Klikzink
Een golfplaat is gemaakt om zelf te dragen, niet om iets anders te dragen. De golf geeft de plaat zijn stijfheid over de lengte, maar dwars op die golf is er weinig weerstand. Onze klemmen zitten om de vijfhonderd millimeter of dichter op elkaar onder de fels, en elke klem moet op een punt landen dat niet meegeeft. Op een golfplaat is dat er domweg niet, tenzij u het zelf aanbrengt. Dat is de reden dat er bij een golfplatendak altijd een regelwerk tussen de oude plaat en onze banen komt, en dat regelwerk is geen aanbeveling maar de voorwaarde waarop de rest van dit verhaal rust.
Stel dat u de klemmen rechtstreeks op de golf zou willen bevestigen. Dan schroeft u door een dunne, gebogen plaat die onder belasting van wind of een lopende monteur meegeeft, en een klem die meegeeft is een klem die zijn grip op de fels verliest. Bij een vlakke ondergrond, zoals een houten of stalen dakbeschot, verdeelt de belasting zich over het vlak. Bij een golfplaat draagt alleen de top van elke golf, en daar zit precies de plek waar u niet doorheen wilt schroeven zonder een vast punt erachter. Het regelwerk is dat vaste punt. Het ligt over de golven heen, op de juiste afstand voor onze klemmen, en het zorgt dat elke schroef in massief materiaal grijpt in plaats van in een dunne plaat die op zijn beurt op lucht rust.
Helemaal boven liggen onze felsbanen, geklikt over de klemmen. De klemmen zitten vastgeschroefd op een regelwerk van hout of van stalen omega-profielen, dat evenwijdig aan de dakvoet en dwars op de golfrichting is gelegd. Onder dat regelwerk ligt vaak nog een isolatiepakket, en onder alles ligt de oorspronkelijke golfplaat, die op een schuur of stal meestal op houten of stalen gordingen rust. Voor de opbouw van de isolatie zelf, en voor de vraag welke dakhelling daarbij nog werkt, verwijzen we naar klikfels.com; hier gaat het alleen om wat de bevestiging onder de banen nodig heeft om zijn werk te doen.
Het regelwerk zelf is meestal een verzinkt stalen profiel of een drukvast houten regel, aangebracht in de richting die onze klikbanen straks krijgen. Bij een schuur van pakweg twaalf meter diep en zes meter breed betekent dat een raster van regels dat op de gordingen van de oude constructie is afgestemd, niet zomaar ergens tussen. Waar de golfplaat doorbuigt onder puntbelasting, moet het regelwerk die belasting overnemen en doorgeven aan iets dat wel draagt: de gording, de spant, de muurplaat. Een regelwerk dat alleen op de golftoppen rust zonder daarachter iets vasts, verplaatst het probleem maar lost het niet op.
Bij een schuur of stal is de kans reëel dat de golfplaat die er nu ligt asbesthoudend is. Dat verandert niets aan wat onze klemmen nodig hebben, maar het verandert alles aan wat er met die oude plaat mag gebeuren voordat het regelwerk erop komt. Asbesthoudende golfplaten mogen niet zomaar gezaagd, geboord of afgebroken worden, en het verwijderen ervan is aan regels gebonden die niets met onze bevestiging te maken hebben maar er wel aan voorafgaan. Waar de plaat blijft liggen, wat op veel schuren het geval is, moet het regelwerk erover heen zonder de plaat te beschadigen. Dat is technisch vaak goed te doen, want het regelwerk rust op de golftoppen en wordt doorgezet naar de onderliggende gording, maar het vraagt wel dat degene die het regelwerk aanbrengt weet dat hij op asbest werkt en daar zijn boor- en bevestigingsmethode op aanpast.
Overigens is dit precies het punt waarop de uitkomst hier ongunstiger kan zijn dan bij een nieuw dakbeschot van hout of staal. Op een nieuwbouwdak monteert u het regelwerk of de klem rechtstreeks, zonder omweg. Op een oude golfplaat met asbest erin komt er een stap bij die niets met felsen te maken heeft, en die stap kost tijd en soms een gecertificeerd bedrijf voordat er überhaupt een schroef in het dak mag. Wie op voorhand rekent op de snelheid van een leeg dak, moet dat bij een oude stal met een slag om de arm doen.
Het regelwerk zelf is meestal enkele centimeters dik, en dat verandert de hoogte van het dak iets. Bij een schuur waar de dakrand, de goot en eventuele doorvoeren al vastliggen, moet die paar centimeter passen zonder dat de aansluitingen elders in de knoop komen. Dat raakt onderdelen die op andere pagina's van deze site aan de orde komen, zoals de dakrand en de goot op een golfplatendak, maar de vuistregel hier is dat het regelwerk zo dun mogelijk wordt gehouden zolang het zijn taak nog doet: de klemmen een vast, vlak punt geven om op te staan. Een regelwerk dat dikker is dan nodig, is niet fout, maar het maakt de rest van de aansluitingen zwaarder om te tekenen.
Op een dak met een egaal beschot van hout of staal is de vraag waar de klem landt eenvoudig: overal. Op een golfplatendak is die vraag het hele verhaal, en het regelwerk is het antwoord. Zonder dat regelwerk zit u met een klem op een golftop die op niets steunt, of tussen twee golven in lucht. Met het regelwerk verandert een oppervlak dat zelf niet vlak en niet gelijkmatig draagt in een oppervlak dat dat wel doet, precies op de plekken waar onze banen erop moeten klikken. Dat is geen verschil in materiaal of in kleur, dat is een verschil in wat er onder de bevestiging moet liggen voordat de eerste baan erop mag.
Wie een dakdekker of aannemer inschakelt voor een golfplatendak, doet er goed aan vooraf te laten vaststellen of er asbest in het spel is en hoe het regelwerk op de bestaande gordingen wordt afgestemd. Dat is geen kwestie die met de banen zelf te maken heeft, maar zonder een goed antwoord daarop is er geen vlak waarop onze klemmen hun werk kunnen doen.