Klikzink
Een golfplatendak is meestal geen nieuwbouw. Het is een schuur, een stal, een loods, vaak van vlak voor of net na de tijd dat er nog asbest in die golfplaten zat. Wie daar een felsbaan overheen legt, kiest voor een lange levensduur op een ondergrond die zelf al decennia meegaat. Die keuze voor duurzaamheid raakt meteen de klem die de baan vasthoudt, want die klem raakt twee metalen tegen elkaar aan die niet hetzelfde gedrag hebben.
Onze felsbanen zijn van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating. Het verzinken beschermt de plaat zelf, maar op de plek waar de klem de baan vastklemt, ontmoeten twee materialen elkaar rechtstreeks: het verzinkte staal van de baan en het metaal van de klem. Als daar twee ongelijke metalen langdurig vocht tussen zich hebben, ontstaat galvanische corrosie. Het ene metaal offert zich op aan het andere, en dat gaat door zolang er vocht bij kan. Op een dak dat twintig, dertig jaar moet meegaan is dat geen kleine kwestie, want de klem zit verstopt onder de fels en is na montage niet meer te controleren zonder de baan open te maken.
Daarom werken we op dit soort daken met een klem van roestvaststaal. Roestvaststaal reageert nauwelijks met het zink op de plaat, en waar het wel reageert, is de reactie zo traag dat ze in de praktijk niet aan de levensduur van het dak komt. De klem is en blijft de zwakke schakel niet. Dat is iets anders dan zeggen dat de klem onderhoudsvrij is of dat er nooit iets met de verbinding gebeurt: het is een kwestie van welk risico je uitsluit en welk risico overblijft, namelijk vocht dat via een andere weg het dak binnenkomt. Daarvoor verwijzen we naar hoe een klikdak op een golfplatendak in het algemeen in elkaar gaat.
Een golfplaat draagt niet gelijkmatig. De golving betekent dat de plaat op regelmatige afstand steun heeft en daartussen doorbuigt onder eigen gewicht en onder belasting. Een felsbaan die daar direct op zou liggen, zou op de toppen van de golf steun krijgen en in de dalen los hangen. Dat is geen probleem dat de klem zelf oplost; dat lost een regelwerk op dat over de golfplaat heen wordt aangebracht, vlak en waterpas, zodat de felsbanen daar overheen op een egale ondergrond liggen. De klem wordt vervolgens op dat regelwerk bevestigd, niet op de golfplaat zelf.
Dat regelwerk is meestal van hout of van een lichte stalen constructie, afhankelijk van wat de bestaande dakconstructie aankan en van wat er onder de golfplaat al aan draagvermogen zit. In de praktijk betekent dit dat een golfplatendak nooit in één stap wordt bekleed. Eerst het regelwerk, waterpas gesteld op de oneffenheid van de golf, dan de klemmen op dat regelwerk, en dan de felsbanen die daar overheen klikken. Elke stap hangt af van de vorige, en een regelwerk dat scheef ligt, geeft een dak dat scheef ligt, hoe secuur de klem verder ook zijn werk doet.
Bij een deel van deze daken is de bestaande golfplaat asbesthoudend. Dat is geen detail dat de klem raakt, maar het bepaalt wel de volgorde van het hele project en dus wanneer en hoe de klem uiteindelijk gemonteerd wordt. Asbesthoudende platen vallen onder eigen regels voor verwijdering, verpakking en afvoer, en die regels bepalen wie het werk mag doen en met welke certificering. Soms wordt gekozen om de asbestplaat te laten zitten en het regelwerk daar los boven te bouwen, zodat niemand de plaat meer beschadigt. Soms is sanering wel nodig, bijvoorbeeld als de golfplaat zelf al beschadigd is of als de opdrachtgever de asbest liever helemaal weg wil hebben. In beide gevallen ligt die keuze vóór de felsbaan en de klem in het traject, en is het geen keuze die wij vanuit de bevestiging maken. Wel is het goed om te weten dat een golfplatendak met asbest meer voorbereidingstijd vraagt dan een golfplatendak zonder, en dat die tijd los staat van hoe snel de felsbanen er daarna op liggen.
Roestvaststalen klemmen zijn niet overal nodig. Op een dak waar de felsbaan op houten regelwerk ligt zonder ander metaal in de buurt, is het risico op galvanische corrosie kleiner en kan een verzinkte klem afdoende zijn. Roestvaststaal kost meer, en die meerprijs heeft alleen zin als er ook echt een reden is om hem te betalen: een oud golfplatendak met resten van ander metaal in de constructie, een gevel met aangrenzende metalen onderdelen, of een opdrachtgever die specifiek een lange levensduur van de bevestiging wil zonder risico op contactcorrosie. Op een nieuwbouwschuur met een simpele houten dakconstructie is dat risico er vaak niet, en daar is de standaard klem doorgaans voldoende. Wij denken daarin liever mee op basis van de concrete situatie dan dat we roestvaststaal als standaard voorschrijven waar het niet nodig is.
Op een golfplatendak ligt de volgorde dus vast: eerst kijken of er asbest in het spel is, dan het regelwerk aanbrengen en waterpas stellen, dan de klemmen plaatsen, en dan de felsbanen erover heen klikken. Omdat de klem blind bevestigd is en geen schroef door de plaat gaat, ligt het tempo van het laatste deel van dit werk vooral bij hoeveel vierkante meter er op een dag geklikt kan worden, en dat tempo is op een golfplatendak niet anders dan op andere ondergronden zodra het regelwerk er eenmaal ligt. De vertraging zit in de stappen daarvoor, niet in het klikken zelf.
Bij de randen van het dak, waar de golfplaat overgaat in een dakrand of aansluit op een gevel, gelden weer andere aandachtspunten die niet aan de klem zelf liggen maar aan de afwerking van die rand; dat is bijvoorbeeld het onderwerp bij de dakrand op een golfplatendak. Voor de klem zelf op een golfplatendak met asbest of met ander metaal in de constructie is het belangrijkste dat de keuze voor roestvaststaal een keuze is die u voor de bouw al maakt, samen met de opdrachtgever, en niet iets dat achteraf nog te wijzigen is zonder de baan open te maken.