Klikzink
Een dak met veel doorvoeren is in de praktijk vaak het dak waar het hellende vlak overgaat in een plat vlak. Units, ontluchtingen, hemelwaterafvoeren en pijpen voor installaties zitten meestal juist op dat platte gedeelte, omdat daar de ruimte is en omdat de aansluiting op de technische installaties in het gebouw daar het handigst uitkomt. Dat maakt de overgang zelf tot iets anders dan een simpele knik in het dakvlak. Het is de plek waar twee systemen elkaar raken, waar water van het ene systeem naar het andere moet, en waar tegelijk het meeste gestanst, gezaagd en ingepakt moet worden om al die doorvoeren droog te krijgen.
Bij onze felsbanen ligt de bevestiging onder de fels, in klemmen die aan de ondergrond zijn vastgezet. Er gaat geen schroef door de plaat. Dat werkt uitstekend op een doorlopend vlak, waar de klemmen op regelmatige afstand liggen en elke baan van boven naar onder zonder onderbreking doorloopt. Zodra er een doorvoer in een baan zit, is die regelmaat weg. De baan wordt onderbroken, er moet een bewerkt stuk om de doorvoer heen komen, en de klemmen aan beide zijden van die onderbreking moeten het werk overnemen dat normaal over de volle lengte van de baan verdeeld is.
Een baan zonder onderbrekingen zet over zijn volle lengte gelijkmatig uit en in, en de klemmen vangen die beweging overal even veel op. Zet u een doorvoer midden in die baan, dan ontstaat er een kort stuk plaat tussen de doorvoer en de rand, en een lang stuk aan de andere kant. Die twee stukken bewegen niet meer hetzelfde. Het korte stuk zet minder uit dan het lange stuk, maar moet wel aan dezelfde klemrail vastzitten. Als u de klemafstand hier gewoon doortrekt zoals op de rest van het dak, ontstaat er plaatselijk meer spanning dan de klem is toebedacht om op te vangen.
In de praktijk betekent dit dat de klemmen rond een doorvoer dichter bij elkaar komen te staan, en dat de bewerkte inpassing om de doorvoer heen een eigen bevestigingspunt krijgt, los van de reguliere rail. Dat is geen kwestie van net iets zorgvuldiger werken; het is een andere indeling van de baan die vooraf op tekening bepaald moet worden, niet ter plekke tijdens het leggen. Wij denken daar aan mee zonder daar iets voor te rekenen, juist omdat een dak met veel doorvoeren zelden een standaardindeling toelaat.
Op de overgang tussen hellend en plat komt het water van het hellende vlak aan bij een systeem dat op een andere manier ontwaterd is. Op klikfels.com gaan we in op de eisen die dat aan de opbouw stelt, zoals de minimale helling en de aansluiting op de dakrand. Hier gaat het om wat dat voor de bevestiging betekent op een dak dat al vol doorvoeren staat. De laatste banen voor de overgang zijn vaak de kortste, omdat de doorvoeren daar het dichtst bij elkaar staan of omdat de overgang zelf al ruimte inneemt. Een korte baan heeft minder klemmen nodig, maar diezelfde klemmen moeten wel de aansluiting op de overgangsdetaillering dragen, die vaak een eigen gewicht en een eigen bevestigingslijn heeft.
Het meest voorkomende probleem is dat de klemafstand op tekening bepaald wordt voor een leeg dak, en dat de doorvoeren er pas op de bouw bij komen. Dan verschuift er een klem net op de plek waar een doorvoer moet komen, of komt een bewerkt stuk plaat te ver van de dichtstbijzijnde klem te liggen om nog goed ondersteund te zijn. Op een dak zonder doorboringen is dat een ander soort risico dan bij een geschroefd dak. Bij een geschroefd systeem ziet u een gemiste bevestiging vaak meteen: er zit een schroef net niet goed, of een gat is verkeerd geboord. Bij een blind bevestigd systeem zit het probleem onder de fels, onzichtbaar, en het uit zich pas jaren later als de plaat rond een doorvoer begint te bewegen op een manier die niet bedoeld was.
Een tweede punt waar het misgaat is de volgorde op de bouw. Op een leeg dakvlak kunt u banen achter elkaar leggen en de snelheid halen die dit systeem kenmerkt: een groot aantal vierkante meter per dag, omdat er geklikt wordt in plaats van gesoldeerd. Zodra er veel doorvoeren zijn, valt die snelheid weg zodra u er niet op voorbereid bent. Elke doorvoer betekent een onderbreking van de baan, een bewerkt stuk, een controle van de aansluiting, en vaak een korte wachttijd omdat het bewerkte stuk eerst gemaakt moet worden voordat de volgende baan door kan. Wie dat dak aanpakt als een gewoon platte-dakvlak zonder rekening te houden met die onderbrekingen, loopt op de bouw vast op precies de punten die op tekening al voorspelbaar waren.
Een derde punt is de uitzetting rond de doorvoeren zelf. Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat op een leeg vlak weinig praktische gevolgen heeft omdat de klemmen die beweging over de volle lengte van de baan verdelen. Rond een doorvoer is die lengte er niet. Het stuk plaat tussen de doorvoer en de rand van de baan is kort, en een kort stuk plaat beweegt weliswaar minder in totaal, maar de spanning die daar wel ontstaat, moet ergens heen. Als de klem daar te ver weg staat, komt die spanning op de fels zelf terecht, op de plek waar de bewerking om de doorvoer heen zit. Dat is precies de plek waar u geen extra belasting wilt hebben.
De praktische conclusie is dat een dak met veel doorvoeren om een eigen indeling vraagt, gemaakt voordat de eerste baan gelegd wordt. Onze walsmachines leveren op de millimeter afgekorte banen, van 450 tot 8000 millimeter, en dat maakt het mogelijk om de baanlengtes af te stemmen op waar de doorvoeren daadwerkelijk staan, in plaats van een standaardmaat aan te houden en de doorvoeren er later doorheen te laten vallen. Bij een dak vol pijpen en units loont het om eerst de positie van elke doorvoer vast te leggen en pas daarna de baanindeling en de klemafstand te bepalen, in plaats van andersom.
Dit is niet een situatie waarin dit systeem per definitie de eenvoudigste keuze is. Bij een extreem groot aantal doorvoeren, dicht op elkaar, kan het zijn dat een ander detail rond de overgang praktischer is dan het optimaliseren van klemafstanden rond elke afzonderlijke bewerking. Waar het wel werkt, werkt het omdat de indeling van tevoren is doordacht en niet omdat het systeem dat probleem zelf oplost. Wilt u een dakvlak met veel doorvoeren op tekening laten uitwerken, dan kijken wij mee naar waar de klemmen en de baangrenzen het beste kunnen liggen, gebruik van de monsters die er van alle drie de kleuren beschikbaar zijn.