Klikzink
Een dakraam is altijd een onderbreking in het vlak. Het water dat over het dak loopt, moet om dat gat heen worden geleid, en de manier waarop dat gebeurt hangt sterk af van het materiaal waarin het gat zit. Op deze pagina zetten we twee manieren naast elkaar: de klikbare felsbaan die we zelf leveren, en EPDM, de rubberdoek die op veel platte en flauw hellende daken ligt. Geen van beide is de vanzelfsprekende winnaar. Het gaat om wat er bij het ene materiaal gebeurt en bij het andere, en waarom dat verschil met bevestiging te maken heeft.
EPDM is een aaneengesloten vel. Bij een dakraam wordt het vel rondom opgezet, tegen de opstand van het kozijn aan gekleefd of met een insteekprofiel vastgezet, en vervolgens afgekit of mechanisch geborgd met een drukregel. De kracht van die oplossing is dat het membraan geen naad kent rond het gat: het is één stuk rubber dat om de opstand heen is gevouwen en er dus, als het goed gelegd is, waterdicht tegenaan sluit zonder dat er ergens een fels of overlap in de buurt van het raam ligt. Voor een dakdekker die met EPDM werkt is dat een bekend en beheersbaar detail. De folie is flexibel, ze laat zich om hoeken drukken, en de aansluiting wordt in feite in één beweging gelegd.
Bij een felsbaan ligt dat anders, want het vlak bestaat niet uit één vel maar uit stroken staal die aan de fels in elkaar klikken en onder de fels op de klemmen liggen. Rond een dakraam wordt het stramien van die stroken onderbroken. De baan die tegen het kozijn aan loopt, wordt op maat ingekort en krijgt een eigen aansluiting op de dakraamflens, meestal met een opstaande rand die weer los van het klikprofiel is uitgevoerd. Dat is geen kwestie van drukken en kleven, maar van passend maken: de plaat wordt zo afgekort en gezet dat het water dat vanaf de bovenliggende banen naar beneden loopt, netjes langs het kozijn wordt geleid en niet ertegenaan blijft staan. Omdat wij op de millimeter leveren, kan die aansluitende baan al vooraf op de juiste lengte en met de juiste uitsparing worden gewalst, wat het werk op het dak zelf eenvoudiger maakt dan wanneer alles ter plekke moet worden aangepast. Eenvoudiger, niet eenvoudig: rond een dakraam blijft het precisiewerk dat om ervaring vraagt.
Het verschil tussen kleven en klemmen zit vooral in wat er met de omgeving van het gat gebeurt als het materiaal beweegt. EPDM zet nauwelijks uit en trekt als geheel mee, dus de kleefverbinding rond het kozijn staat zelden onder spanning die van het materiaal zelf komt. Bij stalen felsbanen is er wel uitzetting, zij het ongeveer half zoveel als bij zink, en die uitzetting speelt zich af in de bevestiging: de klemmen onder de fels laten de baan een stukje bewegen zonder dat er iets doorboort of scheurt. Rond een dakraam is de opening in het vlak een vast punt, en de banen die eromheen liggen moeten dus zo worden gedetailleerd dat de platen richting het kozijn kunnen bewegen zonder dat de aansluiting openscheurt. Dat is een ander soort rekenwerk dan bij EPDM, waar de vraag vooral is of de kleefnaad de jaren doorstaat, en bij ons of de opstaande rand genoeg speling heeft.
Er is een reëel voordeel aan de kant van EPDM, en dat mag hier gezegd worden: bij een membraan is de aansluiting rond een dakraam in principe een naadloos vel, terwijl bij een felsdak er onvermijdelijk een overgang is tussen het geklikte vlak en de losse plaatwerkdetaillering rond het kozijn. Elke overgang tussen twee verschillende manieren van bevestigen is een plek die om aandacht vraagt, en hoe meer van dat soort overgangen er in een dak zitten, hoe meer er ook kan verschillen in hoe zorgvuldig ze zijn uitgevoerd. Bij EPDM is dat risico kleiner, juist omdat het membraan zelf om het gat heen kan worden gevouwen zonder dat er een ander bevestigingsprincipe bij komt.
Daar staat tegenover dat een membraan alleen dicht blijft zolang de kleefverbinding dat blijft, en die verbinding ligt bij een dakraam op een plek waar nogal wat gebeurt: onderhoud aan het kozijn, een ladder die er soms tegenaan komt, vocht dat van het glas afdruipt. Bij een geklemd stalen dak zit de kwetsbare plek niet in een lijmnaad maar in de precisie van de plaatwerkaansluiting zelf. Een dakdekker die met plaatwerk werkt, is dat gewend; een dakdekker die alleen met EPDM werkt, moet voor dat detail net even anders leren kijken.
Wat het scheelt in snelheid is niet in het voordeel van een van de twee methodes in algemene zin, maar wel rond het dakraam specifiek. EPDM sluit met minder losse onderdelen aan, wat bij een enkel dakraam op een verder eenvoudig vlak vaak sneller klaar is dan het uitmeten en aanpassen van de stroken staal ertegenaan. Bij een groter aantal felsbanen rond een raam, of bij een dak waar toch al met staal wordt gewerkt, valt dat verschil weg, omdat de aansluitende baan dan al vanaf de wals op maat is meegeleverd.
Wanneer EPDM de logische keuze blijft, is als het dak toch al met een membraan wordt uitgevoerd of als er veel doorvoeren en hoeken dicht bij elkaar liggen die stuk voor stuk om een gekleefde aansluiting vragen. Op zo'n dak is het onhandig om voor één dakraam een ander bevestigingsprincipe te introduceren. Onze felsbanen liggen voor de hand op een dak dat toch al in staal wordt uitgevoerd, of waar de blinde bevestiging en het aanzien van een fels gewenst zijn en het rubber daar niet in past. In dat geval is het dakraam een detail dat mee moet in de plaatwerktekening, niet een reden om van materiaal te wisselen.
De vergelijking met gesoldeerd zink rond een dakraam staat op een andere pagina, en gaat over een ander onderscheid: daar wisselen twee manieren van metaal verbinden, hier wisselt een gekleefd membraan met een geklemd stalen vlak. Wie moet kiezen tussen EPDM en onze felsbanen rond een dakraam, doet er goed aan het detail vooraf op tekening te laten zetten. Dat meedenken kost bij ons niets, en de uitsparing en aansluitende baan komen dan al vanaf de wals in de juiste maat aan op de bouw.