Klikzink
De dakvoet is de rand waar het dak begint en waar al het water dat erover valt, uiteindelijk langsloopt. Voor de bevestiging van een klikfelsbaan is dit de plek waar de eerste klem zit, en die klem staat er niet zomaar. Bij wind is de onderrand van een dak de plek waar de opwaartse zuiging het grootst is. De klem aan de dakvoet krijgt dus meer trek te verwerken dan een klem halverwege een baan, en dat is precies waarom deze aansluiting een apart verhaal is en niet gewoon de rest van het dak met een randje eraan.
Onder de klem zit hier geen dakbeschot met tengels, maar een sandwichpaneel: twee stalen huiden met daartussen een isolatiekern. Die opbouw stelt andere eisen aan hoe je vastschroeft dan een houten ondergrond. De schroef moet door de bovenhuid van het paneel heen om houvast te krijgen in het staal, niet in de isolatie. Isolatie geeft geen trekvastheid; een schroef die alleen in de kern zit, trekt er bij de eerste windvlaag zo weer uit. Dat betekent dat de schroeflengte precies moet passen op de paneeldikte die op de tekening staat. Te kort, en de schroef bijt niet door de bovenhuid heen. Te lang, en de punt duwt de onderhuid van het paneel omhoog of drukt de isolatie in elkaar rond het gat, waardoor de klem nooit helemaal vlak komt te liggen en op termijn los kan gaan werken.
Het verschil met een houten ondergrond zit vooral in de marge voor fouten. Op hout kan een schroef een paar millimeter te lang zijn zonder dat het meteen een probleem geeft, want het hout geeft mee en de schroef vindt houvast in de vezels eromheen. Een sandwichpaneel heeft die marge niet. De bovenhuid is een dunne stalen plaat; daarachter is het meteen isolatie tot aan de onderhuid. Er is dus geen overgangszone die kleine afwijkingen opvangt. Wie hetzelfde schroefschema gebruikt als op de vorige klus, zonder te kijken naar de paneeldikte die deze keer geleverd is, bouwt een fout in die je van boven niet ziet en die zich pas laat merken als de klem onder trek komt te staan.
De klem die de felsbaan vasthoudt, zit onder de fels en wordt door de schroef tegen het paneel getrokken. Aan de dakvoet leggen wij deze klemmen dichter bij elkaar dan verderop op het dak, juist omdat de trekkrachten hier het grootst zijn. Elke klem is een doorboring van de bovenhuid, en elke doorboring moet raak zijn: recht in het staal, niet schuin erlangs, en niet zo diep dat de kern eronder wordt samengedrukt. Bij een correcte montage ligt de klem plat op het paneel en trekt de schroef de klem aan zonder de plaat te bol te zetten.
Wat hier bijzonder is ten opzichte van andere delen van het dak, is dat de dakvoet ook de plek is waar de onderste rand van de eerste felsbaan vrij ligt, nog niet beschermd door een volgende baan die erover valt. Die rand moet stevig vastzitten voordat de rest van het dak wordt gelegd, want de volgorde van werken bouwt hier vanaf op. Wordt de onderste rij klemmen te licht uitgevoerd, dan zet dat de toon voor een dak dat er bij montage prima uitziet maar bij de eerste stevige storm juist aan de voet gaat trillen of lichtjes opstaat.
Een te lange schroef in sandwichpaneel is de meest voorkomende fout die wij op de bouwplaats tegenkomen, en de reden is bijna altijd dat er meerdere paneeldiktes op één project zitten. Een gebouw kan aan de gevel een dunner paneel hebben dan op het dak, of de leverancier van het paneel wijzigt tijdens de bouw van dikte zonder dat dit expliciet wordt doorgegeven aan wie de felsbanen bevestigt. Wordt dan het schroefschema van de gevel per ongeluk aangehouden op het dak, dan zit de schroef net te lang. Bij de dakvoet, waar de klem al onder de meeste trek staat, is dat de plek waar dit verschil het eerst een zichtbaar gevolg heeft: een lichte bolling in de onderhuid, of een klem die niet vlak aansluit en daardoor met een tik meebeweegt als er iemand op het dak loopt.
Een te korte schroef geeft een ander soort fout, die minder zichtbaar is maar niet minder vervelend. De schroef pakt dan nog wel iets van de bovenhuid, maar niet voldoende om de volledige trekkracht op te vangen. Bij windbelasting op de onderrand van het dak is dit precies de situatie waarin een klem langzaam los begint te werken. Dat gebeurt niet in één keer; het is een geleidelijk proces van een fractie speling die met herhaalde windstoten toeneemt. Op het moment dat het opvalt, tijdens een controle of omdat een baan zichtbaar anders ligt dan zijn buren, is de schroefverbinding er al langer aan onderdoor.
Daarom is de paneeldikte op de tekening bij de dakvoet niet een detail dat je er even bij checkt, maar het uitgangspunt waar de schroeflengte direct uit volgt. Wij denken hierin mee op tekening, zonder dat dit iets kost, juist omdat wij vaker zien dat een project met meerdere paneeldiktes werkt dan dat het overal hetzelfde paneel is. Bij twijfel over de opbouw van het paneel zelf, de isolatiedikte of de conditie bij lage temperatuur, verwijzen wij door naar de informatie over de ondergrond; hier gaat het ons om de bevestiging die daarop moet houden.
Onze stalen felsbanen zetten door temperatuurwisseling ongeveer half zoveel uit als een zinken bekleding, maar ook die kleinere beweging moet ergens heen kunnen. Bij een klikfelsdak gebeurt dat doordat de klem de baan wel vasthoudt maar niet helemaal klemvast in de fels zelf zit; er blijft een beetje speling voor de plaat om te bewegen zonder dat de klem daarin meebeweegt. Aan de dakvoet, waar de eerste klem zit en waar de rand van de baan vrij ligt, is dit meebewegen het meest voelbaar. Een klem die hier te strak is aangedraaid, of een schroef die de plaat lokaal tegen het paneel heeft vastgezet in plaats van alleen de klem, belet die beweging en dat leidt tot spanning in de plaat vlak boven de dakvoet.
Op een houten ondergrond geeft dat verschil in stijfheid tussen klem en plaat iets van speling in het hout zelf, wat kleine onnauwkeurigheden opvangt. Op sandwichpaneel is die speling er niet, want de bovenhuid is star staal op star staal. Dat vraagt om een montage die vanaf de eerste rij klemmen bij de dakvoet zorgvuldig het voorgeschreven schroefschema volgt, met de juiste lengte voor de paneeldikte die daadwerkelijk geleverd is, niet die welke op papier stond bij de start van het project.
Ons advies bij een dakvoet op sandwichpaneel is daarom simpel te formuleren, ook al is de uitvoering precisiewerk: meet de paneeldikte ter plaatse, controleer of die overeenkomt met de tekening, en gebruik de schroeflengte die daar exact bij past. Wij leveren de klikfelsbanen op maat en denken mee over het bevestigingsschema aan de dakvoet, zodat de eerste rij klemmen de trekkracht kan opvangen waarvoor hij bedoeld is.