Klikzink
Een dak leggen met onze felsbanen is geen kwestie van vastschroeven en ook geen kwestie van solderen. De banen klikken in elkaar over een klem die onder de fels zit. Die klem wordt op de ondergrond bevestigd, de baan wordt erover geklikt, en de volgende baan overlapt de vorige weer op dezelfde manier. Er gaat op het dakvlak zelf geen schroef door de plaat. Dat is de kern van hoe dit werkt, en het is ook de reden waarom een dak van Klikzink anders wordt gepland dan een dak dat traditioneel wordt gefelst of dichtgeschroefd.
Bij een traditioneel felsdak wordt het werk op het dak zelf gedaan. De platen worden ter plekke gevouwen of gesoldeerd, en dat is werk waarvoor weinig mensen zijn opgeleid. Het weer speelt daarbij een grote rol: solderen bij regen of vorst is geen optie, en een dakdekker die daar niet in gespecialiseerd is, kan een felsdak niet zomaar oppakken. Bij ons komen de banen al op maat van de fabriek, tot op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 millimeter. Op de bouw worden ze geklikt, niet gevormd. Dat is een ander vak dan traditioneel felswerk, en het is een vak dat een dakdekker met ervaring in metalen dakbedekking zich sneller eigen maakt dan solderen. Eenvoudig is het niet, maar het is wel een andere orde van moeilijkheid.
Omdat de klem het werk doet en niet de mens met een soldeerbout, ligt er op een dag meer vierkante meter dicht dan bij een traditioneel gefelst dak. Dat komt niet omdat het materiaal zelf sneller is, maar omdat het proces voorspelbaarder is. Een baan die aankomt op de juiste lengte, wordt gelegd, geklikt en vastgezet met de klem, en dan is die baan klaar. Er is geen wachttijd voor het afkoelen van soldeersel, geen aparte man die alleen de naden mag doen, en geen stilstand als het gaat regenen halverwege een naad. Op een bouwplaats waar de planning strak staat, telt dat door. Een aannemer die een dak in delen wil opleveren, aan de ene kant van het gebouw beginnen en aan de andere kant eindigen, kan dat met een klikdak strakker plannen dan met een gesoldeerd dak, omdat het weer minder vaak een reden is om te stoppen.
Dat betekent niet dat het werk zonder aandacht kan. De klemmen moeten op de juiste plaats en met de juiste tussenafstand worden bevestigd, en de volgorde waarin de banen worden gelegd, ligt vast. Een dakdekker die halverwege een dak improviseert, loopt vast op de laatste baan, die dan niet meer past of niet meer aansluit op de klemmen die al liggen. De winst in snelheid zit dus niet in slordiger werken, maar in het wegvallen van een aantal vaste vertragingen die bij traditioneel felswerk horen.
Een dak zonder schroeven door de plaat heeft geen gaatjes die op termijn kunnen gaan lekken langs de schroefdraad. Dat is een reëel voordeel, en het is ook meteen de reden waarom mensen om deze bevestiging vragen. Maar een dak zonder doorboringen is niet automatisch een dak zonder zwakke plekken. De zwakke plekken liggen ergens anders: bij de klemmen zelf, bij de aansluitingen aan de randen, en bij de plekken waar het dakvlak overgaat in een opstand, een dakkapel of een gevel.
De klem moet berekend zijn op de windbelasting van die specifieke plek op het dak. Een klem die op het midden van een groot vlak volstaat, is niet automatisch geschikt voor de rand van het dak of voor een hoek, waar de windbelasting hoger is. Dat is geen kwestie van de bevestigingswijze zelf, maar van de juiste keuze en plaatsing van klemmen voor de situatie. Wie een dak legt zonder daar goed naar te kijken, verplaatst het risico van lekkage bij schroefgaten naar het risico van een klem die het op een winderige dag laat afweten. De bevestiging is dus niet vanzelf beter; ze is anders, en ze vraagt om andere aandacht op andere plekken.
