Klikzink
Bij nieuwbouw ligt het dak in één keer open en werkt u het vlak in een volgorde die u zelf kiest. Bij renovatie in bewoonde staat kiest u die volgorde niet zelf. De bewoners onder het dak bepalen hoeveel vierkante meter er tegelijk open mag, en de schoorsteen ligt vaak precies op de plek waar dat het meest knelt: midden in het vlak, met een kant waar het water tegenaan loopt en met een bewoonde kamer of zolder direct onder de dakdoorvoer.
Het obstakel zelf verandert niet. Boven de schoorsteen moet het water nog altijd uiteen worden gestuurd voordat het langs de zijkanten verder kan, net als bij elke schoorsteen in een dakvlak. Wat wel verandert is de tijd die u heeft om dat op te lossen, en de manier waarop u het vlak rond de schoorsteen mag openen.
Bij een klikdak wordt elke baan met een klem onder de fels vastgezet, zonder dat er een schroef door de plaat gaat. Dat maakt het mogelijk om per etappe te werken: u legt een strook, klikt de volgende baan erover, en het vlak is na elke stap al waterdicht tot aan de rand waar u bent gestopt. Bij een gesoldeerd of ter plekke gefelst dak ligt dat anders, daar hoort het vlak rond een obstakel in één werksessie afgewerkt te worden omdat de naden pas dicht zijn na het solderen.
In bewoonde staat is die etappewerking geen bijkomstigheid maar de reden waarom dit systeem hier past. Een woonhuis waar de bewoners overdag aanwezig blijven, leent zich niet voor een dak dat een week lang openligt rond een schoorsteen. Met klembevestiging kan de aannemer de dagplanning afstemmen op wat er die dag daadwerkelijk dicht moet: het stuk boven de schoorsteen vandaag, de zijkanten morgen, zonder dat er 's nachts een vlak open blijft liggen dat nog niet regendicht is.
De fout die vaak wordt gemaakt is de schoorsteen aanpakken zoals u dat bij een leegstaand pand zou doen: het hele vlak rond het obstakel in één keer opentrekken, de oude loodslabben verwijderen, en dan pas beginnen met het inpassen van de nieuwe banen en de kraal. Bij een leegstaand gebouw is dat efficiënt, want er is niemand die last heeft van een dag zonder dakbedekking. Bij een bewoond pand betekent het dat er een nacht overheen gaat waarin het dak op de kwetsbaarste plek, rond de schoorsteendoorvoer, nog niet af is. Een bui die 's nachts komt, vindt dan geen fels die het water opvangt maar een tijdelijke afdekking die daar niet voor is gemaakt.
Het andere dat misgaat is de klem zelf onder druk zetten door haast. De klemmen onder de fels moeten op de juiste afstand en met de juiste ruimte voor uitzetting gezet worden, ook rond een schoorsteen waar de platen al korter en onregelmatiger zijn dan in een open vlak. Wie onder tijdsdruk werkt omdat de bewoners om vier uur weer binnen moeten kunnen, is eerder geneigd een klem net iets strakker te zetten dan bedoeld, of een baan net iets te vroeg te sluiten voordat de aansluiting op de kraal goed zit. Dat merkt u niet die dag. Dat merkt u het jaar erna, als de plaat bij de eerste koudegolf niet kan bewegen zoals hij moet en er spanning op de fels komt te staan.
Een aannemer die dit vaker doet, splitst het werk rond de schoorsteen in stukken die elk op zichzelf een afgesloten dagresultaat opleveren. De eerste dag wordt de bovenzijde van de schoorsteen aangepakt, waar het water uiteen moet worden gestuurd en waar de kraal het meest kritisch is. Aan het einde van die dag ligt daar een afgewerkt stuk fels dat een bui kan doorstaan, ook al is de rest van het vlak rond de schoorsteen nog open. De volgende dag volgen de zijkanten, waar de banen van weerskanten op de schoorsteen aansluiten. Pas als de zijkanten dicht zijn, wordt de onderzijde afgerond, want die ligt qua waterbelasting het minst kwetsbaar.
Deze volgorde is precies wat de blinde bevestiging mogelijk maakt. Omdat er geen doorlopende soldeernaad nodig is om het vlak waterdicht te krijgen, kan elke etappe zelfstandig functioneren zolang de klemmen op hun plaats zitten en de fels gesloten is. Bij een dak met veel doorvoeren naast de schoorsteen geldt dezelfde logica, zoals ook te lezen is bij de schoorsteen bij veel dakdoorvoeren, alleen is de opdeling dan fijner omdat er meer obstakels in een klein vlak samenkomen.
Dit lijkt een kwestie van planning en niet van bevestigingstechniek, maar de twee hangen samen. Een bewoner die weet dat het dak boven zijn slaapkamer die avond dicht is, ook al is de schoorsteen ernaast nog niet helemaal afgewerkt, accepteert een langere renovatieperiode beter dan een bewoner die elke avond onzeker is of het droog blijft. Die zekerheid kan een aannemer alleen geven als het systeem het toelaat om een deelresultaat op te leveren dat op zichzelf waterdicht is. Met een systeem waarbij het hele vlak pas dicht is na de laatste soldeernaad, kunt u die belofte niet doen, en moet u werken met noodafdichtingen die zelf weer een risico vormen.
Bij een gefaseerde oplevering van het hele gebouw speelt hetzelfde probleem op grotere schaal, zoals wij beschrijven bij de schoorsteen bij een gefaseerde oplevering, maar bij bewoonde renovatie komt er een extra laag bij: het gaat niet om een opleverdatum die naar achteren schuift, het gaat om mensen die er die nacht slapen.
De blinde bevestiging maakt het mogelijk om in etappes te werken zonder dat elke etappe een lek risico wordt. Ze verandert niets aan de vorm van het obstakel zelf, aan de kraal die rond de schoorsteen nodig is, of aan de manier waarop het water bovenlangs uiteen moet worden gestuurd. Die basis van het detail is bij een bewoond pand niet anders dan bij een leegstaand pand, en wie voor het eerst met een schoorsteen in een klikdak werkt, doet er goed aan zich eerst te verdiepen in hoe dat basisdetail in elkaar zit voordat de planningsdruk van bewoond werk erbij komt. Wat wel verandert, is hoeveel tijd u heeft om dat detail per stap af te ronden, en dat is precies waar deze bouwmethode een verschil maakt dat u in de planning kunt verzilveren.