Klikzink
Waar een dak tegen een opgaande muur aankomt, moet het water ergens heen kunnen zonder dat het achter de bekleding kruipt. Bij elk platte of licht hellende dak is dat een van de plekken waar het vaakst misgaat, en de manier waarop je dat detail oplost, hangt sterk af van het materiaal dat op het dakvlak ligt. Een dak van EPDM en een dak van felsbanen lossen die aansluiting principieel anders op, en die twee benaderingen komen niet toevallig overeen met hoe de rest van het dak vastzit.
Bij EPDM is de gevelaansluiting een verlengstuk van het membraan zelf. De rubberdoek loopt op tegen de muur, wordt daar mechanisch bevestigd met een railprofiel of een aandrukprofiel, en vervolgens afgedekt met een sierlijst of een loodslabbe die het geheel netjes afsluit. De kit en de lijm die daarbij gebruikt worden, moeten het blijvend houden op een plek die volop beweegt: de opgaande muur werkt anders dan het dakvlak, er ontstaat spanning op de hoek, en precies daar zit vaak de lijmnaad of de mechanische bevestiging die het eerst opgeeft.
Bij een klikdak ligt de aansluiting anders, omdat het hele systeem al uitgaat van bewegen zonder dat er iets doorboord wordt. De felsbanen van zinklook zitten vast met klemmen onder de opstaande fels, niet met schroeven door de plaat. Bij de gevel gebeurt in principe hetzelfde: er komt een aansluitprofiel of een opgezette baan die meebeweegt met de rest van het dakvlak, bevestigd op een manier die de plaat niet doorboort en die de uitzetting van het staal opvangt in plaats van tegenhoudt. Waar EPDM de aansluiting afdicht met lijm en kit, sluit een klikdak de aansluiting af door de plaat zelf om te zetten en te laten meebewegen met de klem die er al onder zit.
De kern van het verschil zit in wat er gebeurt als het materiaal warmte opneemt of afgeeft. EPDM zet ook uit, maar het membraan is een aaneengesloten vlak dat als geheel kan bewegen, en de randaansluiting is daarop berekend met een profiel dat enige speling toelaat. Bij een gevelaansluiting van EPDM is de zwakte niet de beweging zelf, maar de veroudering van de lijmverbinding of de kit na jaren van uitzetten en krimpen, vooral op plekken waar de zon er vol op staat.
Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, en aanmerkelijk minder dan een rubbermembraan bij dezelfde temperatuurwisseling. Dat is een van de redenen waarom een klikdak met een aansluitprofiel kan werken dat strak aansluit zonder daarbij spanning op te bouwen: de baan kan een stukje bewegen in de klem, en de aansluiting bij de gevel is daarop ingericht met een overlap die dat opvangt in plaats van dat te moeten verdragen als een rekbare laag. Er zit dus geen lijmnaad die na verloop van tijd kan verouderen. Er zit een mechanische verbinding die met normaal onderhoud in principe hetzelfde blijft doen als op de dag dat hij gelegd werd.
Het zou onterecht zijn om te doen alsof EPDM op dit detail alleen nadelen heeft. Bij complexe, kleinschalige of onregelmatige aansluitingen, bijvoorbeeld rond een dakkapel met veel hoeken, of bij een gevel die niet recht is maar verspringt, is een rubbermembraan vaak sneller aan te passen. Je snijdt het membraan op maat, plakt het aan en klaar; er is geen profiel dat op maat gewalst of gezet moet worden. Bij een klikdak moet het aansluitprofiel passen bij de vorm van de gevel, en bij een grillige of sterk verspringende muur betekent dat meer maatwerk en meer overleg vooraf.
Ook bij een dak dat toch al helemaal in EPDM wordt uitgevoerd, zoals bij een groot plat dak waar een klikdak geen logische keuze is omdat de dakhelling er niet naar is, ligt het voor de hand om de gevelaansluiting in hetzelfde materiaal te doen. Het heeft weinig zin om voor een enkel randdetail een ander bevestigingssysteem te introduceren als de rest van het dak al met kleefverbindingen werkt. Wie voor een gemengd dak kiest, waarbij het grootste deel EPDM is en een opgaand vlak in zinklook wordt uitgevoerd, moet er rekening mee houden dat de twee systemen op de overgang een aansluitdetail nodig hebben dat rekening houdt met beide bewegingen: die van het membraan en die van het staal.
Bij een felsdak wordt de gevelaansluiting in dezelfde volgorde gelegd als de rest van het dak: eerst de klemmen, dan de banen, dan het aansluitprofiel dat aanhaakt op de laatste baan bij de muur. Dat betekent dat er geen apart droogtijd nodig is zoals bij een lijmverbinding. Een EPDM-aansluiting die gelijmd wordt, moet uitharden voor hij belast mag worden, en bij lage temperaturen kan dat een dag extra kosten voordat de aansluiting definitief dicht is. Bij een klikdak is de aansluiting dicht op het moment dat het profiel vastklikt of vastgeklemd is; er is geen wachttijd.
Omgekeerd is EPDM minder gevoelig voor de precisie waarmee het aansluitprofiel gemaakt is. Een klikdak vraagt dat het opzetprofiel bij de gevel precies aansluit op de laatste baan, anders ontstaat er een kier waar water achter kan komen. Dat vraagt om nauwkeurig inmeten voordat de banen op maat gewalst worden, iets wat op tekening al meegenomen kan worden. Bij EPDM kan de dakdekker ter plekke nog bijsnijden als de muur toch een paar centimeter anders ligt dan getekend. Die flexibiliteit op de bouwplaats is een reëel voordeel van een gekleefd systeem, vooral bij bestaande gevels waarvan de maten niet altijd exact bekend zijn.
Bij een dak dat toch al in stalen felsbanen wordt uitgevoerd, ligt het voor de hand om de gevelaansluiting in hetzelfde systeem te leggen: dezelfde klem, dezelfde manier van blind bevestigen, geen overgang naar een ander materiaal met een andere manier van bewegen. Bij een dak dat om andere redenen, zoals een te lage dakhelling of een sterk verspringende vorm, toch met EPDM wordt uitgevoerd, is het logisch om ook de gevelaansluiting daarin mee te nemen.
De keuze wordt lastiger bij renovaties waarbij een bestaand EPDM-dak wordt vervangen door een klikdak, of omgekeerd. In dat geval moet de bestaande gevelaansluiting meestal helemaal opnieuw gemaakt worden, omdat de bevestigingswijze van het nieuwe dakvlak niet aansluit op het oude randdetail. Wie overweegt om van het een naar het ander over te stappen, moet dus niet alleen naar het dakvlak kijken maar ook naar wat er langs de opgaande muren moet gebeuren, want dat is zelden een kwestie van het oude randprofiel laten zitten en er een nieuwe laag tegenaan zetten.
Bij twijfel over de bevestiging van een klikdak in het algemeen, is het aan te raden om eerst te kijken naar hoe de rest van het systeem vastzit voordat er een keuze gemaakt wordt over de gevelaansluiting alleen. Wij denken daar op tekening in mee, zonder kosten, en met monsters van de drie beschikbare kleuren erbij.