Klikzink
Een schoorsteen midden in een dakvlak is voor elk daksysteem het lastigste punt. Er staat een muurtje in de weg waar water tegenaan loopt, en dat water moet bovenlangs uiteen worden gestuurd voordat het onderlangs weer verder kan. Bij een schoorsteen aan de nok is dat nog te overzien, maar midden in een vlak moet al het water dat van boven komt eerst om het obstakel heen voordat het de rest van de baan kan vervolgen. Hoe dat wordt opgelost, en waarmee, maakt een groot verschil in wat er op het dak moet gebeuren en wie dat kan doen.
Bij gesoldeerd zink wordt de aansluiting rond een schoorsteen ter plekke gemaakt. De loodgieter of dakdekker meet de situatie op, knipt en vouwt de platen op maat, en soldeert de naden waterdicht. Dat is precies waarom dit vakwerk wordt genoemd: er is oefening voor nodig om een soldeernaad zo te leggen dat hij dun, sterk en blijvend dicht is, en dat werk kan alleen door mensen die dat vak hebben geleerd. Op een gemiddelde bouwplaats zijn dat er niet veel. Wie een schoorsteendetail in zink wil laten maken, moet vaak wachten tot er een specialist beschikbaar is, en die planning ligt niet altijd in uw hand.
Solderen is bovendien weersafhankelijk. Er moet droog gewerkt worden, de temperatuur moet redelijk zijn, en wind maakt het werken met een soldeerbout op een dak onprettig en soms onveilig. Een schoorsteendetail dat op papier een halve dag werk is, kan door een paar dagen slecht weer een week duren, en dat is een probleem als de rest van de bouw wel doorgaat. Bij winterwerk speelt dat nog sterker, zoals ook te lezen is op de pagina over de schoorsteen bij winterwerk.
Wat solderen daarvoor teruggeeft, is een naad die overal even dicht is en die zich voegt naar elke vorm. Rond een ronde schoorsteen, een schuine aansluiting of een ingewikkelde combinatie van hoeken is gesoldeerd zink nog altijd moeilijk te evenaren. De plaat wordt om de vorm heen gevouwen en dichtgesoldeerd, punt voor punt, en er is geen overlap of klemverbinding die de vorm beperkt. Bij een schoorsteen met een ongewone doorsnede, of bij een monument waar de bestaande vormgeving gerespecteerd moet worden, is dat een reëel voordeel. Op de pagina over de schoorsteen bij een monument gaan we daar verder op in.
Onze klikbanen werken anders. De felsbanen lopen door tot aan de schoorsteen en worden daar onderbroken door een aansluiting die is opgebouwd uit stroken en hoekstukken die net als de rest van het dak in elkaar klikken, met de klem onder de fels die blind bevestigd zit. Er wordt niet ter plekke een naad dichtgesoldeerd, maar een detail samengesteld uit onderdelen die al op maat zijn afgekort. Dat is precies wat wij uitleggen bij de schoorsteen bij een klikdak, en het is de reden dat wie ons systeem legt, dat kan zonder soldeerervaring. Eenvoudiger dan solderen, dat wel, maar niet iets wat zonder enige instructie klaar is.
Het verschil zit in de manier waarop het water wordt gestuurd. Bij gesoldeerd zink bepaalt de vakman ter plekke hoe de opstand, de kraal en de aansluiting op de fels precies vorm krijgen, en hij past dat aan op wat hij ziet. Bij ons systeem ligt die vorm grotendeels vast in de onderdelen: een kraalstuk, een hoekaansluiting, een stootrand die op de bestaande felsbaan aansluit. Dat werkt goed bij de gangbare situaties, een rechte schoorsteen op een regelmatig dakvlak, maar bij een sterk afwijkende vorm is er minder ruimte om ter plekke te improviseren dan een soldeerder heeft. Wie twijfelt of een specifieke schoorsteen daarvoor in aanmerking komt, kan dat het beste vooraf op tekening laten bekijken; dat meedenken kost bij ons niets.
Op de bouwplaats is het verschil in tempo het meest voelbare punt. Een schoorsteendetail in zink kost, afhankelijk van de complexiteit, een dagdeel tot een dag werk van een gespecialiseerde vakman, exclusief wachttijd op weer of planning. Onze aansluiting wordt gelegd door dezelfde ploeg die de rest van het dak legt, met onderdelen die al klaarliggen, en dat scheelt niet alleen tijd maar ook een extra partij op de bouw die ingepland moet worden. Bij een gefaseerde oplevering, waarbij het dak in delen wordt afgerond, telt dat verschil dubbel; zie ook de schoorsteen bij een gefaseerde oplevering.
Er is ook een verschil in wat er kan misgaan, en waar. Een soldeernaad is zo sterk als de vakman die hem heeft gelegd, en een zwakke naad valt vaak pas na jaren op, als de eerste lekkage zich meldt op een plek die dan al lastig te bereiken is. Onze klemverbinding heeft geen naad die kan verouderen zoals soldeertin dat doet, maar heeft wel een eigen aandachtspunt: de klem moet op de juiste plek zitten en de aansluiting moet de bewegingsruimte krijgen die het materiaal nodig heeft bij temperatuurwisseling. Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, dus die beweging is kleiner, maar hij is er wel, en bij een schoorsteen die het vlak onderbreekt moet de aansluiting daar rekening mee houden. Dat is een detail dat in de uitvoering goed moet zitten, niet iets dat met meer materiaal wordt opgelost.
Wie kiest tussen beide, kiest dus niet alleen tussen twee manieren van bevestigen, maar tussen twee manieren van plannen. Solderen vraagt om een vakman, om droog weer, en om tijd die niet altijd te voorspellen is, en geeft daarvoor een naad die zich naar elke vorm voegt. Onze klikbevestiging vraagt om een detail dat vooraf is uitgedacht en om onderdelen die passen bij de situatie, en geeft daarvoor een tempo en een voorspelbaarheid die op een bouwplaats vaak net zo zwaar wegen als het uiterlijk van de naad zelf. Bij een standaard schoorsteen op een regelmatig dakvlak is dat een gemakkelijke keuze. Bij een ongewone vorm, of wanneer het bestaande beeld van een gebouw leidend is, verdient gesoldeerd zink serieuze overweging, en is het geen automatisme om voor de klikoplossing te kiezen.