Klikzink
De kilgoot is de binnenhoek waar twee dakvlakken tegen elkaar aan komen. Anders dan op de kop van een schoorsteen of bij een dakraam, waar de bevestiging vooral rondom een obstakel moet sluiten, gaat het hier om een lijn die het water van twee kanten verzamelt. Alles wat op beide dakvlakken naar beneden loopt, komt hier samen en moet vervolgens weg. Dat maakt de kilgoot tot een van de weinige plekken op een dak waar de bevestiging van de felsbanen zelf al rekening moet houden met een dubbele belasting, nog voordat er iets aan hemelwaterafvoer of doorvoer bij komt.
Op houten dakbeschot ligt de klem van onze banen op de gordingen, via geschaafde delen of platen die op de gordingen zijn gespijkerd of geschroefd. Dat is de klassieke opbouw: een aaneengesloten houten vlak waarop de klemmen met een schroef vastzitten. De schroef pakt in het hout zelf, niet in een metalen ondergrond, en de houdkracht daarvan hangt af van de dikte van het beschot en de houtsoort. Grenen pakt anders dan vurenhout, en dun beschot geeft minder houvast dan een dikke plank. Bij de kilgoot komt daar een tweede factor bij: de klemmenrij die langs de kil loopt, staat niet in het verlengde van de normale banenrichting maar volgt de diagonaal van de hoek. Dat betekent dat de klemafstand hier vaker aangepast wordt en dat de aansluiting op het beschot preciezer moet, omdat de baan er schuin op eindigt in plaats van recht.
Op een recht dakvlak leggen we de banen op volgorde naast elkaar, met een vaste klemafstand die overal hetzelfde is. Bij de kilgoot verandert die volgorde. De banen die vanaf beide dakvlakken naar de kil toe lopen, moeten er schuin op aflopen, en dat schuine stuk is per baan net iets anders van lengte. Dat betekent dat elke baan die de kil raakt apart wordt afgekort en dat de klem die dat uiteinde vasthoudt op een plek zit die niet in het standaard rooster van de rest van het dak past. Wij leveren de banen op maat en op de millimeter afgekort, maar de plek waar de kilgoot precies loopt, wordt op de bouw pas echt duidelijk als de gordingen en het beschot er liggen. Daarom werken dakdekkers hier vaak met een sjabloon of een meetlijn die pas op de bouwplaats wordt vastgesteld, in plaats van met een tekening die al helemaal vastligt voordat de eerste baan gelegd is.
De klem onder de laatste rij banen voor de kil zit dus dichter bij de rand van het beschot dan verder op het vlak. Dat is op zich geen probleem, zolang het beschot daar dik genoeg is en de schroef niet te dicht bij de rand van een plank komt. Een schroef die te dicht bij de kopse kant van een plank zit, splijt het hout eerder, vooral bij naaldhout dat na verloop van tijd nog wat verder uitdroogt. Bij een vlak dak is dat een detail dat je kunt corrigeren door de klem een paar centimeter te verschuiven. Bij de kilgoot is die ruimte beperkter, omdat de schuine aansluiting al bepaalt waar de laatste klem ongeveer moet komen.
Het aandachtspunt bij houten dakbeschot is vochtig hout dat later krimpt. Dat geldt overal op het dak, maar bij de kilgoot telt het dubbel, omdat hier het meeste water samenkomt en het hout op deze plek dus ook het meest wisselend belast wordt door vocht van buiten, terwijl het beschot zelf nog moet drogen na de bouw. Wordt het beschot te vochtig gelegd, dan trekt het hout krimp in nadat de felsbanen en de klemmen al zitten. De schroef zelf verschuift niet, maar het hout errond wel, en dat kan op termijn speling geven in de klem die net op de kilgoot de meeste steun moet bieden. Bij een gewoon vlak merk je dat soms niet eens, omdat de belasting overal gelijk verdeeld is. Bij de kilgoot, waar de klemmenrij al een andere positie en een grotere belasting heeft, is diezelfde speling eerder een zwakke schakel.
Om die reden raden wij aan de houtvochtigheid van het beschot te controleren voordat de banen gelegd worden, met name rond de kilgoot en de aansluitingen die daar samenkomen. Dat is geen andere eis dan wij ook geven bij een recht dakvlak, maar de marge om een fout later te herstellen is hier kleiner. Een klem die op het rechte vlak wat losser komt te zitten, kun je vaak bijstellen zonder de hele baan te vervangen. Bij de kilgoot zit de klem vaak half onder een schuine snede, en dat maakt bijstellen achteraf omslachtiger.
De fouten die we in de praktijk het meest tegenkomen bij een kilgoot op houten dakbeschot, zitten niet in de klem zelf maar in de voorbereiding van het beschot. Een kil die niet recht is uitgelijnd op de gordingen, geeft een schuine snijlijn die van boven naar onder net iets verschuift. De banen worden dan wel netjes afgekort, maar de klemmenrij loopt niet meer parallel aan de werkelijke waterlijn, waardoor de laatste klem op sommige plekken net te dicht bij de rand van het beschot zit en op andere plekken juist te ver ervan af. Dat is precies het soort verschil dat op een recht vlak nauwelijks opvalt, maar bij de kilgoot, waar het water zich concentreert, wel gevolgen kan hebben voor hoe het water zich onder de laatste rij banen gedraagt.
Een andere fout is het gebruik van te dun beschot juist op de kil, terwijl de rest van het dak dikker hout heeft. Dat gebeurt soms omdat de kil wat later wordt afgetimmerd en de aannemer daar de restanten van dikkere planken gebruikt in plaats van hetzelfde materiaal als elders. De schroef pakt dan wel, maar met minder uittrekwaarde dan op de rest van het dak, en dat is nu net de plek waar de belasting het grootst is. Wij zien deze situatie vaker bij dakkapellen waarbij de kil tegen een bestaand dakvlak aansluit, zoals ook aan de orde komt bij de aansluiting op de dakkapel, waar een vergelijkbare overgang tussen twee vlakken speelt, al ligt de nadruk daar meer op de aansluiting rond het opgaande werk dan op de kilgoot zelf.
Gebruik voor de kil dezelfde houtdikte en houtsoort als voor de rest van het beschot, en meet de kilgoot op de bouw zelf uit voordat de banen op maat besteld worden. Laat het beschot rond de kil niet vochtiger zijn dan elders, en geef de laatste klemmenrij vóór de kil iets meer aandacht bij het plaatsen: niet te dicht op de rand van een plank, en met een klemafstand die is afgestemd op de schuine aansluiting in plaats van blind het standaardrooster van het vlakke dakdeel over te nemen. Wilt u dit vooraf op tekening laten uitwerken, dan kijken wij daar kosteloos naar mee, ook als de kilgoot in uw ontwerp een ongebruikelijke hoek heeft.