Daarnaast blijft er, ondanks het ontbreken van schroeven door de plaat, altijd een aansluiting nodig bij randen, doorvoeren en overgangen. Hoe die aansluitingen precies worden uitgevoerd op een dakkapel of erker, staat beschreven op de pagina daarover; hier is het genoeg om te zeggen dat een blind bevestigd dakvlak nog steeds een rand nodig heeft die wel bevestigd is, en dat die rand met net zoveel zorg moet worden gedetailleerd als bij een traditioneel dak.
Staal zet uit bij warmte, en een dakvlak in de volle zon wordt aanzienlijk warmer dan de omgevingstemperatuur. Bij een dak dat strak is vastgeschroefd, moet die uitzetting ergens heen, en als daar geen ruimte voor is, gaat de plaat golven of trekt hij aan de bevestiging. Onze klemmen zijn zo ontworpen dat de baan in de klem een beetje kan bewegen bij het uitzetten en krimpen, zonder dat de baan loskomt of vervormt. Dat is een van de redenen waarom blinde bevestiging met klemmen zich beter verhoudt tot temperatuurwisselingen dan een vaste schroefverbinding door de plaat.
Onze banen zetten ongeveer half zoveel uit als zinken banen, en zijn koud vouwbaar tot -15 graden. Dat betekent dat ze ook bij een koude ochtend op de bouwplaats gelegd kunnen worden, zonder dat het materiaal eerst moet opwarmen om werkbaar te zijn. Voor een aannemer die te maken heeft met een strakke planning in de winter, is dat relevant: het werk hoeft niet te wachten tot de temperatuur boven een bepaalde grens komt, wat bij sommige andere materialen wel het geval is.
Stel een schuin dak van pakweg 200 vierkante meter, met aan één zijde een aantal dakkapellen. Bij een traditioneel gefelst dak zou dat werk in fases moeten, met een gespecialiseerde ploeg die de felsnaden ter plekke maakt en die afhankelijk is van droog weer voor het solderen bij de aansluitingen. Bij een dak met onze banen komen de platen al op maat aan, aangepast op de exacte maten die uit de tekening van dat dak volgen. De dakdekker begint aan één kant, klikt de banen een voor een vast op de klemmen, en werkt door tot aan de andere kant. Rond de dakkapellen wordt de bevestiging aangepast aan die specifieke situatie, met kortere baanlengtes en extra aandacht voor de randen. Doordat er geen wachttijd is voor soldeerwerk en het weer minder vaak een showstopper is, kan een dergelijk dak in een aantal aaneengesloten werkdagen dicht, in plaats van verspreid over weken waarin gewacht wordt op droge dagen.
Deze bevestiging is niet voor elke situatie de juiste. Op een dak met een zeer ingewikkelde vorm, met veel korte, onregelmatige vlakken en weinig rechte lijnen, is het voordeel van geprefabriceerde banen op maat kleiner, omdat er toch veel maatwerk en aanpassing op de bouwplaats nodig is. Ook op plekken waar de traditie of de monumentale status van een gebouw een authentiek gesoldeerd felsdak vereist, is onze oplossing niet de aangewezen weg; wij leveren een moderne, blind bevestigde variant, geen ambachtelijk gesoldeerd product. En op een dak waar de ondergrond zelf niet geschikt is om de klemmen goed te bevestigen, bijvoorbeeld door een onstabiele onderconstructie, ligt het probleem niet bij onze banen maar bij de ondergrond, en moet dat eerst worden opgelost voordat er over de bevestiging kan worden gesproken. De vraag welke dakhelling, welke opbouw en welke ventilatie daarbij nodig zijn, hoort niet op deze pagina, maar bij het technisch advies dat daarover elders wordt gegeven.
Wie op tekening al weet welke vorm het dak krijgt, kan de indeling van de banen en de klemmen laten uitwerken voordat er iets wordt besteld. Dat meedenken op tekening kost niets, en zo wordt van tevoren duidelijk waar de klemmen komen, hoe de banen op elkaar aansluiten, en welke randdetails nog aandacht nodig hebben.