Klikzink
Een lager dak tegen een hoger gebouw is een van de plekken waar een dak het meest te verduren krijgt. Het water van het bovenliggende vlak komt erbij, de opgaande wand moet dicht blijven bij beweging van de constructie, en de overgang zelf ligt vaak op een plek die je maar één keer goed kunt maken voordat er een kozijn, een regenpijp of een tweede dakvlak tegenaan komt. Op deze pagina zetten we de twee gangbare manieren om die aansluiting te maken naast elkaar: een rubberdoek dat wordt gekleefd of geballast, en een felsbaan die wordt vastgeklemd.
EPDM is een rubberdoek dat in banen op het dak wordt gelegd en aan de randen en bij opstanden wordt vastgezet. Bij een aanbouw betekent dat meestal: het doek loopt door tot tegen de opgaande wand, wordt daar omhooggezet en vastgelijmd of mechanisch bevestigd met een strip, en vervolgens afgedekt met een afdeklat of inkomstrook. De lijmverbinding moet droog en stofvrij zijn om te hechten; bij twijfelachtig weer betekent dat wachten of een tent optrekken. Bij grotere oppervlakken wordt het doek soms geballast met grind of tegels, maar tegen een opgaande wand is dat niet mogelijk en moet er altijd gekleefd of mechanisch vastgezet worden.
De kracht van EPDM zit in de eenvoud van het materiaal zelf: het doek is soepel, volgt oneffenheden in de ondergrond, en een enkele baan kan een groot vlak zonder naad overspannen als de afmetingen dat toelaten. Rond een schoorsteen of een klein dakraam is dat prettig. Tegen een rechte, verticale wand van een aanbouw is die souplesse minder een voordeel: de wand is meestal recht en stijf, en daar wint u weinig met een flexibel doek dat u zelf strak en zonder plooien omhoog moet zetten.
Bij een klikbevestigde felsbaan wordt de opstand tegen de aanbouw in stalen plaat meegenomen. De laatste baan van het dakvlak wordt bij de wand omhoog gezet, en daar wordt een aparte opstandbaan op aangesloten die vastklikt op dezelfde klemmen als het vlakke deel. Er wordt niet gelijmd en er wordt niet door de plaat heen geschroefd. De klem zit onder de fels, dus ook bij de opstand blijft het aanzicht vrij van bevestigingsmateriaal. Waar het rubberdoek langs de wand wordt opgezet en vastgehouden door een strip of lijmnaad, wordt bij staal de hoek zelf een vouw, en die vouw zit mechanisch vast in het systeem van klemmen dat over de hele lengte van de aansluiting doorloopt.
Dat verandert wat er kan verschuiven. Staal zet uit en krimp bij temperatuurwisseling, en bij een opstand van een meter hoogte tegen een bakstenen muur voelt u dat het meest in de lengterichting van de aansluiting. Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en de klemmen zijn erop gemaakt om die beweging op te vangen zonder dat de verbinding zelf gaat lekken. Bij EPDM speelt uitzetting van het doek zelf minder, maar de lijmnaad tussen doek en wand krijgt over jaren wel te maken met de eigen beweging van de bouwdelen aan weerszijden, en een lijmverbinding herstelt zich niet als hij eenmaal loskomt.
Bij een aanbouw loopt het water van het hogere dak vaak over het lagere dak heen, en bij een brede aanbouw kan dat een aanzienlijke hoeveelheid zijn die langs de opstand naar de goot moet. Bij een rubberdoek is dat in principe geen probleem zolang het doek intact is en de lijmnaad niet lekt; het gaat mis op het moment dat er een detail is waar het doek een hoek moet maken, zoals bij een binnenhoek van de aanbouw tegen de gevel. Daar moet het doek worden ingesneden en bijgeplakt, en dat is precies de plek waar een EPDM-dak na een aantal jaar het eerst gaat lekken.
Bij een klikdak wordt die binnenhoek met een gefabriceerd hoekstuk opgelost dat op maat is gewalst en meeklikt in het systeem, in plaats van dat er op het dak zelf wordt gesneden en geplakt. Dat is precies waar wij dieper op ingaan bij [de aansluiting op de nok](/bevestiging/aansluiting-aanbouw), waar dezelfde logica van doorlopende klemmen in plaats van losse plakverbindingen wordt uitgelegd voor een andere hoek van het dak.
Het is niet zo dat een klikdak overal de eerste keuze is. Bij een dak met veel kleine opstanden, doorvoeren en een grillige plattegrond, zoals bij een aanbouw met dakramen, een schoorsteen en een ventilatiekanaal dicht bij elkaar, is een soepel doek dat zich om elk detail heen laat plooien vaak sneller te leggen dan stalen platen die stuk voor stuk op maat gewalst moeten worden. Wij lichten dat verder toe bij de aansluiting op een aanbouw bij veel dakdoorvoeren, waar het aantal details bepaalt welke oplossing minder werk kost. Ook bij een heel laag hellend dak, tegen de grens van wat nog als dakhelling telt, is EPDM vaak de voor de hand liggende keuze omdat een felsbaan vanaf zes graden helling wordt toegepast en daaronder niet meer.
Een ander punt waar EPDM wint: reparatie. Een beschadiging in een rubberdoek is met een lapje en lijm te verhelpen door iemand die het doek kent, en dat kan relatief snel na een storing of een verkeerd geplaatste ladder. Bij een klikdak zit de sterkte juist in het feit dat er niets doorboord is en er dus ook niets is om simpel te herstellen met een lapmiddel; een beschadigde baan wordt vervangen, niet gerepareerd. Dat is een ander soort onderhoud, en voor sommige opdrachtgevers, bijvoorbeeld bij een pand waar op korte termijn zelf bijgewerkt moet kunnen worden, is dat een reden om toch voor het doek te kiezen.
Daartegenover staat dat een klikdak op een aanbouw met een overwegend recht en groot vlak, waarbij de aansluiting op de hogere gevel de enige bijzondere plek is, met minder handelingen dicht te maken is dan een EPDM-dak. Er is geen wachttijd voor lijm die moet uitharden, geen weersafhankelijkheid voor de kleefverbinding, en de opstand wordt in dezelfde werkgang meegenomen als het vlakke dak. Bij een aanbouw van bijvoorbeeld vijftien vierkante meter met een rechte opstand van vier meter tegen de bestaande gevel is dat in de praktijk een middag werk voor een ploeg die met het systeem vertrouwd is, tegenover een dag of meer voor het zorgvuldig kleven en afwerken van eenzelfde rubberdoek inclusief droogtijd.
Ook qua levensduur van de aansluiting zelf is het verschil relevant. Een lijmverbinding is afhankelijk van de kwaliteit van de ondergrond op het moment van kleven en van de vakbekwaamheid van wie het doek verwerkt; een klemverbinding hangt niet af van hoe schoon en droog de wand die dag was. Dat is ook waarom wij bij renovatieprojecten, waar de bestaande wand vaak niet perfect vlak of droog is, vaker naar het klikdak grijpen dan naar het doek, al blijft dat afhankelijk van de rest van het dak en de wensen van de opdrachtgever.