Klikzink
Een dak dat voor een deel hellend is en voor een deel plat, heeft altijd een overgang waar water van het ene systeem naar het andere moet. Op zichzelf is dat een detail dat op elk klikdak terugkomt, en de basisprincipes daarvan leggen we uit bij de aansluiting op de nok. Deze pagina gaat over een specifieke complicatie: die overgang wordt anders als er later, of gelijktijdig, zonnepanelen op een van beide vlakken komen te liggen.
De reden dat dit ertoe doet, ligt niet in de panelen zelf maar in waar ze aan vast moeten. Een paneel heeft een montageframe nodig, en dat frame moet ergens houvast vinden. Op een plat dak met dakbedekking gebeurt dat meestal met ballast of met een kleefverbinding op de dakbaan. Op een hellend vlak met felsbanen ligt dat anders: daar wordt het frame vaak bevestigd met een klem die om de fels grijpt, dezelfde fels die ook de banen onderling verbindt. Er gaat geen schroef door de plaat. Dat is precies waarom klikbevestiging voor montagesystemen van zonnepanelen aantrekkelijk is: de bevestiging van het paneel hangt niet af van een doorboring die je achteraf weer moet afdichten.
Bij de overgang van hellend naar plat verandert er iets fundamenteels aan waar de belasting terechtkomt. Op het hellende vlak loopt de fels in de richting van de afwatering, en de klem die het paneel draagt, zit op een punt waar de baan verder naar beneden nog moet kunnen bewegen bij temperatuurwisseling. Zet je die klem te dicht bij de overgang, dan beperk je de ruimte die de plaat nodig heeft om uit te zetten, en dat terwijl net op die plek ook het water van het hellende deel wordt opgevangen door de plooi of de goot die naar het platte dak leidt. Twee bewegingen die elkaar niet mogen hinderen komen dus samen op een plek die al krap is.
Op het platte gedeelte zelf ligt het probleem anders. Daar is geen fels om aan te klemmen, want dat systeem werkt met dakbanen en ballast of kleefstroken. Een montageframe dat op het platte deel staat, moet dus een eigen bevestiging krijgen die niets met het klikprincipe van het hellende vlak te maken heeft. Wie dat vergeet en denkt dat de blinde bevestiging van het felsdak zich als vanzelf doortrekt over de hele dakopbouw, komt er bij de oplevering achter dat het platte deel een heel ander bevestigingsplan nodig had.
De fout die we het vaakst zien, is dat de zonnepanelen als een losstaand project worden behandeld, gepland nadat het dak al klaar is, zonder dat de dakdekker en de installateur van de panelen ooit met elkaar over de overgang hebben gesproken. Op een gewoon hellend vlak is dat meestal geen ramp, want daar is voldoende ruimte om een klem te verplaatsen. Bij de overgang naar het platte deel is die ruimte er niet. De laatste rij felsbanen voor de overgang is vaak korter dan de rest, omdat daar de aansluitdetails op de goot of de opstand zitten. Een montagerail die daar dwars overheen wordt gelegd, kan zomaar precies op de plek vallen waar ook de overlap met het platte dak moet worden afgedicht.
Een tweede fout is dat er wordt uitgegaan van een vast rooster voor de klemmen, zoals dat bij een standaard montagesysteem gebeurt, zonder rekening te houden met de plaatsing van de felsen dichter bij de overgang. Bij een groot dakvlak is dat minder een probleem, zoals we ook beschrijven bij een groot open dakvlak, omdat daar over een lange afstand ruimte is om het rooster van de panelen te laten aansluiten op het rooster van de banen. Bij de overgang naar plat is die afstand er niet. Het laatste stuk hellend dak is per definitie beperkt in lengte, en daar moet de installateur zijn frame op laten passen, niet omgekeerd.
Een derde punt is de volgorde op de bouw. Wordt het dak eerst helemaal afgewerkt en pas daarna de panelen gemonteerd, dan is dat meestal het prettigst, want dan is precies te zien waar de felsen liggen en waar de overgang naar het platte dak zit. Wordt er gefaseerd gewerkt, met het platte deel eerder klaar dan het hellende deel, dan moet de volgorde van werkzaamheden vooraf worden afgesproken, net zoals dat nodig is bij een gefaseerde oplevering elders op het project. Een installateur die zonder overleg een rail vastklemt op een baan die nog niet definitief op zijn plek ligt, loopt het risico dat die baan bij de laatste afstelling van de overgang toch nog een paar millimeter moet verschuiven, en dan zit de klem in de weg.
De blinde bevestiging van het klikdak heeft één voordeel dat bij deze combinatie zwaarder weegt dan bij een gewoon dak: er zitten geen doorboringen in de plaat die apart afgedicht moeten worden. Bij een traditioneel dak waar het montageframe met schroeven op de ondergrond is bevestigd, is elke doorboring een plek die kan gaan lekken, en bij een overgang naar een plat dak, waar het water al minder snel wegloopt dan op een steil dak, is dat extra risico ongewenst. Op het klikdak wordt die zwakte vermeden, maar daarmee is de klem tussen fels en montageframe niet automatisch geschikt voor elke belasting. De klem is ontworpen om de baan op zijn plaats te houden en om uitzetting toe te staan, niet om als enig bevestigingspunt een zwaar paneelframe te dragen dat bij storm ook nog windbelasting krijgt. Op dat punt moet de installateur van de panelen samen met de dakdekker bepalen hoeveel klemmen er nodig zijn en waar ze wel en niet mogen komen, in plaats van te vertrouwen op een tekening die voor een standaarddak is gemaakt.
Bij twijfel is het verstandiger om de indeling van de felsbanen af te stemmen op de geplande positie van de panelen voordat de banen worden gewalst. Onze banen worden op maat geleverd, op de millimeter afgekort, en een baanindeling die al rekening houdt met de plaats van het montagesysteem voorkomt dat er achteraf compromissen nodig zijn bij de overgang. Wie ons vooraf de tekening met de geplande paneelposities stuurt, krijgt daar zonder kosten advies over.