle breedte van het paneel door. Anders dan bij een damwand, waar de klem soms op een bovengolf moet aanslaan om voldoende draagkracht te hebben, is een sandwichpaneel over het hele vlak ongeveer even stijf. Dat maakt de positie van de klem minder kritisch dan bij een damwand, maar het maakt de kwaliteit van de schroefverbinding wel belangrijker, want die moet het in zijn eentje doen zonder hulp van een golfprofiel dat meewerkt.
Bij paneel-op-paneel oplopen zit er op de overlap van twee panelen een naad. Die naad ligt meestal op een gording of een ondersteuningspunt, en daar is het paneel dubbel dik door de overlappende rand. Op die plek is extra oplettendheid nodig: een schroef die daar even lang is als elders, kan door twee bovenhuiden heen gaan in plaats van één, en dan is de berekende lengte niet meer juist. Wie de schroeflengte per project vastlegt, moet dus ook weten waar de naden liggen, niet alleen hoe dik het paneel zelf is.
Op een dak met een houten beschot heeft de schroef aan houtvezel houvast over de volle lengte die hij erin zit, en een paar millimeter meer of minder in de schroeflengte maakt weinig verschil voor de trekvastheid. Bij een sandwichpaneel is die marge kleiner. De isolatiekern is zachter dan hout, en de trekvastheid van de verbinding hangt sterker af van de juiste schroeflengte en het juiste boorpunt in de schroef zelf. Dat is een reden waarom wij bij een sandwichpaneel niet zomaar dezelfde bevestigingsmiddelen aanraden als bij een houten ondergrond, ook niet als de rest van het klikdak, de baan, de klem, de fels, identiek is.
Een ander verschil met bijvoorbeeld een houten beschot is de uitzetting van het paneel zelf onder temperatuurwisseling. Een sandwichpaneel zet door de twee staalhuiden ietwat anders uit dan een enkele houten plaat, en dat speelt mee bij hoe de klem over de lengte van de baan wordt verdeeld. Dat raakt de bevestiging van de banen zelf meer dan de vraag wat er onder ligt, en die uitzetting behandelen wij liever apart dan hier terloops.
Omdat de bovenhuid van het paneel de enige laag is die de klem draagt, is er geen ruimte om fouten in de ondergrond later te herstellen met een extra laag ertussen. Bij een houten beschot kan een verzakte plank soms nog worden bijgeschaafd of vervangen voordat de banen erop gaan. Bij een sandwichpaneel is de bovenhuid wat hij is: als het paneel een deuk heeft van transport of montage, blijft die deuk zichtbaar onder de fels, en de klem moet daar toch overheen. Controle van het paneelvlak voordat de eerste baan wordt gelegd, is dus geen overbodige stap maar een noodzakelijke.
Voor de aannemer die dit voor het eerst doet, is de belangrijkste les dat de opbouw onder de banen bij een sandwichpaneel niet uit een keuze bestaat, zoals bij andere daken waar nog te overleggen is welke isolatie of welk tussenschot er komt. Het paneel ligt er al, compleet, en de bevestiging moet zich daarnaar voegen. Dat maakt het werk in zekere zin voorspelbaarder: er is één paneeldikte, één schroeflengte, en die gelden voor het hele dakvlak, behalve op de naden. Hoe die bevestiging vervolgens rond de randen van het dak wordt opgelost, bijvoorbeeld bij de overgang naar de gevel of bij een doorvoer, leggen wij uit op de pagina's over die specifieke aansluitingen, zoals wij dat doen bij de gevelaansluiting op sandwichpaneel of bij de aansluiting rond een dakdoorvoer.
Wie twijfelt over de juiste schroeflengte voor een specifiek paneel, doet er goed aan de paneeltekening en het typeplaatje van de leverancier erbij te houden voordat de bestelling voor klemmen en schroeven de deur uitgaat. Bij Klikzink denken wij daarin mee op basis van de tekening, zonder dat dat iets kost, juist omdat de paneeldikte per project verschilt en de marge om dat achteraf te corrigeren klein is.