Klikzink
De dakvoet is de plek waar het water het dak verlaat. Het is ook de plek waar de wind het meeste grip heeft op een felsdak. Bij randen en de onderste rij banen staat de plaat het verst van het vlak af, en daar zit de eerste klem onder de fels. Die klem krijgt bij storm de meeste trek te verduren van alle klemmen op het dak. Wie de dakvoet begrijpt, begrijpt eigenlijk het hele principe van blinde bevestiging, en dat is precies waarom wij deze rand als vergelijkingspunt gebruiken met de oude manier van werken: solderen.
Bij een gesoldeerd zinken dak wordt de dakvoet ter plekke gemaakt. De loodgieter, of eigenlijk de zinkwerker, plooit de plaat over de trim, legt de volgende baan aan, en soldeert de naad dicht met een brander en een soldeerbout. Dat gebeurt op het dak, op de plek zelf, in de volgorde die het weer toestaat. Regen, wind en temperatuur bepalen mee of er die dag gewerkt kan worden, want een soldeernaad die niet goed afkoelt of die vochtig wordt, is een zwakke naad. Dat is geen kwestie van slecht vakmanschap, het ligt aan het materiaal en de methode zelf.
Wat solderen wel oplevert, is een verbinding die letterlijk één geheel wordt met de plaat. Er is geen klem, geen mechanisch onderdeel dat kan verschuiven of vermoeien. Bij een rechte, ononderbroken rand kan een goed gesoldeerde naad jarenlang meegaan zonder dat er iets te controleren is. Dat is de reden dat gesoldeerd zink nog steeds wordt toegepast, vooral op plekken waar men aan een bepaald aanzien vasthoudt, zoals wij ook aanstippen bij [de dakvoet bij een monument](/bevestiging/dakvoet/monument). De vergelijking hier gaat niet over welke methode mooier is, dat hoort op een andere pagina, maar over hoe de rand het water en de wind weerstaat.
Bij onze banen wordt de dakvoet niet gemaakt, maar gelegd. Onder de fels zit een klem die op de trim is bevestigd, en de baan klikt daar in vast. Er wordt niets aan de plaat gesoldeerd en er gaat geen schroef doorheen. De klem zelf is bevestigd op de ondergrond, niet op de plaat, en dat is het punt waarop dit systeem anders werkt dan solderen. Bij solderen is de verbinding een deel van de plaat zelf. Bij klikbevestiging is de verbinding een los onderdeel dat de plaat op zijn plek houdt, maar de plaat blijft vrij om te bewegen binnen die klem.
Dat verschil is precies waarom de dakvoet bij een klikdak een andere eerste rij klemmen krijgt dan de rest van het vlak, iets wat uitgebreider aan de orde komt bij [de dakvoet bij een klikdak](/bevestiging/dakvoet/tegenover-felsen-op-de-bouwplaats). De onderste klem staat het verst van een volgende steunlijn af, en moet dus meer trekkracht zelf opvangen voordat die kracht wordt doorgegeven aan de rest van de baan. Bij solderen bestaat dat probleem niet op dezelfde manier, omdat de naad daar over de volle lengte een verbinding is en de trekkracht dus over een groter oppervlak wordt verdeeld.
Wat een klikdak bij de dakvoet wint, is snelheid en onafhankelijkheid van het weer. Een dakdekker die een rij klemmen op de trim zet en de banen daarin klikt, is niet afhankelijk van droog weer om een goede verbinding te maken. Er is geen afkoeltijd, geen vlam, geen bout die op temperatuur moet komen. Op een gewone dag kan een aanzienlijk deel van de dakvoet worden gelegd voordat de rest van het dak aan de beurt is, en dat scheelt vooral op projecten waar de planning strak staat, zoals te lezen is bij [een gefaseerde oplevering](/bevestiging/dakvoet/gefaseerd).
Staal zet minder uit dan zink, ongeveer de helft, maar het zet nog steeds uit. Bij de dakvoet is dat voelbaar, omdat de onderste rand vaak vastligt aan een trim die zelf niet meebeweegt. Bij een gesoldeerde naad wordt die beweging opgevangen door de soldeernaad zelf te laten meebewegen, wat op de lange duur een van de plekken is waarmee een soldeerverbinding kan gaan haarscheuren als de naad daar niet voor is ontworpen. Bij een klikverbinding beweegt de plaat in de klem, die daarvoor ruimte biedt, en de klem zelf verschuift niet. Dat is een ander soort bewegingsvrijheid dan bij solderen, niet per se beter of slechter, maar anders van aard.
Er zijn situaties waarin gesoldeerd zink de dakvoet beter aankan dan een klikverbinding. Bij zeer kleine, onregelmatige vlakken met veel hoeken, waar een klem eigenlijk geen rechte lijn krijgt om op te steunen, is een gesoldeerde naad die overal met de hand wordt aangepast soms praktischer. Ook bij een dakvoet die aansluit op oude, ongelijke metselwerkranden, waar maatwerk op de millimeter nodig is dat niet in een klem past, kan solderen de enige begaanbare weg zijn. Dat is geen zwakte van klikbevestiging, het is een andere inzetbaarheid. Onze banen worden op de millimeter afgekort en op tekening voorbereid, maar een klem vraagt om een rechte, doorlopende trim om op te bevestigen. Ontbreekt die, dan is er meer voordeel te halen uit een methode die zich per centimeter kan aanpassen.
Er is ook een verschil in wie het werk kan doen. Solderen aan de dakvoet vraagt jarenlange training, een geoefende hand met de brander en gevoel voor hoeveel soldeer er nodig is om een naad dicht en toch niet te dik te maken. Er zijn weinig mensen die dit vakwerk nog goed beheersen, en dat betekent dat de planning van een project soms wacht op de beschikbaarheid van die ene vakman. Bij klikbevestiging ligt het anders, al blijft het geen werk dat zonder instructie gedaan kan worden. De klemmen moeten op de juiste afstand en waterpas op de trim worden gezet, en de eerste rij bij de dakvoet vraagt extra aandacht omdat die de meeste trek te verduren krijgt. Het is eenvoudiger dan solderen, maar geen kwestie van zomaar een rij klemmen neerzetten.
Voor wie een dakvoet moet opleveren binnen een planning die niet kan wachten op droog weer, is de blinde klikbevestiging een andere manier van plannen dan solderen. Er wordt niet gewacht op temperatuur of droogte, en het aantal vierkante meter dat op een dag dicht kan, ligt hoger omdat er geen afkoeltijd per naad is. Wie werkt aan een dak waar de onderrand grenst aan een gevel met veel doorvoeren of een lastige overgang, doet er goed aan om vooraf te bepalen of de trim overal recht en doorlopend genoeg is voor klemmen, of dat een deel van de rand toch beter gesoldeerd kan worden. Dat is een keuze die per project verschilt, en wij denken daar op tekening in mee, zonder daar kosten voor te berekenen.