Klikzink
Een pijp door het dakvlak is op zichzelf een gewoon detail. De baan wordt onderbroken, er komt een manchet of een loden slab omheen, en de aansluiting moet water blijven afvoeren zoals de rest van het dak dat doet. Op een klikdak is dat niet anders dan op andere daken: de doorvoer is de plek waar de continuïteit van de baan stopt, en dat is dus ook de plek waar de meeste daken uiteindelijk lekken. Wij hebben dat al beschreven in het algemene verhaal over de dakdoorvoer bij een klikdak. Wat deze pagina anders maakt, is dat er iets bij komt dat niets met water te maken heeft: de bevestiging van de panelen zelf.
Zonnepanelen komen vaak niet gelijk met het dak. Het dak wordt gelegd, opgeleverd, en pas later, soms maanden later, komt een andere partij met een montagesysteem voor panelen. Die partij moet iets vastmaken aan een dakvlak waar al een doorvoer in zit, en moet daarbij twee dingen tegelijk voor elkaar krijgen: de panelen op de goede plek krijgen, en de doorvoer intact laten. Op een traditioneel felsdak met doorlopende naden die op het dak zelf gezet zijn, is dat vaak een kwestie van improviseren: er wordt gezocht naar een fels die toevallig goed uitkomt, of er wordt alsnog een gat gemaakt waar dat niet de bedoeling was.
Bij onze banen ligt dat anders, en dat komt door hoe de bevestiging werkt. Er zit geen schroef door de plaat. De klem zit onder de fels, de fels is een vast, herhaald element over de hele lengte van het dak, en die herhaling is precies waarom montagesystemen voor panelen hier grip hebben zonder dat er een nieuw gat bij komt. Een klem voor een paneeldrager pakt de fels beet zoals de klem onder de baan dat ook doet, alleen dan aan de buitenkant. Dat is geen toevalstreffer op een dak waar wij bij zaten; het is de reden waarom deze bevestigingsmethode zich goed verhoudt tot een dak dat later nog een tweede laag beslag krijgt.
De fout die wij regelmatig zien, is dat de doorvoer en de paneelbevestiging als twee gescheiden werkzaamheden worden behandeld, uitgevoerd door twee partijen die elkaar niet spreken. De dakdekker maakt de doorvoer waterdicht op de plek die het beste past bij de leidingloop binnen. De installateur van de panelen komt later en kiest zijn rijen op de plek die het beste past bij de bezonning en de rand van het dakvlak. Als die twee tekeningen niet op elkaar zijn afgestemd, ontstaat het risico dat een klem voor een paneeldrager precies op of naast de manchet van de doorvoer terechtkomt. Dat is geen ramp, maar het is onhandig werken op een plek waar je juist ruimte wilt hebben om de aansluiting rustig te maken.
Wij adviseren daarom, en dat is geen garantie maar een simpele volgorde die problemen voorkomt, om de positie van de doorvoer en de rijen van de panelen in één tekening te zetten voordat de eerste baan gelegd wordt. Dat kost niets aan meedenken van onze kant op tekening, en het scheelt achteraf gepuzzel op het dak zelf. Bij een klikdak is dat des te relevanter omdat de banen op maat gewalst worden: als bekend is waar de doorvoer komt en waar de eerste rij paneelklemmen moet aangrijpen, kan de baanverdeling daar al op worden afgestemd in plaats van er achteraf om heen te werken.
De aanname die het vaakst misgaat, is dat een montagesysteem voor panelen dat is ontworpen voor een pannendak of een plat dak, zomaar op een felsdak gezet kan worden zoals het daar ook zou werken. Op een pannendak wordt vaak door de dakbedekking heen geschroefd, met een eigen afdichting per schroef. Op een klikdak is dat niet de bedoeling en het is ook niet nodig: de fels is er al, over de volle lengte van het dak, en die is bedoeld om kracht op te vangen zonder dat er een nieuwe doorboring bij komt. Wie toch met een doorboorde beugel werkt, zet een tweede, onnodige zwakke plek naast de doorvoer die er al ligt. Het dak had één plek nodig waar het water goed opgevangen moest worden; nu zijn het er twee, en de tweede is er niet omdat het moest, maar omdat er niet even gekeken is naar wat er al aan bevestiging op het dak zit.
Er speelt nog iets anders mee, en dat is de uitzetting van de plaat. Staal zet minder uit dan zink, ongeveer de helft, maar het zet nog steeds uit en krimpt met de temperatuur. De fels is los van de klem beweegbaar in de lengte, zodat die beweging kan plaatsvinden zonder dat de plaat gaat trekken op de plek van de doorvoer. Een klem voor een paneeldrager die te star om de fels heen sluit, of die op meerdere felsen tegelijk vastgezet wordt zonder rekening te houden met die beweging, kan die vrijheid wegnemen. Het gevolg is niet dat er meteen iets scheurt, maar dat de spanning zich ophoopt op de plek waar de plaat al het minst flexibel is: bij de doorvoer, waar de baan toch al onderbroken is. Dat is een detail dat je niet ziet tot het jaren later toch een keer misgaat, en het is precies de reden waarom wij liever vooraf meekijken dan achteraf.
Wat een doorvoer bij zonnepanelen ook vraagt, is duidelijkheid over de volgorde van werken op het dak zelf. Wanneer de panelen in een latere fase worden geplaatst, zoals bij een gefaseerde oplevering vaak het geval is, moet de dakdekker al bij het leggen van de banen weten waar de rijen straks komen. Wij noemen dat expres, en niet om terug te verwijzen naar dat andere onderwerp, maar omdat de logica hetzelfde is: hoe eerder de indeling van het dakvlak vaststaat, hoe minder er achteraf hersteld moet worden.
Een dak met zonnepanelen en een dakdoorvoer is niet automatisch een simpel geval, ook niet met klikbevestiging. Op een dakvlak met veel doorvoeren, zoals bij een dak met losse ontluchtingen per sanitairgroep, kan het aantal vrije felsen tussen de doorvoeren beperkt zijn, en dan moet er goed gekeken worden welke rij paneelklemmen waar terechtkomt zonder in de weg te lopen bij een manchet. Op een dak met een steile helling verschuiven de krachten op een paneelrail weer anders dan op een vlak dak, en dat vraagt een andere afweging over waar de klemmen komen te zitten ten opzichte van de doorvoer. Wij zeggen liever vooraf dat een indeling lastig wordt dan dat we net doen of elke combinatie van doorvoer en paneelveld zonder overleg opgelost kan worden.
Wat wij hier vooral willen meegeven, is dat de bevestiging van panelen op een klikdak geen aparte techniek is die los van het dak staat. De fels die de baan vastzet, is dezelfde fels waarop het montagesysteem straks aangrijpt. Dat is de reden waarom wij aanraden om bij een dak waar panelen op komen, de positie van elke doorvoer en elke rij vooraf op tekening te zetten, zodat de dakdekker en de installateur van de panelen niet toevallig op dezelfde plek uitkomen zonder dat iemand het gezien heeft.