Klikzink
De rand van een dakvlak is de plek waar de wind het meeste werk doet. Aan de zijkant en bij de hoeken ontstaat onderdruk die aan de dakbedekking trekt, harder dan in het midden van het vlak. Wie een dak berekent, weet dat de bevestiging daar het dichtst bij elkaar moet zitten. Bij onze felsbanen betekent dat een kleinere klemafstand langs de rand: de klemmen die onder de fels liggen, komen daar dichter op elkaar te staan dan in het midden van het dakvlak. De plaat zelf blijft ongeschonden, er gaat geen schroef doorheen, en de bevestiging ligt verscholen onder de opstaande naad.
Damwand werkt anders, en dat is precies waarom de vergelijking hier zin heeft. Een damwandplaat wordt vlak op de gording of het dak gelegd en vervolgens door het profiel heen geschroefd, meestal in de bovenflank of door de sponning. Langs de rand van het dak zit dat schroefpatroon dichter opeen, net als bij onze klemmen, om de hogere windbelasting op te vangen. Het verschil is niet dat de één meer bevestiging nodig heeft dan de ander bij de rand: dat is bij beide zo. Het verschil zit in wat die bevestiging met de plaat doet.
Elke schroef door damwand heen is een doorboring van de plaat, en onder de schroefkop zit een rubber ring die de doorvoer moet afdichten. Bij een dakrand met verhoogde bevestigingsdichtheid loopt het aantal van die doorboringen snel op: op de eerste strook langs de gevel kan het aantal schroeven per vierkante meter aanzienlijk hoger liggen dan verder het dak op. Elke ring is een plek waar het materiaal na verloop van jaren kan verharden, krimpen of loslaten van de plaat. Een dak heeft dan niet één zwakke plek, maar zoveel zwakke plekken als er schroeven zijn geplaatst, geconcentreerd op precies de plek waar de windbelasting het hoogst is.
Bij onze banen ligt dat anders, niet omdat er geen bevestiging nodig is, maar omdat die bevestiging niet door de plaat heen gaat. De klem grijpt de fels aan de onderzijde, de plaat zelf blijft dicht. Er is aan de rand geen rij ringen die kan verouderen, omdat er geen rij ringen is. Dat verandert niet wat er aan windbelasting op het dak komt, dat verandert alleen waar de zwakte in het systeem zit als die belasting jarenlang aanhoudt.
Eerlijk is eerlijk: damwand heeft bij de rand een voordeel dat wij niet hebben. Een geschroefde bevestiging is met het blote oog te controleren en na te trekken. Een aannemer die twijfelt of de randstrook wel voldoende is vastgezet, kan de schroeven tellen, het aandraaimoment checken, en zo nodig een schroef bijzetten of vervangen zonder de plaat te vervangen. Bij een klikdak zit de bevestiging onder de fels, en dat betekent dat je bij twijfel de naad open moet maken om de klem te zien. Dat is geen kwestie van vertrouwen, het is een kwestie van toegankelijkheid: schroeven zijn zichtbaar, klemmen zijn dat per definitie niet, want ze zitten daar juist om onzichtbaar te blijven.
Ook bij herstel na beschadiging ligt het bij damwand eenvoudiger. Is een plaat langs de rand beschadigd, dan draai je de schroeven los, vervang je de plaat en draai je hem weer vast. Bij een felsbaan met klikbevestiging moet je de naastliggende baan losmaken om de beschadigde baan eruit te krijgen, wat meer voorbereiding vraagt en een andere aanpak van de reparatie. Wie regelmatig kleine reparaties verwacht, zoals bij een dak dat vaak wordt belopen voor onderhoud aan installaties op het dak, moet dat meewegen. Voor dakdoorvoeren en zonnepanelen op het vlak zelf verwijzen we naar de pagina's die daar specifiek over gaan, maar de rand van het dak deelt met die situaties dat toegankelijkheid van de bevestiging soms zwaarder weegt dan het ontbreken van doorboringen.
De reden dat wij de klemafstand aan de rand kunnen verkleinen zonder de plaat aan te tasten, zit in hoe de klem werkt. Een klem grijpt de fels aan de zijkant en de onderkant, niet de plaat zelf. Meer klemmen per strekkende meter betekent dus meer grijp op de fels, niet meer gaten in het vlak. Bij damwand is dat andersom: meer bevestigingspunten betekent per definitie meer doorboringen, want de schroef en het gat zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Aan een vlakke middenstrook van het dak is dat verschil minder voelbaar, omdat daar sowieso minder bevestigingspunten nodig zijn. Aan de rand, waar de dichtheid van bevestiging het hoogst is, wordt het verschil tussen wel en geen doorboring het meest zichtbaar.
Dat heeft ook een praktisch gevolg op de bouwplaats. Bij damwand moet de rand vaak worden nagelopen op het juiste aandraaimoment, omdat een te losse schroef gaat lekken en een te vaste schroef de ring kan beschadigen of de plaat kan vervormen. Bij onze klemmen is dat controlemoment er ook, maar het zit in het correct plaatsen en vastklikken van de klem onder de fels, niet in het aandraaien van honderden schroeven op een strook die maar een paar meter breed is. Voor de dakdekker die de rand aflegt, is het een ander soort werk: minder schroeven tellen, meer letten op de juiste klemafstand volgens de tekening.
De kern van de vergelijking is dus niet dat de één sterker vastzit dan de ander bij de rand. Beide systemen verdichten de bevestiging waar de windbelasting het hoogst is, en dat is nodig, niet optioneel. Het verschil zit in wat er na twintig jaar overblijft op die strook. Bij damwand is dat een lange rij ringen die ouder worden onder wisselende temperaturen en uv-belasting, met het risico dat een deel daarvan op een gegeven moment gaat lekken. Bij onze felsbanen is dat een naad zonder gaten, met een klem die niet bloot staat aan de buitenlucht en dus ook niet op dezelfde manier veroudert. Daar staat tegenover dat u bij twijfel of reparatie minder makkelijk bij die klem kunt komen dan bij een schroef.
Welke afweging voor uw project zwaarder weegt, hangt af van wat u van het dak verwacht over de jaren die komen. Wilt u weten hoe de klemafstand aan de rand van uw project precies wordt bepaald, dan denken we daar op tekening in mee, zonder kosten voor dat meedenken.